Vedat Aras
Psikoloji
Çocukluktan Kalan Zırhlarımız: Neden Aynı Davranışlara Sıkı Sıkı Tutunuruz?
Bizler çoğu zaman bugünkü davranışlarımızı, yetişkin aklımızla aldığımız mantıklı kararlar sanırız. Oysa zihnimizin derinliklerinde, çocukluğun ilk yıllarında yazılmış ve unutulmuş bir senaryo işlemeye devam eder. Küçük bir çocuğun dünyayı anlama ve kendini koruma çabası, büyüdüğümüzde kişilik özelliklerimiz veya vazgeçilmez alışkanlıklarımız hâline gelir. Psikanaliz tam da bu noktada sorar: Bugün sergilediğiniz davranışlar gerçekten özgür bir tercih mi, yoksa geçmişten kalan bir savunma mekanizması mı?
Örneğin, çevrenizdeki herkesle uyum içinde olmaya çalışan, “hayır” demekte zorlanan ve öfkesini asla dışarı yansıtmayan birini düşünün. Dışarıdan bakıldığında “son derece anlayışlı” görünen bu tutum, çoğu zaman bastırılmış yoğun bir öfkenin örtüsüdür. Benzer şekilde, hayatın her alanında kusursuzluğu arayan mükemmeliyetçi yaklaşımlar da belirsizlik ve kontrol kaybı korkusuna karşı geliştirilmiş güçlü bir zırhtır.
Aslında tüm bu çabanın arkasında yatan temel gaye, çocukluk döneminde hissedilen o ağır duyguların yeniden canlanmaması arzusudur. Kişi, hayat mücadelesi boyunca çocukken yaşadığı anlık korku, çaresizlik ya da öfkeyi tekrar yaşamamak adına devasa bir enerji harcar. İşte bu yüzden, bizi o zorlayıcı duygulardan koruduğuna inandığımız uyumluluk, mükemmeliyetçilik veya kontrolcülük gibi davranışlara adeta sıkı sıkı tutunuruz.
Ancak zamanında bizi koruyan bu kalıplar, zamanla kendi otantik benliğimizle ve çevremizle gerçek bağlar kurmamızın önündeki en büyük engele dönüşür. Psikoterapi süreci, tam da bu noktada devreye girerek kişinin yıllardır fark etmeden taşıdığı bu savunma mekanizmalarını ve arkasındaki temel duyguları fark etmesini sağlar. Çocukluktan kalan o otomatik tepkiler fark edildikçe ve bugünün güvenli yetişkin dünyasında işlenip dönüştürüldükçe, yaşam süreçleri çok daha sağlıklı, esnek ve doyumlu bir hâle gelir.
Bugün sergilediğiniz katı davranış kalıplarına biraz daha yakından bakın. İçinizdeki o savunmayı fark etmek, geçmişte o hissi doğuran olaylara şefkatle yaklaşmak ve bugünün güvenliğinde kendinize dürüstçe yer açmak, özgürleşmenin ilk adımıdır.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye