Erken Teşhis ve Check-up Hakkında Samimi Bir Not

Bir hekim olarak beni en çok üzen şeylerden biri, sağlık alanında bazı kavramların çarpıtılarak insanların gözünü korkutmasıdır. Hele ki bir meslektaşım, “Check-up tamamen yalandır, erken teşhis sadece ilaç firmalarını zengin etmek için yapılır” dediğinde, bununla saygıyla ama aynı zamanda bilimsel gerçeklerle konuşmak gerekir.

Check-up Ne Değildir?

Check-up, “herkese aynı testlerin dayatılması” değildir. Doğru tıbbi yaklaşımda biz önce hastayı dinleriz, ayrıntılı anamnez (hikâye) alırız, risk faktörlerini belirleriz, ardından kişiye özel tarama ve testleri öneririz. - 40 yaşında, ailesinde kolon kanseri öyküsü olan kişiye kolonoskopi önerilir. - Sigara içen bireylerde düşük doz akciğer tomografisiyle akciğer taraması yapılabilir. - Kadınlarda meme muayenesi ve mamografi yaş ve risk faktörlerine göre planlanır. - Hiçbir yakınması olmayan bir bireyde bile hipertansiyon veya diyabet erken teşhis edilebilir. Bütün bu uygulamalar, ilaç satışı için değil, hastalıkları erken yakalamak ve hayat kurtarmak içindir.

Bilimsel Kanıtlar

• Kolon Kanseri: Amerikan Kanser Derneği (ACS) taramalarla kolon kanseri ölümlerinin %60’a kadar azaltılabileceğini bildirmiştir. - Meme Kanseri: Erken evrede yakalanan meme kanserlerinde 5 yıllık sağkalım oranı %90’ın üzerindedir. - Akciğer Kanseri: Sigara içenlerde düşük doz BT ile tarama, ölüm oranlarını %20 azaltmaktadır (NLST çalışması). - Hipertansiyon ve Diyabet: Sessiz ilerleyen bu hastalıkların tarama yoluyla erken yakalanması, böbrek, kalp ve beyin hasarını önlemektedir. Dolayısıyla “erken teşhis yalandır” demek, milyonlarca insanın hayatını uzatan bilimsel gerçekleri inkâr etmek anlamına gelir.

Kötüye Kullanım Var mı?

Evet. Gereksiz testlerin yazılması, pahalı paketlerin pazarlanması, ticari baskılar… Bunların hepsine karşı çıkıyoruz. Ancak bu yanlış uygulamalar, doğru ve gerekli taramaların değerini ortadan kaldırmaz. Doğru yaklaşım: - Kişiyi dinlemek, - Muayene etmek, - Riskleri belirlemek, - Gereken taramaları önermek, - Gereksiz olanı yapmaktan kaçınmaktır.

Bir Hekimin Notu

Ben kendi pratiğimde erken teşhis sayesinde: - Henüz elle hissedilemeyen evrede meme kanseri yakaladım. - Kolonoskopide polip çıkararak kolon kanserini başlamadan önledim. - Sessiz seyreden hipertansiyon ve diyabeti fark edip organ hasarlarını önledim. Bu örnekler, erken teşhisin teorik değil, gerçek hayatta hayat
kurtardığını gösteriyor.

Sonuç

Erken teşhis hayat kurtarır. Gereksiz testlerden kaçınmak gerekir, ama gerekli olanları yapmamak çok daha büyük bir haksızlıktır. Sağlık, bilimin ışığında, sevgi ve saygıyla korunur.
Telif Hakkı Bildirimi

© 2025 Uzm. Dr. Oya Malbora Tüm hakları saklıdır. Bu yazının hiçbir bölümü, yazarın yazılı izni olmadan, fotokopi, kayıt ya da başka herhangi bir elektronik veya mekanik yöntemle çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya herhangi bir bilgi depolama ve erişim sisteminde saklanamaz. Alıntı yapılması durumunda kaynak gösterilmesi zorunludur.

Radyasyon Onkolojisi | Radyasyon Onkolojisi İstanbul | Radyasyon Onkolojisi Ankara | Radyasyon Onkolojisi İzmir | Radyasyon Onkolojisi Bursa | Radyasyon Onkolojisi Adana