Mide Botoksu İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar

Mide botoksu, midenin belirli bölgelerine endoskopik olarak botilinum A toksini enjekte edilmesi işlemİ olup, son zamanlarda kilo sorunu yaşayan hastaların da çok fazla sorusunun olduğu uygulamalardan birisidir.

Botoks, bariatrik ve metabolik cerrahi alanında tartışmalı bir konudur. Bazı cerrahlar, botoksun mide küçültme ameliyatı öncesi veya sonrası hastalara yararlı olabileceğini savunurken, bazıları ise etkinliği, güvenliği ve uzun vadeli sonuçları konusunda şüphecidirler.

Bariyatrik ve Metabolik Cerrahi Derneği (BMCD) Yönetim Kurulu’dan, mide botoksunun obezite tedavisi uygulamalarında kullanımı hakkında kamuoyunu bilgilendirme amaçlı görüş paylaşılmıştır. Buna göre, botoksun obezite tedavisi kullanımı için bilimsel yeterli kanıt bulunmamaktadır.

Mide botoksu, obezite tedavisinde etkili yöntem olmayabilir.

BMCD’nin görüşüne göre, mide botoksunun bariyatrik cerrahi öncesi veya sonrası kullanımı için bilimsel yeterli kanıt bulunmamaktadır.

Mide botoksunun mide hacmini azalttığı, açlık hormonu ghrelin salınımını baskıladığı, mide boşalma süresini uzattığı ve kilo kaybını artırdığı iddia edilse de bu etkilerin klinik olarak anlamlı ve kalıcı olup olmadığı belirsizdir. Mide botoksunun obezite tedavisi sonrası komplikasyonları önlediği veya tedavi ettiği de kanıtlanmamıştır. Bunun yanında bariatrik cerrahiye bağlı gelişen mide ülseri, mide darlığı, mide fistülü, mide çıkışı darlığı gibi durumlarda kullanımı, bu sorunların tanı ve tedavisini geciktirebilir veya zorlaştırabilir.

Mide botoksunun kullanımı ile ilgili potansiyel riskler, yan etkiler ve etik sorunların varlığı, göz ardı edilmemelidir. BMCD, botoksun obezite tedavisi uygulamalarında kullanımını desteklememektedir. Botoksun obezite tedavisi kullanımı ancak bilimsel araştırma protokolleri dâhilinde ve etik kurul onayı alınarak yapılmalıdır. Botoksun obezite tedavisi alanında kullanımı ile ilgili daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Mide botoksu, obezite tedavisinde etkili bir yöntem olmayabilir. Kilo kaybı, uygulanan diyete bağlıdır ve geçicidir.

Sağlık Bakanlığı mide botoksunu onaylamamaktadır

Sağlık Bakanlığı, mide botoksu uygulamalarını ‘endikasyon dışı’ kabul etmektedir. Yani, mide botoksu işlemi için Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ruhsat veya izin yoktur. Bu nedenle, mide botoksu yaptıran hastalarda yan etki veya zehirlenme vakaları görüldüğünde, Sağlık Bakanlığı denetim yaparak ilgili sağlık kuruluşlarının faaliyetlerini askıya almaktadır. Örneğin; 2023 yılı mart ayında İstanbul ve İzmir’de mide botoksu uygulayan iki merkezin tıbbi ruhsat ve faaliyetleri durdurulmuş ve soruşturma başlatılmıştır.

Amerika İlaç Denetleme Kurulu’nun (FDA) Avrupa karşılığı, Avrupa İlaç Ajansı (EMA), Avrupa Birliği’nin (AB) ilaç düzenleyici kurumudur. EMA ve FDA insan ve hayvan sağlığı için ilaçların kalitesini, güvenliğini ve etkinliğini değerlendirir, izler, kullanım ve endikasyon ruhsatı verir.

EMA, AB üye ülkeleri, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) ülkeleri ve diğer uluslararası ortaklar ile iş birliği içinde çalışır. FDA ve EMA arasında, ilaçların geliştirilmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesi konusunda bilgi alışverişi ve iş birliği anlaşmaları bulunmaktadır. EMA ve FDA’nın mide botoksu uygulamalarına ilişkin düşünceleri, bu işlemin yeterli kanıta dayanmadığı, yan etkileri olduğu ve onaylanmadığı yönündedir.

Mide botoksu yasal olmayan bir uygulamadır

Bu işlem, mide boşalmasını geciktirerek tokluk hissi yaratmayı ve kilo kaybına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Ancak, yapılan çalışmalarda mide botoksu ile istenilen sonuçların elde edilemediği, doz miktarının ve uygulama bölgelerinin belirsiz olduğu, botoksa bağlı ani kalp durmaları, solunum durmaları ve mide delinmesi vb. ciddi yan etkilerin görüldüğü belirlenmiştir.

Bu nedenle, FDA ve EMA, mide botoksu işlemine obezitede mideye zayıflamak amaçlı uygulama onayı vermemiş ve bu işlemi endikasyon dışı olarak kabul etmiştir. Özetle mide botoksu, bilimsel olarak kanıtlanmamış ve yasal olmayan uygulamadır. Gerek FDA ve EMA gerekse Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmamıştır.