Uzm. Kl. Psk. Ubeydullah Yıldız
Psikoloji
Açıklama
Anksiyete, kişinin gerçek ya da algılanan bir tehdide karşı yoğun kaygı, endişe ve huzursuzluk hissetmesi durumudur. Bu durum günlük yaşamın doğal bir parçası olsa da belirtiler sürekli ve yoğun hâle geldiğinde bireyin işlevselliğini olumsuz etkileyebilir. Anksiyete hem bedensel hem de duygusal tepkiler içerir ve kişinin düşüncelerini, davranışlarını ve sosyal ilişkilerini etkileyebilmektedir.
Belirtiler
Kişi günlük yaşamında yoğun ve sürekli bir kaygı deneyimlemektedir.
Kişi huzursuzluk, gerginlik ve aşırı endişe hissetmektedir.
Kişi kalp çarpıntısı, nefes darlığı veya terleme gibi bedensel belirtiler göstermektedir.
Kişi konsantrasyon güçlüğü ve uyku problemleri yaşamaktadır.
Kişi sosyal ortamlardan kaçınma ve içe kapanma eğilimi göstermektedir.
Nedenleri
Anksiyete bozukluklarının nedenleri biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmaktadır. Genetik yatkınlık, beyindeki nörokimyasal dengesizlikler ve travmatik yaşantılar bu süreci tetikleyebilmektedir. Ayrıca stresli yaşam olayları, erken dönem bağlanma sorunları ve öğrenilmiş korkular da anksiyetenin gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır.
Başa Çıkma Yöntemleri
Psikiyatrik Değerlendirme ve İlaç Kullanımı
Anksiyete bozukluklarında öncelikle bir psikiyatrist tarafından değerlendirme yapılmakta ve gerekli görülürse ilaç tedavisi uygulanmaktadır. İlaç tedavisi belirtilerin yoğunluğunu azaltarak psikoterapi sürecinin daha etkili olmasına yardımcı olabilmektedir.
Psikoterapi
Kısa süreli bilişsel terapi ve uzun süreli dinamik terapi gibi psikoterapi yöntemleri, kişinin düşünce ve davranışlarını yeniden yapılandırarak kaygıyla baş etmesine destek olmaktadır. Terapi süreci bireyin içsel kaynaklarını keşfetmesine ve stresle baş etme becerilerini geliştirmesine yardımcı olabilmektedir.
Ek Destekleyici Yöntemler
Düzenli egzersiz, nefes egzersizleri, sağlıklı beslenme, sosyal destek ve mindfulness uygulamaları gibi ek yöntemler, kaygının azalmasına ve genel yaşam kalitesinin artmasına katkı sağlamaktadır.
DSM-5’e Göre Anksiyete Türleri
Yaygın Anksiyete Bozukluğu
Kişi en az altı ay boyunca çeşitli konulara dair aşırı ve kontrol edilemeyen kaygı yaşamaktadır. Bu kaygı huzursuzluk, yorgunluk ve konsantrasyon güçlüğü ile seyretmektedir.
Günlük konular hakkında aşırı endişe
Kas gerginliği ve uyku problemleri
Panik Bozukluk
Kişi beklenmedik panik ataklar ve atakların tekrarına dair yoğun korku yaşamaktadır. Panik ataklar sırasında bedensel belirtiler ön plandadır.
Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı
Kontrolü kaybetme veya ölüm korkusu
Sosyal Anksiyete Bozukluğu
Kişi sosyal ortamlarda olumsuz değerlendirilmekten yoğun kaygı duymaktadır. Bu durum sosyal ilişkilerden kaçınmaya yol açabilmektedir.
Toplum içinde konuşurken aşırı kaygı
Sosyal ortamlardan kaçınma
Agorafobi
Kişi, kaçmanın zor olabileceği veya yardımın ulaşamayacağı ortamlarda bulunmaktan yoğun kaygı duymaktadır. Bu kaygı, kişinin günlük yaşamını sınırlandırabilmektedir.
Kalabalık yerlerden veya toplu taşımadan kaçınma
Evden çıkmada güçlük yaşama
Özgül Fobiler
Kişi, belirli nesne veya durumlardan (örneğin uçak, yükseklik, hayvan) yoğun ve mantıksız korku duymaktadır.
Korkulan durumla karşılaşınca panik düzeyinde kaygı
Korku uyandıran durumdan kaçınma
Ayrılma Anksiyetesi
Çocuklukta daha sık görülse de yetişkinlikte de olabilmektedir. Kişi, bağlı olunan kişilerden ayrılmaya dair yoğun kaygıyı tecrübe etmektedir.
Ayrılık düşüncesiyle aşırı kaygı
Ayrılık sırasında bedensel huzursuzluk belirtileri
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Anksiyete belirtileri günlük yaşamı belirgin biçimde zorlaştırmaya başladığında, sosyal ilişkiler veya işlevsellik üzerinde kalıcı etkilere yol açtığında profesyonel destek almak faydalı olabilmektedir. Bu süreçte psikiyatrist değerlendirmesi ve gerekirse ilaç tedavisi ile psikoterapi desteği, kişinin iyileşme sürecine katkı sağlamaktadır.
Anksiyete, bireyin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen ancak uygun destekle yönetilebilen bir durumdur. Psikiyatri ve psikoterapi süreçleriyle birlikte birey, kaygıyla baş etme becerilerini geliştirebilmekte ve yaşamına yeniden denge kazandırabilmektedir. Profesyonel yardım ve sabırlı bir süreç, anksiyetenin üstesinden gelinmesine yardımcı olmaktadır.
Esenlikle kendi yolunuzu bulma dileğiyle…
Klinik Psikolog Ubeydullah Yıldız
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye