Bilişsel Esneklik - Psk. Sude Çetin

Bilişsel Esneklik Nedir?

Bilişsel esneklik, bireyin değişen durumlara uyum sağlayabilme, farklı bakış açıları geliştirebilme ve gerektiğinde düşünce veya davranışını değiştirebilme becerisidir.

Basit bir ifadeyle;

• Planlar değiştiğinde uyum sağlayabilmek
• Farklı çözümler üretebilmek
• Yeni insanlara ve ortamlara adapte olabilmek

gibi becerileri kapsar.

Özellikle özel gereksinimli çocuklarda bilişsel esneklik gelişimi, günlük yaşam becerileri ve sosyal uyum açısından büyük önem taşır.

Çocuklar Neden Değişime Zor Uyum Sağlar?

Bazı çocuklar rutinlere sıkı sıkıya bağlı olabilir. Bu durum özellikle:

• Otizm spektrum bozukluğu
• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB)
• Öğrenme güçlüğü

gibi durumlarda daha belirgin şekilde görülebilir.

Rutinler çocuklara güven verir. Bu nedenle rutinin değişmesi, çocukta:

• Kaygı
• Öfke
• İçe kapanma
• Davranışsal zorlanmalar

gibi tepkilere yol açabilir.

Bu tepkiler çoğu zaman “uyumsuzluk” değil, değişimi anlamlandırma ve baş etme çabasıdır.

Veliler olarak sizler, çocuklarınızın bilişsel esneklik gelişiminde çok önemli bir rol oynuyorsunuz. Evde uygulayabileceğiniz bazı destekleyici öneriler:

1. Küçük Değişikliklerle Başlayın

Günlük rutinde küçük değişiklikler yaparak çocuğunuzun esneklik kazanmasını destekleyebilirsiniz.

Örneğin:

• Farklı bir bardak kullanmak
• Farklı bir yoldan okula gitmek

2. Seçenek Sunun

Çocuğunuza seçim hakkı vermek, kontrol duygusunu artırır ve değişime direnci azaltır.

• “Mavi tişört mü, kırmızı tişört mü?” gibi basit seçenekler sunabilirsiniz.

3. Değişimi Önceden Haber Verin

Ani değişiklikler çocuklar için zorlayıcı olabilir.

• “Yarın yeni bir öğretmenle çalışacağız” gibi önceden bilgilendirme yapmak, uyumu kolaylaştırır.

4. Duygularını Anlayın ve İsimlendirin

Çocuğunuz zorlandığında:

• “Şu an biraz huzursuz hissediyorsun, bu çok normal” gibi ifadeler kullanarak onu anladığınızı gösterin.

5. Model Olun

Çocuklar en çok gözlemleyerek öğrenir. Siz değişimlere sakin ve esnek yaklaştıkça, çocuğunuz da bunu model alacaktır.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana