“Red Flag”leri Aynaya Tutarsak:
Kendinizle İlişkinizdeki Kırmızı Bayraklarınız Neler?
Son yıllarda ilişki literatürü tek bir renge teslim oldu: kırmızı. İlk buluşmada karşımızdaki kişinin garsona nasıl davrandığından mesajlara kaç saat sonra döndüğüne kadar onlarca konuda "red flag" (kırmızı bayrak) listesi oluşturuldu. Bir başkasının manipülasyonunu, sınır ihlalini ya da ilgisizliğini tespit etmek eskisine göre daha kolay hâle geldi. Peki ya radarı dış dünyadan kendi içimize çevirdiğimizde ne görürüz? Çoğu zaman bir partnerde görsek arkamıza bakmadan kaçacağımız davranışları, kendi zihnimizde her gün sessizce meşrulaştırıyoruz.
İlk bakışta kırmızı kadar yeşil bayrak özelliği taşıyabilen mükemmeliyetçilik, yöneldiği odağa bağlı olarak farklı biçimlerde tezahür eder. Mükemmeliyetçilik kendine yönelik olduğunda ulaşılamaz hedefler üzerinden kişiyi daimi bir başarısızlık hissiyle baş başa bırakırken diğerlerine yöneldiğinde çevresinden hatasızlık bekleyerek bitmek bilmeyen çatışmalara ve hayal kırıklıklarına zemin hazırlar. Sosyal odaklı mükemmeliyetçilikte ise toplumun varsayılan yüksek beklentilerini karşılayamama kaygısı, bireyi derin bir yalnızlık ve tükenmişliğe sürükler. Birbiriyle iç içe geçen bu üç boyutta yüksek standartların kaynağı ve nesnesi farklı olsa da yol açtığı içsel yıkım değişmez; zira kişi, ancak "kusursuz" olabildiği takdirde değerli ve kabul edilebilir olduğu yanılgısına tutunur.
Bu kusursuzluk yanılgısını besleyen etkenlerden bir tanesi çoğunlukla eleştirel, sert, yargılayıcı iç sestir. Mükemmelliğin sürdürülebilir olduğu varsayımını da perçinleyen bu ses, bireyin hatalara ve olası tehditlere takılı kalmasına, kendini sürekli başkalarıyla karşılaştırmasına ve başkalarının eleştirilerine karşı daha duyarlı hâle gelmesine yol açmaktadır. Özellikle stresli anlarda eleştiriler, daha da ağır ve hatta hakarete varan yıpratıcı öz değerlendirmelere dönüşür. Böyle durumlarda problemi çözmek yerine kendini suçlama, utanma veya öfkelenme başlayabilir. Kriz anlarında düzenlenmesi kolay olmayan bu duygular, kaçınmacı başa çıkma mekanizmalarıyla ele alınmaya çalışıldığında kişinin özgüveni ve yeterlilik algısı giderek zayıflar.
İnsanı kendisinden uzaklaştıran, yıpratıcı diğer bir kırmızı bayrak ise kendini affedememektir. Dünün kısıtlı bilgisi ve duygusal olgunluğu ile verilen kararlar, bugünün aklıyla acımasızca eleştirildiğinde geçmişteki hatalardan ders çıkarmaya fırsat kalmaz. Aynı şekilde hataları kişiselleştirerek benliğin bir parçası gibi görmek ya da hissedilen duyguları yok saymak, affetmenin önünü tıkayan engellerdendir. Bu engeller, aktif problem çözme becerilerini ve duygusal kapasiteyi geliştirmek yerine kişisel sorumluluk almadan devam etmeye ve duyguların daha büyük bir öfkeye, utanca ve sürekli zihinde dönüp duran pişmanlık döngülerine neden olmasına yol açar. Kronikleşen kendini cezalandırma hâli, kişiyi şimdiki zamandan kopararak mutluluğu ya da iyiliği hak etmediği inancıyla kendi kendini sabote etmesine yol açar. Oysa kendini affetmek, geçmişi inkâr etmek veya yaşananları unutmak değil; insan olmanın doğasındaki yanılabilirliği kabul ederek olanı şefkatle kabul etmektir.
Dış dünyadaki sınır ihlallerini fark edebilmek ne kadar önemliyse, kendi iç dünyamızda süregelen ihlalleri tanıyabilmek de kendimizle kuracağımız sağlıklı bir ilişki için o kadar gereklidir. Mükemmeliyetçilik kıskacında, acımasız eleştiriler ve geçmişin esaretinde kalarak kendini affedememekle geçirilecek bir ömür hayatın tüm renklerinin kaçırılmasına yol açar. Bu içsel kırmızı bayrakları şefkatle fark etmek ise kendimizle güvenli ve dengeli bir bağ kurmanın sadece bir yoludur.


