Esra Özel
Psikoloji, Psikolojik Danışma ve Rehberlik, Çocuk Gelişimi
Dijital Meydan: Türkiye’de İlişki Kodlarını X’ten Okumak
Hootsuite verilerine göre Türkiye, X’te dünyanın en aktif 6. ülkesi. Peki, her 7 kişiden 1’inin bu platformda olduğunu bildiğimiz bir toplumda, arama butonuna “kadın-erkek ilişkisi” yazdığımızda karşımıza ne çıkar?
X, Instagram’ın o “mükemmel hayat” filtresinden uzakta, anonimliğin verdiği cesaretle Türkiye’nin ilişkilerdeki bilinçaltını kusuyor.
1. Anonimlik ve “Filtresiz” İlişki Analizleri
X’in sunduğu en büyük avantaj, bireylerin kimlik yitimi (deindividuation) sayesinde toplumsal baskıdan sıyrılarak gerçek fikirlerini paylaşmasıdır. Bir akşamüstü X’e girdiğinizde şunları görmeniz çok olası:
- Honour (Şeref) Kültürünün İzleri: Kadın ve erkek rollerine dair keskin sınırların, “namus” ve “sadakat” kavramlarının binlerce tweet ile nasıl yeniden üretildiğini görürsünüz.
- Mağduriyet ve Nasihat: İlişkisinde hayal kırıklığına uğrayanların attığı "flood"lar (tweet dizileri), aslında birer modern zaman “dertleşme” seansıdır.
2. “Türkiye X’i” Bir İlişki Okulu mu?
X sadece fotoğraf paylaşılan bir yer değil, bir “görüş ifade etme” platformudur. Bu platformda ilişkiler şu başlıklar altında şekillenir:
- Eleştiri Okları: Karşı cinsi genellemeler üzerinden eleştirmek (“Erkekler kapatılsın”, “Kadınları anlamak imkansız” vb. klişeler).
- Kültürel Kodların Çatışması: Modern ilişki beklentileri ile geleneksel honour kültürü arasındaki o gerilimli çizgi, en çok X tartışmalarında (mention savaşlarında) patlak verir.
3. Araştırmacı Gözüyle X Laboratuvarı
Eğer bir yabancıya Türkiye’deki aşkı ve nefreti anlatmak isteseydik, onu dil ve konumu Türkçe ayarlanmış bir X hesabının önüne oturtmak yeterli olurdu. Çünkü orada:
- Gerçek Tutumlar: Filtresiz, çiğ ve bazen ofansif ama “gerçek” görüşler vardır.
- Kollektif Zihin: Türk toplumunun bir olaya (örneğin bir aldatma haberine veya bir evlilik teklifine) verdiği tepki, saniyeler içinde binlerce etkileşimle toplumsal bir yargıya dönüşür.
Küçük Bir “X Deneyi” Önerisi
Siz de X’te şu üç hashtag (#) veya anahtar kelimenin nasıl bir “şeref kültürü” yansıması sunduğunu anlayabilirsiniz:
- “Eski Sevgili”: Genellikle öfke, “haklı çıkma” ve bazen de mülkiyetçilik (şeref kültürüyle ilintili) temalı tweetler.
- “Görücü Usulü”: Geleneksel ile modernin mizahi çatışması.
- “Hesap Ödeme”: Türkiye’deki toplumsal cinsiyet rollerinin (Erkek eve bakar / Erkek öder) sosyal medyadaki en büyük savaş alanı.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye