Çocuklarda İdrar Yolu Enfeksiyonlarına Dikkat

Bakterilerin yanı sıra, çeşitli virüsler ve mantarlar da idrar yolu enfeksiyonlarına yol açabilir.

Kız çocuklarının yaklaşık yüzde 7-8’inde, erkek çocukların ise yüzde 2’sinde, yaşamlarının ilk sekiz yılında idrar yolu enfeksiyonu görülebilir. Doğumdan sonraki ilk yılda ateşli idrar yolu enfeksiyonu görülme sıklığı kız ve erkek bebeklerde eşittir.

İlk altı ay içinde sünnet olmamış erkek bebekler, kız bebeklere göre daha fazla etkilenebilir. Ateşsiz idrar yolu enfeksiyonu ise genellikle kız çocuklarda üç yaşından sonra görülebilir.

Nedenleri

İdrar yolu enfeksiyonları genellikle dış genital bölgeden kaynaklanır, bazen de kan yoluyla oluşabilir. Küçük çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu tanısı koymak daha zordur. Büyük çocuklarda orta akım idrar, mesane kontrolü olmayan küçük çocuklarda idrar toplama torbaları ile örnek alınabilir. Ayrıca mesaneden enjektörle veya idrar sondasıyla idrar almak gibi yöntemler kullanılabilir. Alınan örneklerden mikroskobik inceleme ve kültür yapılarak tanı konabilir.

İhtiyaca göre kan tahlilleri, ultrasonografi, ilaçlı idrar yolu filmleri (VSUD), damar yoluyla ilaç verilerek (DMSA sintigrafi) yapılan radyolojik tetkiklerle de böbrekte hasar olup olmadığı araştırılabilir.

38 °C’nin üstünde açıklanamayan ateşi olan, ayrıca halsizlik, kusma, beslenememe, tartı alamama, huzursuzluk, sarılık ve gelişme geriliği olan küçük bebekler veya özellikle büyük çocuklarda görülen sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma, idrardan kan gelmesi, karın, bel, yan ağrısı, bulanık, damla damla ve çatallı idrar yapma, idrar kaçırma ve hatta idrar yapamama gibi şikayetlerin varlığında da idrar yolu enfeksiyonu düşünülmeli ve bir çocuk hekimine başvurulmalıdır.

Sonuçları

İdrar yolu enfeksiyonu çocuklarda gelişme geriliği, böbrek hasarı ve kan basıncı yüksekliği gibi sorunlara neden olabileceği için erken tanı ve tanıya uygun tedavi büyük önem taşır.

Tedavisi

İdrar yolu enfeksiyonu ağızdan verilen şurup, kas içi iğne veya damar yoluyla antibiyotik tedavisiyle de tedavi edilebilir. Bu durum, çocuğun yaşı ve hastalığın ciddiyetine göre değişebilir. Yeni doğmuş, üç aylıktan küçük bebeklerin, ateşi kontrol altına alınamayan ve ciddi hasta çocukların (kötü durumda olan, sıvı kaybı yaşayan, kusan) yatırılarak tedavi altına alınması gerekir.

Ayrıca antibiyotik tedavisi almasına rağmen ateşin üç günden fazla sürmesi veya tedavinin uygun şekilde yerine getirilmediğinden endişe edilen durumlarda da hastaneye yatış yapılmalıdır.

Eğer çocuk tedavi amaçlı verilen şurupları içemeyecek kadar kusuyorsa ancak kötü görünmüyorsa veya yatarak tedavi almaktan kaçınıyorsa, ayaktan iğne tedavisi verilebilir. Genellikle üç ya da dört gün sonra kusması geçip şurup içebilme durumuna geldiğinde ağızdan antibiyotiğe geçilebilir.

Korunma Yolları

İdrar yolu enfeksiyonundan korunma, kız çocuklarda genital bölgenin hijyeni, erkek çocuklarda ise erken yaşta, hatta mümkünse yeni doğan döneminde sünnet ile sağlanabilir. Özellikle kız çocuklarında tuvalet sonrası temizliğin önden arkaya yapılması, sık iç çamaşırı değiştirilmesi ve iç çamaşırların yüksek ısıda yıkanıp, mümkünse giymeden önce kızgın ütüyle ütülenmesi faydalı olacaktır. Ayrıca mesanede fazla idrar tutulmaması ve her idrara çıkma isteği oluştuğunda ertelemeden idrara çıkılması, enfeksiyonların idrar yollarına tutunamaması açısından önem taşımaktadır.