Prof. Dr. Adnan Gücük
Üroloji
Günümüzde sık görülen kanserlerden biri olan böbrek kanseri, böbrekteki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla birlikte böbrekte anormal şekilde kitle oluşmasıyla meydana gelen hastalıktır. Oluşan bu kitle, yapı ve fonksiyon olarak böbreğin normal dokusundan farklıdır. Kanserli hücreler kan damarları aracılığı ile –en başta akciğerler olmak üzere– vücudun değişik yerlerine dağılırlar ve dağıldıkları yerlerde de çoğalarak kitleler oluştururlar.
Kanserli hücreler hızlı bir şekilde çoğaldığı ve vücudun enerjisini savurgan bir şekilde kullandığı için hastalar halsiz olur ve kilo kaybederler. Kanserin cerrahi tedavisinde parsiyel nefrektomi ve radikal nefrektomi sık kullanılan cerrahi yöntemlerdendir.
Böbrek Kanseri Nedir?
Böbrek kanseri nedir sorusunun cevabı tam olarak hâlâ belirlenememiştir. Fakat kanser riskini artıran tespit edilmiş faktörler vardır. Böbrekteki kanserler genellikle 40 yaş üzerinde görülür (son yıllarda gençlerde de görülebilmektedir). Diğer risk faktörleri şunlardır:
Sigara: İçicilerde risk, içmeyenlere göre 2 kat daha fazladır.
Erkek olmak: Erkeklerde kadınlara göre 2 kat daha fazla görülür.
Şişmanlık: Fazla kiloların sebep olduğu hormon değişiklikleri riski artırır.
İlaç kullanımı: Bazı ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı.
Diyaliz: Uzun süreli diyaliz tedavisi riski 4 kat artırır.
Aile öyküsü: Ailede (özellikle kardeşlerde) tümör hikayesi bulunması.
Kimyasala maruz kalmak: Asbest, kadmiyum, benzen, bazı tarım ilaçları gibi maddeler.
Bu risk faktörlerine sahip olmak kesin olarak kansere yakalanacağınız anlamına gelmez; aynı şekilde hiçbir risk faktörü yokken de bu hastalık gelişebilir.
Böbrek Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Böbrekteki tümörler genellikle erken evrelerde belirti vermez. Belirtiler genellikle kanser ileri safhalara ulaştığında ortaya çıkar. Yaygın belirtiler şunlardır:
İdrarda kan görülmesi
Karın alt ve yan bölgesinde şişkinlik
İştahsızlık
Geçmeyen yan (böğür) ağrısı
Sebebi bilinmeyen kilo kaybı
Haftalar süren ateş
Aşırı yorgunluk
Kansızlık
Bacaklarda ve eklemlerde şişmeler
Metastaz (yayılma) durumunda şu belirtiler de görülebilir:
Nefes darlığı
Kanlı öksürük
Bel ağrısı
Böbrek Kanseri Tanısı Nasıl Konur?
Bu kanser türünün tanısı çoğunlukla rastlantısal olarak konur. Hastalar başka bir nedenle hastaneye başvurduklarında, yapılan görüntüleme testleriyle böbrekteki kitle fark edilir. En sık tanı yöntemi ultrasonografidir. Ancak bu yöntem radyoloğun tecrübesine bağlı olduğu için bazen tanı atlanabilir. Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) ile tanı daha kesin konur.
Böbreğinizde Saptanan Her Kitle Kanser Midir?
Hayır. Böbreğin en çok görülen iyi huylu kitleleri anjiyomyolipomlardır. Bu kitleler, çekilen görüntüleme ile ayırt edilebilir. Eğer bir kitle kontrast madde ile boyanıyorsa, bu büyük ihtimalle (%90’dan fazla) kanserdir. Kesin tanı, kitlenin çıkarılıp patolojik olarak incelenmesiyle konur.
Anjiyomyolipom Saptanırsa Ne Yapmalı?
Anjiyomyolipomlar iyi huyludur.
4 cm’den büyük olanlar kanama riski nedeniyle cerrahi olarak çıkarılır.
Çok sayıda kitle varsa ya da cerrahi zor ise, anjiyo ile damarlar tıkanarak küçültülmeye çalışılır.
Mutlaka tecrübeli bir ürolog tarafından değerlendirilmelidir.
Kanserin Vücuda Yayılıp Yayılmadığı Nasıl Anlaşılır?
Tanı aşamasında mutlaka kontrastlı BT veya MR yapılır.
Akciğer filmi ya da toraks BT istenir (en sık akciğerlere sıçrar).
Kemik ağrısı varsa: kemik sintigrafisi
Baş ağrısı vs varsa: beyin BT
Rutin PET-CT önerilmez.
Tedavi Nasıl Yapılır?
Radyoterapi ve kemoterapi etkisizdir.
Cerrahi en etkili tedavidir (erken evrede).
Evreye göre tedavi planı yapılır.
Vücuda yayılmamışsa: Ürologlar tarafından cerrahi yapılır.
Yayılmışsa: Ürolog ve onkolog birlikte çalışır.
Cerrahi yöntemler:
Radikal nefrektomi (böbreğin tamamı alınır)
Parsiyel nefrektomi (sadece tümörlü bölüm alınır)
Sık Sorulan Sorular
Tüm böbreğimi mi aldırmalıyım?
Hayır. 7 cm’den küçük tümörlerde parsiyel nefrektomi önerilir. Özellikle 4 cm altındaki tümörlerde sadece tümörü almak, hastanın yaşam süresini uzatır.
Açık ameliyat mı, kapalı mı?
Kapalı (laparoskopik/robotik) ameliyatlar etkili ve güvenlidir.
Cerrahın robotik cerrahi tecrübesi ve sertifikası önemlidir.
Kapalı ameliyatlar, uygun ellerde açık ameliyat kadar başarılıdır.
Tüm böbreği almak yerine sadece tümörün çıkarılması önerilir.
Vücuda yayılmışsa yine de böbreği almalı mıyım?
Evet. Ana tümör çıkarıldığında, diğer bölgelere yayılmış kanser hücrelerinde gerileme olabilir.
Ameliyat dışı tedaviler var mı?
4 cm’den küçük kitleler için:
Kriyoterapi (dondurma)
Radyofrekans ablasyon (iğne ile yakma)
Bu yöntemler sadece ameliyat riski yüksek olan hastalara önerilir.
Vücuda yayılmışsa nasıl tedavi edilir?
Öncelikle cerrahiyle ana tümör alınmalı.
Yayılmış odak varsa, mümkünse çıkarılmalı.
Kemoterapi/radyoterapi etkisizdir.
Hedefe yönelik yeni ilaçlar ömrü uzatmaktadır.
Tedavi multidisipliner ekip (ürolog + onkolog + psikiyatrist) ile yapılmalıdır.
Kitlenin büyümediği takipte kanser değildir diyebilir miyiz?
Hayır. Kitle büyümese bile kanser olabilir ve zaman içinde yayılabilir.
Kanserden nasıl korunabiliriz?
Sigara bırakılmalı
Sağlıklı kiloda kalınmalı
Spor yapılmalı
Stresten uzak durulmalı
Tansiyon kontrolü sağlanmalı
Zararlı kimyasallardan uzak durulmalı
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
İlgili makaleler
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye