Bebeklerde Su Fıtığı (Hidrosel) Nedir? Kasık Fıtığından Nasıl Ayırt Edilir?
Bebeklik ve çocukluk döneminde kasık veya testis bölgesinde fark edilen şişlikler, anne ve babalar için endişe verici olabilir. Halk arasında “su fıtığı” olarak bilinen hidrosel, özellikle erkek bebeklerde sık karşılaşılan bir durumdur. Bebeğin rutin doktor muayenesi sırasında fark edilebileceği gibi, bebeğin altını değiştirirken veya banyo yaptırırken bir testisin diğerine göre daha şiş olduğu fark edilebilir.
Hidrosel çoğu zaman ciddi bir probleme yol açmaz ve bazı bebeklerde zaman içerisinde kendiliğinden düzelebilir. Ancak kasık veya testis bölgesinde görülen her şişliğin hidrosel olmadığı unutulmamalıdır. Özellikle kasık fıtığı ile hidroselin birbirinden ayırt edilmesi önemlidir.
Önemli Uyarı: Kasık veya torba bölgesinde fark edilen her şişlik su fıtığı olmayabilir. Özellikle ağlama veya ıkınma sırasında belirginleşen, sertleşen ve bebeğin huzursuz olmasına neden olan şişliklerde kasık fıtığı gibi durumlar mutlaka değerlendirilmelidir. Evde şişliğe bastırarak müdahale etmeye çalışmak yerine çocuk cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.
Su Fıtığı (Hidrosel) Neden Olur?
Erkek bebeklerde testisler anne karnındaki gelişimin erken dönemlerinde karın içerisinde bulunur. Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde testisler kasık kanalından geçerek testis torbasına, yani skrotuma iner.
Testisin karın içerisinden torbaya doğru ilerlemesi sırasında karın zarıyla ilişkili bir kanal da testisin arkasından aşağıya doğru uzanır. Normal gelişim sürecinde bu kanalın kapanması beklenir.
Bazı çocuklarda bu kanal tamamen kapanmayabilir. Kanalın durumuna ve karın boşluğu ile olan bağlantısına bağlı olarak hidrosel veya kasık fıtığı gelişebilir.
Hidrosel, temel olarak testisin çevresinde sıvı birikmesi durumudur.
Non-komünikan (Bağlantısız) Hidrosel
Bu hidrosel çeşidinde karın boşluğu ile testis çevresi arasında açık bir bağlantı bulunmaz. Testis çevresinde sıvı birikmiştir ve şişliğin boyutu genellikle gün içerisinde belirgin değişiklik göstermez.
Bebeklik döneminde görülen bazı hidroseller zaman içerisinde kendiliğinden gerileyebilir.
Komünikan (Bağlantılı) Hidrosel
Bağlantılı hidroselde karın boşluğu ile testis çevresi arasında bir bağlantı devam etmektedir. Bu nedenle karın içerisindeki sıvı testis çevresine geçebilir.
Bu tip hidrosellerde şişliğin boyutu gün içerisinde değişiklik gösterebilir. Örneğin sabah daha küçük görünen şişlik, gün içerisinde bebeğin hareket etmesi, ağlaması veya karın içi basıncının artmasıyla daha belirgin hâle gelebilir.
Karın boşluğu ile bağlantının devam etmesi nedeniyle bağlantılı hidrosel ile kasık fıtığı arasında önemli bir ilişki vardır. Bu nedenle çocuk cerrahisi muayenesi önem taşır.
Bebeklerde Su Fıtığının Belirtileri Nelerdir?
Hidroselin en sık belirtisi testis torbasında ağrısız şişlik veya büyümedir.
Aileler genellikle şu bulguları fark edebilir:
• Bir testis torbasının diğerine göre daha büyük görünmesi
• Torbada dolgunluk veya gerginlik
• Tek taraflı veya iki taraflı şişlik
• Genellikle ağrı ve belirgin huzursuzluk olmaması
• Bağlantılı hidroselde şişliğin gün içerisinde büyüyüp küçülmesi
• Ağlama veya ıkınma sırasında şişliğin daha belirgin hâle gelmesi
Ancak bu bulgular yalnızca hidrosele özgü değildir. Özellikle kasık bölgesinde de şişlik görülüyorsa kasık fıtığının değerlendirilmesi gerekir.
Hidrosel ile Kasık Fıtığı Arasındaki Fark Nedir?
Hidrosel ve kasık fıtığı dışarıdan birbirine benzeyebilir. Ancak iki durum aynı değildir.
Hidroselde temel problem testisin çevresinde sıvı birikmesidir.
Kasık fıtığında ise karın içerisindeki bağırsak veya başka dokular kasık kanalından dışarı doğru çıkabilir.
Kasık fıtığında şişlik özellikle bebeğin ağlaması, ıkınması veya huzursuz olması sırasında daha belirgin hâle gelebilir. Bebek sakinleştiğinde veya yatırıldığında şişlik azalabilir.
Bağlantılı hidroselde de şişliğin boyutu değişebileceğinden, yalnızca aile gözlemiyle hidrosel ile kasık fıtığını kesin olarak ayırt etmek mümkün değildir.
Bu nedenle bebeğin kasık veya testis bölgesinde şişlik fark edildiğinde çocuk cerrahisi uzmanı tarafından muayene edilmesi önemlidir.
Su Fıtığı Tehlikeli midir?
Hidrosel çoğu bebekte ciddi bir sağlık problemine neden olmaz. Özellikle yaşamın ilk dönemlerinde ortaya çıkan bazı hidroseller büyüme ve gelişmeyle birlikte kendiliğinden gerileyebilir.
Ancak her hidroselin aynı özellikte olmadığı unutulmamalıdır.
Hidroselin bağlantılı olup olmadığı, şişliğin boyutu, zaman içerisindeki değişimi, çocuğun yaşı ve kasık fıtığı eşlik edip etmediği değerlendirilmelidir.
Bu nedenle “su fıtığı önemli değildir” diyerek şişliğin tamamen göz ardı edilmesi doğru değildir. Öncelikle doğru tanının konulması gerekir.
Hidrosel Kendiliğinden Geçer mi?
Özellikle bebeklik döneminde görülen hidrosellerin bir bölümü kendiliğinden düzelebilir.
Bunun nedeni, testislerin gelişimi sırasında açık kalan kanalın zaman içerisinde kapanması ve testis çevresindeki sıvının vücut tarafından emilmesidir.
Bu nedenle küçük bebeklerde, klinik özelliklerine göre çocuk cerrahisi uzmanı tarafından belirli aralıklarla takip yapılabilir.
Ancak kendiliğinden düzelme ihtimali her çocukta aynı değildir. Hidroselin tipi, çocuğun yaşı ve muayene bulguları tedavi kararında önemlidir.
Özellikle şişliğin giderek büyümesi, belirgin şekilde gün içerisinde değişmesi, kasık bölgesinde de şişlik olması veya kasık fıtığından şüphelenilmesi durumunda çocuk cerrahisi değerlendirmesi geciktirilmemelidir.
Hidrosel Tanısı Nasıl Konulur?
Hidrosel tanısında öncelikle çocuk cerrahisi uzmanının fizik muayenesi önemlidir.
Muayene sırasında her iki testisin torbadaki yerleşimi, testislerin yapısı, torba ve kasık bölgesindeki şişliğin özellikleri değerlendirilir.
Çoğu durumda klinik muayene tanı için yeterli olabilir. Gerekli görülen hastalarda ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.
Burada amaç yalnızca hidroseli göstermek değil, testis ve çevresindeki diğer yapıların da değerlendirilmesi ve kasık fıtığı gibi farklı durumların dışlanmasıdır.
Hidroselde Ameliyat Gerekir mi?
Her hidrosel için ameliyat yapılması gerekmez.
Özellikle küçük bebeklerde, herhangi bir komplikasyon bulunmayan ve kendiliğinden düzelme ihtimali olan hidroseller çocuk cerrahisi uzmanı tarafından takip edilebilir.
Buna karşılık hidroselin devam etmesi, bağlantılı özellik göstermesi, kasık fıtığı ile birlikte bulunması veya klinik değerlendirmede cerrahi tedavinin gerekli görülmesi durumunda ameliyat planlanabilir.
Dolayısıyla ameliyat kararı yalnızca çocuğun yaşına bakılarak verilmez. Hidroselin tipi, muayene bulguları, şişliğin seyri ve eşlik eden kasık fıtığı olup olmadığı birlikte değerlendirilir.
Hidrosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Cerrahi tedavide temel amaç, karın boşluğu ile kasık ve testis çevresi arasındaki devam eden anormal bağlantının kapatılmasıdır.
Çocuklarda hidrosel ameliyatı, erişkinlerde uygulanan hidrosel ameliyatlarından farklı özellikler taşıyabilir. Çünkü çocukluk çağındaki hidrosel çoğunlukla gelişim sırasında kapanması gereken kasık kanalıyla ilişkilidir.
Ameliyat yöntemi çocuğun yaşına, hidroselin özelliklerine ve eşlik eden durumlara göre belirlenir.
Çocuk cerrahisi uzmanı, muayene ve gerekli değerlendirmeler sonucunda çocuk için en uygun tedavi yöntemini belirler.
Hangi Durumlarda Acilen Doktora Başvurulmalıdır?
Bebekte kasık veya testis bölgesinde şişlik fark edildiğinde bazı belirtiler özellikle önemlidir.
Şişliğin:
• Aniden ortaya çıkması veya hızla büyümesi,
• Sert ve gergin hâle gelmesi,
• Bebeğin belirgin şekilde huzursuz veya ağrılı olması,
• Daha önce küçülen şişliğin artık küçülmemesi,
• Kusma ile birlikte olması,
• Karında belirgin şişkinlik bulunması,
• Beslenmenin bozulması,
• Testis veya kasık bölgesinde belirgin kızarıklık ya da renk değişikliği olması
durumunda gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Bu bulguların nedeni her zaman kasık fıtığı değildir. Ancak özellikle sıkışmış veya boğulmuş kasık fıtığı gibi acil değerlendirme gerektiren durumların dışlanması önemlidir.
Bebeklerde Su Fıtığı İçin Hangi Doktora Başvurulmalıdır?
Bebeğinizin testis veya kasık bölgesinde şişlik fark ettiyseniz çocuk cerrahisi uzmanına başvurmanız uygundur.
Çocuk cerrahisi uzmanı; hidrosel ile kasık fıtığı arasındaki ayrımı yapabilir, testisleri değerlendirebilir ve gerekli gördüğünde ultrasonografi gibi ek incelemeler isteyebilir.
Özellikle erkek bebeklerde kasık veya testis bölgesindeki şişliklerin ihmal edilmemesi ve doğru tanının konulması önemlidir.
Sonuç
Bebeklerde su fıtığı (hidrosel), testisin çevresinde sıvı birikmesi sonucu oluşan ve özellikle erkek çocuklarda görülen yaygın bir durumdur.
Hidrosel çoğu zaman ağrısızdır ve bazı bebeklerde zaman içerisinde kendiliğinden düzelebilir. Ancak hidrosel ile kasık fıtığı birbirine benzeyebildiği için kasık veya testis bölgesinde fark edilen şişliğin bir çocuk cerrahisi uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Özellikle şişliğin gün içerisinde değişiklik göstermesi, ağlama veya ıkınma sırasında belirginleşmesi ya da kasık bölgesinde de şişlik görülmesi durumunda uzman değerlendirmesi yapılmalıdır.
Her çocuk için takip ve tedavi yaklaşımı farklı olabilir. Hidroselin kendiliğinden düzelip düzelmeyeceği veya cerrahi tedavi gerekip gerekmediği; çocuğun yaşı, hidroselin tipi, klinik muayene bulguları ve eşlik eden kasık fıtığı olup olmadığına göre belirlenir.
Bebeğinizde su fıtığı, hidrosel veya kasık fıtığı şüphesi varsa çocuk cerrahisi uzmanına başvurarak uygun değerlendirme ve takip planının oluşturulması önemlidir.
Op. Dr. Selim ÖZKAYA
Çocuk Cerrahisi Uzmanı – Bursa
VM Medical Park Bursa Hastanesi
