Büşra Karabacak
Psikoloji
Düşük Özsaygının Belirtileri Nelerdir?
Düşük özsaygı, kişiden kişiye farklı şekillerde ortaya çıkabilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
Kendini sık sık başkalarıyla kıyaslamak
Yetersizlik hissi yaşamak
Yoğun öz eleştiri yapmak
Hata yapmaktan aşırı korkmak
Sürekli onay ihtiyacı hissetmek
Başarıları küçümsemek
Hayır demekte zorlanmak
Eleştirilere karşı aşırı hassas olmak
Kendi ihtiyaçlarını geri plana atmak
Değersizlik duyguları yaşamak
Bazı kişiler dışarıdan başarılı ve güçlü görünseler bile iç dünyalarında sürekli kendilerini yargılıyor olabilirler.
Özsaygı Eksikliği Farklı Şekillerde Ortaya Çıkabilir
Düşük özsaygı her zaman kişinin kendisini açıkça değersiz hissetmesi şeklinde görülmez. Bazı kişiler bunu yoğun bir yetersizlik hissi olarak yaşarken, bazıları ise sürekli başarılı olmaya çalışarak veya başkalarının onayını arayarak telafi etmeye çalışabilir.
Örneğin, kişi yaptığı iş ne kadar iyi olursa olsun, kendisini yeterli hissetmeyebilir. Başarılarını küçümseyebilir, hata yapmaktan yoğun şekilde korkabilir veya kendisini sürekli başkalarıyla kıyaslayabilir.
Bazı kişiler için mükemmeliyetçilik de özsaygı ile ilişkili olabilir. Kişi hata yaparsa değerini kaybedeceğine inanabilir ve bu nedenle kendisine gerçekçi olmayan beklentiler koyabilir.
Bazı kişiler ise kendi değerlerini büyük ölçüde başkalarının görüşlerine göre belirleyebilirler. Sürekli takdir edilme, onaylanma veya kabul görme ihtiyacı hissedebilirler. Bekledikleri geri bildirimi alamadıklarında ise yoğun hayal kırıklığı yaşayabilirler.
Özsaygı sorunları yaşayan kişilerde bir diğer yaygın özellik de kendine karşı aşırı eleştirel olmaktır. Kişi başkalarına gösterdiği anlayışı kendisine göstermekte zorlanabilir ve en küçük hatalarını bile sert şekilde yargılayabilir.
Özsaygı Nasıl Gelişir?
Özsaygı çoğu zaman çocukluk dönemindeki deneyimlerden, aile ilişkilerinden, sosyal çevreden ve yaşam boyunca edinilen deneyimlerden etkilenir.
Sürekli eleştirilen, koşullu kabul gören veya başarıları üzerinden değer gören kişiler zamanla kendi değerlerini dış etkenlere bağlı olarak değerlendirmeye başlayabilirler.
Bu nedenle özsaygı yalnızca kişinin kendisiyle ilgili düşüncelerinden değil, yaşam deneyimlerinden de etkilenir.
Düşük Özsaygı Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?
Düşük özsaygı kişinin ilişkilerini, kariyerini, kararlarını ve duygusal iyilik hâlini etkileyebilir. Kişi kendi ihtiyaçlarını ifade etmekte zorlanabilir, hak ettiği fırsatları değerlendiremeyebilir veya sürekli başkalarının onayını arayabilir.
Zamanla kişi kendi değerini dışarıdan gelen geri bildirimlere göre belirlemeye başlayabilir. Bu durum ise duygusal olarak yıpratıcı bir döngüye dönüşebilir.
Özsaygı Geliştirilebilir mi?
Özsaygı değişmez bir özellik değildir. Kişi kendisiyle kurduğu ilişkiyi zamanla yeniden şekillendirebilir.
Psikoterapi sürecinde kişi kendisiyle ilgili geliştirdiği olumsuz inançları fark edebilir, öz eleştirel tutumlarını anlayabilir ve kendisine daha şefkatli bir yaklaşım geliştirebilir.
Kendine değer vermek kusursuz olmak anlamına gelmez. Özsaygı, kişinin güçlü ve zayıf yönleriyle birlikte kendisini kabul edebilmesiyle ilgilidir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Yaşanan güçlükler günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alınması önemlidir.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye