DUYGULARIMIZI DÜZENLEMEK HANGİ YOLLARDAN GEÇER? - Psk. Sine Hösükoğlu

DUYGULARIMIZI DÜZENLEMEK HANGİ YOLLARDAN GEÇER?

Duygularımızı düzenlemek hangi yollardan geçer?
Duygularımızı düzenlemek gerçekten ne anlama gelir?
Sakinleşmek değil, düzenlemek: Duygularla nasıl kalınır?
Duygularımızı düzenlemek: Zihin mi, beden mi yol gösterir?

Psikolojik danışmanlık seanslarında, duygularla ya da kaygıyla baş etmeye çalışırken; partnerle, sosyal ilişkilerde “öteki”yle ya da kendi iç dünyamızda bir çatışma yaşadığımızda bu sorulara sıkça geri döneriz.

Duygularımızı düzenlemeye başladığımızda, terapötik yöntemler daha somut ve işlevsel hâle gelir. Kişi, artan farkındalık ve kendine yönelen şefkatle birlikte, dış dünyada problem olarak deneyimlediği durumlarla başa çıkabildiğini fark eder.

Bu noktada sürecin nörobiyolojik temeline de değinmek gerekir:

Duygulanım (affect), öncelikle beden yoluyla duyumsanan, henüz adı konmamış bir deneyimdir. Duygu ise bu bedensel deneyime anlam verilmesiyle, zihin ve bedenin birlikte deneyimlediği daha bütünlüklü bir hâle dönüşür.

Bu ayrım, duygularla çalışırken neden bazen “anlamak”ın yetmediğini de açıklar.

Çünkü her duygu, önce bedende bir iz olarak belirir. Zihin henüz anlam veremeden önce, beden çoktan hissetmeye başlamıştır.

Bu yüzden duyguları düzenlemek çoğu zaman düşünceleri değiştirmekten değil, bedende olanı fark etmekten geçer.

İçimizde yükselen o sıkışma, daralma, huzursuzluk ya da ağırlık hâli…
Onu hemen çözmeye çalışmadan, uzaklaşmadan, bastırmadan kısa bir an onunla kalabilmek.

Regülasyon tam da burada başlar.

Duygularla kalabilmek, onların içinde kaybolmak anlamına gelmez.
Aksine, duygunun içinde kaybolmadan ona eşlik edebilme kapasitesidir.

Kişi bu alanı geliştirdikçe, duygular daha akışkan hâle gelir; gelip geçen deneyimler olur.

Gelişimsel olarak baktığımızda ise bu kapasite kendiliğinden oluşmaz.
Çocuklukta bir başkasıyla kurulan ilişki içinde öğrenilir.
Birinin bizi sakinleştirmesi, anlaması, duygumuza eşlik etmesi…
Zamanla bu dışsal deneyim içselleşir ve kişi kendi kendine regüle olabilmeye başlar.

İşte psikoterapinin bu noktadaki önemi burada ortaya çıkar.

Psikoterapötik yöntemler, kişinin tek başına baş etmekte zorlandığı duygularla, bir başkasının eşliğinde temas kurabildiği bir alan sunar.

Duygunun bastırılmadığı, yargılanmadığı ve aceleyle değiştirilmediği bu ilişkisel alan, sinir sistemi için yeni bir deneyim yaratır. Bu süreç, kişinin kendine ebeveynlik edebilme kapasitesini geliştirmesine destek olur. Bu deneyim tekrarlandıkça, kişi yalnızca “anlayan” değil, hissedebilen, taşıyabilen ve düzenleyebilen bir kapasite geliştirir.

Öfke gibi bir duygu yükseldiğinde, onu yoğun bir şekilde dışa vurmak yerine, onunla kalabilmeyi ve bir başkasına yüklemeden içimizden geçmesine alan açabilmeyi mümkün kılar. Korku hissettiğimizde, hemen bir güvence aramak yerine belirsizliğe katlanabilme kapasitemizi geliştirmeyi destekler.

Bu noktada beden farkındalığı belirleyici hâle gelir; çünkü duygular çoğu zaman önce bedende hissedilir. Bedendeki sıkışma, daralma ya da titreşim gibi duyumları fark edebilmek, duygunun yoğunluğunu düzenleyebilmek için bir giriş kapısı sunar.

Beden farkındalığı ise çoğu zaman küçük ve basit anlarla gelişir:
gün içinde kısa bir an durup nefese dikkat etmek,
bedende en çok hissedilen noktayı fark etmek,
bir duygunun bedendeki karşılığını merakla izlemek…

Ve belki de en önemli nokta şu:
Duyguları düzenlemek, onları kontrol etmek değildir.
Onları yok etmek ya da değiştirmek de değil.
Duyguları düzenlemek,
onlarla temas kurabilmek,
onları taşıyabilmek
ve içimizde onlara yer açabilmektir.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana