Dikkatini Toplayamayan Çocuk, Önce İç Dünyasını Toparlamaya Çalışıyor Olabilir - Psk. Can Tarakcı

Dikkatini Toplayamayan Çocuk, Önce İç Dünyasını Toparlamaya Çalışıyor Olabilir

Dikkat etmek ve öğrenmek için düşünmek, düşünebilmek içinse zaman zaman duraksamak ve içe dönebilmek gerekir. Fakat çocuk için bu içe dönüş her zaman kolay değildir. Çünkü yaşamın ilk dönemlerinde çocuğun iç dünyası henüz kendi başına düzenleyebileceği bütünlüklü bir alan değildir. Duyumlar, kaygılar, arzular ve dışarıdan gelen uyaranlar birbirine karışabilir. Çocuk, henüz kendi içinde düzenleyemediği bu dağınıklığı önce onu kapsayabilen bir Öteki’nin yardımıyla taşımayı öğrenir.

Bu nedenle kapsayıcı anne bağı, yalnızca çocuğun sakinleşmesini sağlayan duygusal bir yakınlık değildir; çocuğun başlangıçta dağınık olan iç yaşantısıyla kopuk ve anlaşılması güç gelebilen dış gerçeklik arasında bağ kurabilmesi açısından da mühimdir. Çocuğun henüz taşıyamadığı kaygının bir başkası tarafından karşılanması, anlamlandırılması ve ona daha katlanılabilir biçimde geri verilmesi, zamanla çocuğun kendi ruhsal yaşantısını düzenleyebilmesinin yollarından birini oluşturur. Bir bakıma çocuk, başlangıçta kendisi için yapılan bu ruhsal işi zamanla kendi içinde yapabilmeye başlar.

Fakat iç dünyaya dönüş yoğun bir kaygıyla karşılaşıyorsa, durmak ve düşünmek çocuk için huzur veren değil, kaçınılması gereken bir deneyime de dönüşebilir. Böyle bir durumda sürekli hareket etmek, bir nesneden diğerine geçmek, başladığını tamamlamadan başka bir şeye yönelmek ya da dikkati dışarıdaki uyaranlara dağıtmak yalnızca “dikkatsizlik” olarak okunmamalıdır. Bazen hareket, çocuğun henüz düşünce içinde taşıyamadığı şeyi beden üzerinden uzaklaştırmasının bir yolu olabilir.

Bu açıdan hiperaktiviteyi de her çocukta aynı anlama gelen tek bir belirti olarak düşünemeyiz. Bazı çocuklarda durmaksızın hareket etmek, durduğu anda karşılaşacağı kaygıdan uzaklaşmanın ya da henüz ruhsal olarak işleyemediği bir uyarılmayı bedene dağıtmanın yolu olabilir. Çocuk hareket ederek yalnızca çevresinden kaçmıyor olabilir; bazen kendi içinde karşılaşmakta güçlük çektiği şeyden de uzaklaşmaya çalışır.

Elbette dikkat güçlüğünü, hiperaktiviteyi, öğrenme güçlüğünü ya da disleksiyi yalnızca anne-çocuk ilişkisine bağlamak doğru değildir. Bunların gelişimsel, nörobiyolojik ve bilişsel birçok farklı belirleyeni olabilir. Psikanalitik bakış, bunların yerine başka bir neden koymaya değil, çocuğun belirtisinin kendi ruhsal hikâyesi içinde hangi işlevi üstlendiğini de duymaya çalışır.

Bu nedenle yalnızca “Bu çocuk neden dikkatini toplayamıyor?” diye sormak bazen yetmez. Bir başka soru daha açmak gerekir:

Çocuk dikkatini topladığında, kendi içinde neyle karşılaşmak zorunda kalıyor?

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana