Esra Özel
Psikoloji, Psikolojik Danışma ve Rehberlik, Çocuk Gelişimi
“Aynı Anda Her Şeyi Yapıyorum” Yanılgısı: İş Dünyasında Multitasking Gerçeği
Modern ofislerin (veya home-office köşelerimizin) görünmez canavarı: Multitasking. Bir elimizde kahve, diğerinde telefon, kulağımızda online toplantı varken kendimizi “verimlilik şampiyonu” gibi hissediyoruz. Peki, bilim bu konuda ne diyor? Gerçekten iş mi bitiriyoruz, yoksa sadece yerimizde mi sayıyoruz?
Gelin, kurumsal dünyanın multitasking karnesine ve çarpıcı araştırma sonuçlarına birlikte bakalım.
1. %40’lık Verimlilik Vergisi: Meyer, Evans ve Rubin Araştırması
Pek çok çalışan, görevler arasında hızla geçiş yapmanın zaman kazandırdığına inanır. Ancak Amerikan Psikoloji Derneği (APA) tarafından yayımlanan ve Joshua Rubinstein liderliğinde yürütülen çalışma bunun tam tersini kanıtlıyor.
• Zihinsel Blokaj: Beynimiz bir işten diğerine geçerken “yönetici kontrolü” mekanizmasını kullanır. Bu geçişler milisaniyeler sürse de, gün boyu tekrarlandığında toplam verimliliğin %40’ını alıp götürüyor.
• Sonuç: Karmaşık bir rapor yazarken gelen “acil” bir mesaja cevap verdiğinizde, rapora geri dönüp aynı odaklanma seviyesine ulaşmanız tahmin ettiğinizden çok daha uzun sürüyor.
2. IQ’nuz Geçici olarak 10 Puan Düşüyor Olabilir mi? (University of London)
Londra Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, iş ortamında multitasking yapanların IQ seviyelerinde, gece boyu uykusuz kalmış veya uyuşturucu madde etkisindeymişçesine bir düşüş yaşandığını saptadı.
• Bilişsel Gerileme: Sürekli e-posta ve mesaj kontrolü yapan çalışanların IQ puanlarında 10 puanlık bir gerileme gözlemlendi. Bu düşüş, erkeklerde kadınlara oranla daha belirgin (yaklaşık 15 puan) olarak kaydedildi.
• Mesaj Bağımlılığı: Araştırma, iş sırasında sürekli bildirimlere bakmanın, odaklanma yeteneğini sekiz yaşındaki bir çocuğun seviyesine indirebileceğini savunuyor.
3. “Mış Gibi Yapmak” ve Stres Seviyesi (Irvine, California Üniversitesi)
Gloria Mark tarafından yapılan ünlü bir araştırma, ofis çalışanlarının bir işe odaklanma süresinin ortalama 3 dakika olduğunu, bölünmüş bir işe (derin odaklanma gerektiren işe) tam olarak geri dönmenin ise 23 dakika 15 saniye sürdüğünü ortaya koydu.
• Fiyatı ağır: İnsanlar bölünmeleri telafi etmek için daha hızlı çalışmaya çalışıyor, bu da daha fazla stres, hayal kırıklığı ve zaman baskısı hissine yol açıyor. Yani işleri bitirsek bile gün sonunda kendimizi tükenmiş hissetmemizin asıl sebebi bu “hız illüzyonu”.
4. Beyin Yapımız Değişiyor: Gri Madde Kaybı
Sussex Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, aynı anda birden fazla medya cihazı kullanan (örneğin laptopta çalışırken sürekli telefona bakan) kişilerin beyinlerini fMRI ile inceledi.
• Korkutan Bulgular: Yüksek düzeyde multitasking yapan kişilerin, duygusal kontrol ve empatiyle bağlantılı olan anterior cingulate cortex bölgesinde daha az yoğunlukta gri maddeye sahip olduğu görüldü. Yani multitasking sadece işimizi değil, duygusal zekamızı da etkiliyor olabilir!
"Biliyoruz, Söylemesi Kolay Ama Yapması Zor!"
Yukarıdaki araştırmalar her ne kadar odağın önemini vurgulasa da, gerçek dünyada işlerin her zaman öyle yürümediğinin farkındayız. Modern profesyonel yaşam, adeta bir “jokere” dönüşmemizi bekliyor:
• Zorunlu Çok Yönlülük: Bugün pek çok iş ilanı, doğrudan "multitasking yeteneği"ni bir şart olarak önümüze koyuyor. Aynı anda üç farklı projenin takibini yapmak, bitmek bilmeyen Slack bildirimlerine saniyeler içinde dönmek ve bu sırada bir sunum hazırlamak artık bir seçim değil, bazen bir hayatta kalma stratejisi haline geldi.
• Hız Beklentisi: Dünya artık çok hızlı dönüyor. Yöneticileriniz veya müşterileriniz “mükemmel bir odaklanma” yerine “anında verilen bir cevabı” daha değerli görebiliyor. Bu da bizi ister istemez derin çalışmadan koparıp, yüzeysel ama hızlı bir tempoya hapsediyor.
Eğer gün sonunda kendinizi “hiçbir şey yapmamış ama çok yorulmuş” hissediyorsanız, bu sizin yetersizliğinizden değil; beyninizin biyolojik sınırlarını zorlayan bu hızlı tüketim kültürünün bir sonucudur. Kendinize çok yüklenmeyin; bazen sadece o kaosu yönetebiliyor olmak bile büyük bir başarıdır.
Bunu yönetebilmek için belki de yarın mesaiye başladığınızda bildirimleri kapatıp, sadece 45 dakika boyunca tek bir göreve odaklanmayı denemelisiniz. Göreceksiniz ki, o “bitmez” dediğiniz işler aslında çok daha kısa sürede tamamlanacak.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
İlgili makaleler
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye