Dr. Oya Marlbora
Radyasyon Onkolojisi
- Ana Sayfa
- Radyasyon Onkolojisi
- Kansere Bağlı ve Tedaviye Bağlı İştahsızlık ve Kilo Kaybı İçin Beslenme Önerileri
GİRİŞ
Kanser tedavisi sürecinde iştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı, çok sık karşılaşılan ve hastanın genel durumunu ciddi şekilde etkileyebilen bir sorundur. Bu rehberde, kanser hastalarının beslenmesini desteklemek için pratik, uygulanabilir ve bilimsel temelli öneriler bulacaksınız.
Unutmayın: Bu öneriler tedavinizin yerini almaz, hekiminizin ve diyetisyeninizin önerilerine mutlaka uyunuz.
İŞTAHSIZLIK VE KİLO KAYBI NEDENLERİ
Tümörün kendisi nedeniyle artan enerji harcaması ve iştah azalması
Kemoterapi ve radyoterapinin yan etkileri (bulantı, tat değişikliği, mukozit)
Psikolojik etkenler (stres, kaygı, depresyon)
İlaçların iştah kesici yan etkileri
Enfeksiyonlar veya eşlik eden hastalıklar
Bilimsel Not: Literatürde, ileri evre kanser hastalarının %30–80’inde iştahsızlık ve kilo kaybı (kanser kaşeksisi) geliştiği bildirilmektedir. Bu durum, tedavi yanıtını ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
GENEL BESLENME İLKELERİ
Az ve sık öğünlerle beslenin.
Küçük porsiyonlarla başlayın.
Sevilen ve tolere edilen yiyecekleri tercih edin.
Oda sıcaklığında veya soğuk servis edin (koku hassasiyetini azaltır).
Öğünleri önceden planlayın.
Susuz kalmamaya özen gösterin.
ENERJİ VE PROTEİN YOĞUNLUĞU ARTIRILMIŞ BESLENME
Kalori ve proteini küçük hacimlerde artırın.
Tam yağlı süt ve süt ürünlerini tercih edin (tolerans varsa).
Yoğurt, peynir, yumurta, baklagiller, tavuk ve balık gibi kaliteli protein kaynaklarını kullanın.
Sıvı besinlere (çorba, smoothie) ek toz süt veya protein tozu ilave edin.
Zeytinyağı, tereyağı gibi sağlıklı yağlarla enerji içeriğini artırın.
Yutma güçlüğü varsa besinleri püre veya yumuşak kıvamda hazırlayın.
İŞTAH AÇMAYA YARDIMCI ÖNERİLER
Hafif yürüyüşler ve temiz hava iştahı artırabilir.
Sevilen sos ve baharatları (aşırıya kaçmadan) kullanın.
Öğün öncesi hafif içecekler (meyve suyu, su) tüketin.
Yemek sırasında dikkat dağıtıcı unsurları azaltın veya keyifli bir müzik eşliğinde yemek yiyin.
Görsel olarak iştah açıcı tabaklar hazırlayın.
PRATİK YÜKSEK KALORİLİ TARİFLER
Ev Yapımı Enerji Topları
1 su bardağı yulaf
½ su bardağı tahin veya fıstık ezmesi
3 yemek kaşığı bal
½ su bardağı kıyılmış kuru meyve
Uygulama: Karıştırın, küçük toplar yapın ve buzdolabında saklayın.
Yoğurt Bazlı Proteinli Smoothie
200 ml yoğurt
1 adet muz veya başka meyve
1 yemek kaşığı bal veya pekmez
İsteğe bağlı 1 ölçek protein tozu
Uygulama: Blender’dan geçirip soğuk için.
Tam Yağlı Peynirli Ezme
Beyaz peynir veya labne
Zeytinyağı
Dereotu veya maydanoz
Uygulama: Kraker veya ekmek üzerine sürülerek tüketilir.
Protein Eklemeli Çorba
Ev yapımı çorba
İçine süt tozu, yumurta sarısı veya mercimek püresi eklenebilir.
PSİKOLOJİK VE SOSYAL DESTEK ÖNERİLERİ
Yemek saatlerini sosyal bir etkinliğe dönüştürün.
Sevilen biriyle birlikte yemek yemek iştahı artırabilir.
Yemek hazırlama sorumluluğunu paylaşın.
Yemeği zorunluluk değil, keyifli bir ara olarak görün.
Hastaya baskı yapmayın; nazikçe cesaretlendirin.
SON SÖZ VE DOKTOR UYARISI
Bu rehber, kanser tedavisi sırasında görülen iştahsızlık ve kilo kaybına karşı evde uygulanabilecek pratik ve bilimsel öneriler sunmaktadır.
Unutmayın:
Şiddetli kilo kaybınız, yutma güçlüğünüz veya iştahsızlığınız varsa mutlaka sağlık ekibinize danışın.
Bu öneriler, doktor ve diyetisyen kontrolünün yerini almaz; sadece destekleyici bakım amaçlıdır.
Telif Hakkı Notu
Bu rehber, Uzm. Dr. Oya Malbora (Radyasyon Onkolojisi Uzmanı • Onkolojik Beslenme Uzmanı • Longevity Uzmanı) tarafından bilimsel kaynaklar ve klinik deneyim temelinde hazırlanmıştır. İzinsiz çoğaltılamaz, ticari amaçla kullanılamaz. Yalnızca bilgilendirme ve hasta eğitimi amacıyla paylaşılabilir.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye