Aslı Mutlu
Radyoloji
Mamografi
Mamografi, meme kanserinin erken teşhisinde kullanılan en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir. Özellikle henüz ele gelmeyen ve herhangi bir belirti vermeyen meme kanserlerinin erken dönemde saptanmasını sağlayarak tedavi başarısını önemli ölçüde artırır.
Günümüzde meme kanserine bağlı ölümleri azaltmada en etkili tarama yöntemi olarak kabul edilmektedir.
Mamografi Nedir?
Mamografi, düşük doz X ışınları kullanılarak meme dokusunun görüntülenmesini sağlayan özel bir radyolojik incelemedir.
Mamografi sayesinde:
• Meme kanseri
• Erken dönem kanser başlangıcı olabilecek bulgular; yapısal düzensizlik, asimetrik yoğunluk vs.
• Mikrokalsifikasyonlar
• Kistler
• Kitleler
• Yapısal değişiklikler
erken dönemde tespit edilebilir.
Bazı meme kanserleri yalnızca mamografi ile görülebilir ve muayene sırasında fark edilmeyebilir. Meme kanseri taramasında mamografinin diğer yöntemlere (USG, MR gibi) göre daha etkili olduğu bilimsel çalışmalar ile kanıtlanmıştır. USG ve MR mamografiye yardımcı görüntüleme yöntemleridir. Ama esas tarama yöntemi mamografidir.
Mamografi Neden Önemlidir?
Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türüdür.
Erken evrede saptandığında:
• Tedavi başarısı kesindir.
• Meme koruyucu cerrahi şansı yükselir.
• Kemoterapi ihtiyacı azalabilir.
• Yaşam süresi uzar.
Bu nedenle düzenli mamografi taramaları büyük önem taşır.
Mamografi Kimlere Yapılır?
1. Tarama Amaçlı Kadınlar
Belirti vermeyen kadınlarda da 40 yaş ve üstünde senede bir mamografi, meme kanserini erken yakalamak amacıyla uygulanır (Dünya Sağlık Örgütü).
2. Meme Şikâyeti Olan Hastalar
Aşağıdaki durumlarda tanısal mamografi gerekebilir:
• Memede kitle hissedilmesi
• Meme başından kanlı akıntı gelmesi
• Meme cildinde çekinti
• Meme başında içe çekilme
• Meme şeklinde değişiklik
• Koltuk altında şişlik
Mamografi Kaç Yaşında Başlamalıdır?
Tarama programları ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilir.
Genel olarak:
Ortalama Riskli Kadınlar
• 40 yaşından itibaren düzenli mamografi önerilir.
• 40-74 yaş arası kadınlarda düzenli tarama önemlidir.
Yüksek Riskli Kadınlar
Aşağıdaki durumlarda tarama daha erken başlayabilir:
• Güçlü aile öyküsü
• BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu
• Daha önce meme kanseri öyküsü
• Göğüs bölgesine radyoterapi öyküsü
Bu kişilerde mamografi ile birlikte meme USG ya da MR da gerekebilir.
Mamografi Nasıl Çekilir?
İşlem sırasında:
- Meme özel bir cihaz içine yerleştirilir.
- Kısa süreli hafif sıkıştırma uygulanır.
- Farklı açılardan görüntüler alınır.
İşlem genellikle:
• 10-15 dakika sürer.
• Hastanede yatış gerektirmez.
• Günlük yaşama hemen dönülebilir.
Mamografi Ağrılı mıdır?
Mamografi sırasında memenin sıkıştırılması nedeniyle kısa süreli rahatsızlık hissedilebilir.
Ancak:
• Ağrı genellikle hafiftir.
• İşlem birkaç saniye sürer.
• Kalıcı bir zarar oluşturmaz.
Adet sonrası dönemde çekim yapılması birçok kadın için daha konforlu olabilir.
Mamografi Radyasyon Verir mi?
Evet.
Mamografi düşük doz radyasyon kullanır.
Ancak kullanılan doz oldukça düşüktür ve meme kanserinin erken teşhisiyle sağlanan fayda, radyasyon riskinden çok daha fazladır.
Modern dijital mamografi cihazlarında radyasyon dozu eski sistemlere göre daha düşüktür.
Dijital Mamografi Nedir?
Yeni nesil mamografi sistemlerinde görüntüler dijital olarak elde edilir.
Tomosentez (3 Boyutlu Mamografi) Nedir?
Tomosentez, memenin ince kesitler halinde değerlendirilmesini sağlayan ileri bir mamografi yöntemidir.
Özellikle:
• Yoğun meme dokusu olan kadınlarda
• Şüpheli alanların değerlendirilmesinde
tanısal doğruluğu artırabilir.
Mamografi Çektirmeden Önce Nelere Dikkat Edilmelidir?
• Koltuk altına deodorant sürülmemelidir.
• Pudra ve krem kullanılmamalıdır.
• Önceki mamografi görüntüleri yanınızda bulundurulmalıdır.
• Hamilelik şüphesi varsa bildirilmelidir.
Mamografi Meme Kanserini Yüzde 100 Gösterir mi?
Hayır.
Mamografi çok değerli bir yöntem olmakla birlikte tek başına her kanseri gösteremeyebilir.
Özellikle:
• Yoğun meme dokusu
• Genç yaş grubu (40 yaş altı),
gibi durumlarda ultrasonografi veya meme MR’ı gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular
Mamografi kanser yapar mı?
Hayır. Kullanılan radyasyon dozu oldukça düşüktür ve taramanın sağladığı fayda çok daha yüksektir.
Erkeklere mamografi yapılabilir mi?
Evet. Erkek meme dokusunda şüpheli bulgular varsa mamografi yapılabilir.
Mamografi ile ultrason aynı şey midir?
Hayır. Mamografi ve ultrason birbirini tamamlayan farklı yöntemlerdir. Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın yaşına göre belirlenir.
Sonuç
Mamografi, meme kanserinin erken teşhisinde hayat kurtarıcı öneme sahip bir görüntüleme yöntemidir. Düzenli taramalar sayesinde henüz belirti vermeyen kanserler erken dönemde saptanabilir ve tedavi başarısı önemli ölçüde artırılabilir. Özellikle 40 yaşından sonra düzenli kontrollerin ihmal edilmemesi, meme sağlığının korunmasında en etkili adımlardan biridir. Erken teşhis, meme kanserine karşı en güçlü silahtır.
Uz. Dr. Aslı Mutlu
Radyoloji Uzmanı
Sultanbeyli Ersoy Hastanesi
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye