Mustafa Yıldız
Psikoloji
Birleşik Protokol Psikoterapisi Nasıl Çalışır? Bilimsel Kanıta Dayalı Bir Psikoterapi midir?
Birleşik Protokol (Unified Protocol) psikoterapisi Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaklaşımını benimseyen bir psikoterapidir. Birleşik Protokol’e göre birçok psikolojik rahatsızlığın ortaya çıkmasında üç temel risk faktörü rol oynamaktadır. İlk olarak, kaygı, depresyon ve bunlarla bağlantılı rahatsızlıklara sahip bireyler olumsuz duyguları sürekli ve yoğun bir şekilde deneyimleme eğilimine sahiptir. İkinci olarak, duyguları sık ve yoğun biçimde deneyimleme eğiliminde olan bu bireyler, duygusal deneyimlerine olumsuz tepkiler/reaksiyonlar verme eğilimindedirler (örneğin, “böyle hissetmek zayıflıktır”, “başka kimse bu şekilde tepki vermiyor”, “bu bedensel hisler oldukça korkutucu”). Üçüncü olarak ise, duygular ortaya çıktığında verilen bu olumsuz tepkiler, onlardan kaçınma ve bastırma çabalarına yol açar. Bu şekilde kaygı ya da depresyona sahip birey, karşılaştığı durumu daha da kötü hale getiren olumsuz ve işe yaramayan “duyguyle baş etme yöntemleri”ne başvurur ve yüksek düzeyde olumsuz duygu yaşantısını sürdürür; böylece psikolojik rahatsızlığın devam etmesine katkıda bulunur. Duygusal deneyimlerin tüm kaygı, depresyon ve ilgili psikolojik rahatsızlıkların gelişimi ve sürdürülmesindeki rolü göz önüne alındığında, bu ortak özelliği vurgulamak için bu psikolojik rahatsızlıkların tamamı “duygusal rahatsızlıklar” olarak adlandırılmaktadır.
Araştırmalar bu ortak noktaları dikkate alan ve birçok duygusal bozukluğa uygulanabilen birleşik (unified) bir yaklaşımı desteklemektedir. Uzun ismiyle Duygusal Bozuklukların Tanılar Üstü Tedavisi için Birleşik Protokol (The Unified Protocol (UP) for the Transdiagnostic Treatment of Emotional Disorders) duygulara verilen olumsuz tepkileri ve bu tepkilerin yol açtığı işe yaramayan duyguyla baş etme yöntemlerini hedefleyerek kişideki olumsuz duygu hissetme eğilimini iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Dolayısıyla Birleşik Protokol, duygu odaklı bir tedavi yaklaşımıdır: Bireylerin rahatsız edici duygularla nasıl yüzleşeceklerini ve bunları nasıl deneyimleyeceklerini; duygularına daha faydalı ve işe yarar şekillerde nasıl yanıt vereceklerini öğrenmelerine yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Bu tedavide yer alan stratejiler ve kullanılan yöntemler, bilimsel kanıta dayalı psikolojik tedavilerde bulunan ortak ilkelere dayanmaktadır. Birleşik Protokol, aşağıdaki bileşenleri harmanlayarak bir psikolojik iyileşmeyi hedefler:
1- Duygusal deneyimlere yönelik yargılayıcı olmayan, dikkati şimdiki zamana odaklayan bilinçli duygu farkındalığının geliştirilmesi.
2- Olumsuz otomatik düşünceleri daha gerçekçi ve faydalı bir şekilde değerlendirerek onlara karşı koyma ve bilişsel esnekliği artırma.
3- Sorun yaratan davranış eğilimlerinin ya da olumsuz duygusal davranışların tespit edilmesi ve değiştirilmesi. Birey yeni bir duygu biçimine doğru hareket etmeyi öğrenir.
4- Bedensel hislere maruz bırakma alıştırmaları ile bedensel hislerin, duygu farkındalığının ve toleransın artırılması.
5- Duygu alıştırmaları sayesinde hem dış dünyada hem de içsel yaşantıda duygusal deneyimlerin ortaya çıkarılması ve bunlara maruz kalma.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye