Çocuk Büyütürken Ebeveynlerin Yaptığı Hatalar

Çocuk yetiştirirken farkında olmadan yapılan hatalar, çocukların psikolojik sağlamlılığını etkilemektedir. Ebeveynlerin çocuklarının her istediğini yapmaları, çocukları aç kalmasın diye zorla yemek yedirmeleri, sürekli başka çocuklar ile kıyaslamaları, çocuklarının oyunlarını yönetmeleri, toplum içinde veya ev ortamında çocuklarını sürekli engellemeleri ve mükemmel anne baba olma kaygıları çocuklara ağır sonuçlara sebep olabiliyor. Gelin birlikte bu yanlışlara bir bakalım.

“Benim çocukluğumda ailemin durumu yoktu. Şimdi çocuğumun her istediği olacak.”
Çocuğunuzun her istediğini yapmanız sizi iyi anne baba yapmayacaktır. Aksine, çocuğun maddi olarak ihtiyacından fazlasını her istediğinde ona sunmak, çocuklarda sınırlarını öğrenme konusunda zorluk oluşturacaktır.

“Haydi, bir kaşık daha!”, “Aman çocuğum aç kalmasın.”
Özellikle anneler; “Çocuğun çok zayıflamış”, “Yeterince yemek yemiyor mu?” gibi söylemlere maruz kalıyor. Bu, annelerin kendilerini bir süre sonra yetersiz bir anne olarak hissetmelerine sebep olmaktadır. Bu his, onları farkında olmadan yaptıkları bir yanlışa götürür. Çocuklara zorla yemek yedirme davranışı; yemek yemenin keyifsiz, acı veren bir eylem olarak algılanmasına sebep olur. Bu durum, çocuklarda yeme problemlerine yol açabilmektedir.

“Komşunun çocuğu sınavdan senden daha yüksek not almış, sen ders çalışmıyorsun, sadece oyun oynamayı biliyorsun.”
Kıyaslamalar, hemen hemen her ebeveynin farkında olmadan yaptığı yanlışlardan biridir. Çocuğunuzu diğerleri ile kıyaslamak onu motive etmez, tam tersi kıyaslandığı kişilere karşı öfkeli davranışlarda bulunmasına sebep olur. Kıyaslanmalara maruz kalan çocuklarda “yetersizim, başarısızım” temel inançları ortaya çıkabilir. Kendini yetersiz ve başarısız hisseden çocukların özgüveni azalacaktır.

“Sessiz ol”, “Şimdi sırası değil, konuşma.”
Ebeveynlerin çocuklarına karşı evde ya da toplum içinde “Sen sus”, “Sen bilmezsin”, “Çok konuşma” gibi sözleri kullanması; çocukların zamanla daha az konuşmasına ve kendilerini ifade etmekten çekinmelerine neden olacaktır. Bu durum, çocukların düşüncelerinin değersiz olduğunu düşünmesine ve kendini konuşulmaya layık olmayan biri olarak görmesine yol açabilir.

Oyunu yönlendirmek
Ebeveynlerin farkında olmadan yaptığı yanlışlardan bir tanesi de çocukları ile oyun oynarken yaptıkları yönlendirmelerdir. Çocuğun dili oyundur, kendini oyunla ifade eder. Anne baba olarak bizler çocuğumuzun kendini ifade etmesine engel olursak, aramızda çatışmalar yaşanabilir. Oyunu siz değil, çocuğunuz yönlendirmelidir. Oyun oynarken çocuğu sürekli engellemek, ilgisi dışında seçenekler sunmak, onaylamamak gibi davranışlar çocukları öfkelendirecektir. Bu yüzden, çocuğunuzla oyun oynarken onu yönetmeye veya yönlendirmeye çalışmamanız gerekir. Onun kurduğu bir senaryo varsa, sizin de bu senaryoya davetli olduğunuzu unutmayın.

Mükemmeliyetçilik
Ebeveynlerin çok iyi hatta mükemmel anne baba olma kaygıları, çocukları üzerinde olumsuz izler bırakabiliyor. Bu tutumlar; çocuklarda depresyona, öfke problemlerine yol açabilir. Ayrıca çocuk, yaşıtları ile olan ilişkileri de olumsuz yönde etkileyebilir. Mükemmeliyetçi anne babalar, başarıyı zaten olması gereken bir şey olarak gördükleri için takdir etmeye gerek duymazlar. Çocuklarımızın hata yapmalarına izin vermemiz gerekir. Ancak mükemmeliyetçi ebeveynler, çocuklarının hatalarına karşı öfke ve aşırı kaygı gibi duygular hissedebilir. Başarısızlığı deneyimleyen çocuklar, çok büyük hayal kırıklığına uğrar ve kendilerini değersiz hissederler.

Sevgili anne ve babalar; eğer sağlıklı bir çocuk yetiştirmek istiyorsanız, öncelikle çocuklarınızdan her zaman doğru olanı yapmalarını ve mükemmel olmalarını beklemeyin. Hata yapmalarına izin verin. Yaşadığı duyguları ifade etmesine yardımcı olun. Çocuklarınıza güvenin, onlara inandığınızı belli edin. Kimseyle karşılaştırmayın. Olduğu gibi kabul edin. Kızmak ve engellemek yerine teşvik edin. En önemlisi, çocuklarınızı her koşulda sevdiğinizi belli edin.

Sevgiler,
Uzman Klinik Psikolog Özce ESEN

Psikoloji | Psikoloji İstanbul | Psikoloji Ankara | Psikoloji İzmir | Psikoloji Bursa | Psikoloji Adana