Saplantılı özne çoğu zaman hayatın içinde değil, hayatla arasında kurduğu mesafede yaşar. - Psk. Can Tarakcı

Saplantılı özne çoğu zaman hayatın içinde değil, hayatla arasında kurduğu mesafede yaşar. Gündelik yaşamın tekrarlarına, düşünmeye ve ertelemeye sığınarak Öteki’yle karşılaşmanın yaratacağı sarsıntıyı geciktirmeye çalışır. Soruların etrafında döner, eşiklerde oyalanır; çünkü bazen bir cevabın ağırlığı, belirsizliğin yükünden daha zor gelir. “Doğru zaman henüz gelmedi”, “Biraz daha düşünmeliyim”, “Şartlar şu an uygun değil” gibi düşünceler yalnızca kararsızlık değildir. Özne, arzusunu gelecekte bir yere taşıyarak bugün onun sonuçlarıyla karşılaşmaktan kaçınabilir.

Bir ilişkiye başlamak ister ama doğru kişiden emin olamaz; ayrılmak ister fakat biraz daha bekler. İşini değiştirmek ister ancak koşulların düzelmesini bekler. Bir şey söylemek ister fakat söylemeden önce bütün ihtimalleri hesaplamaya çalışır. Böylece arzu bütünüyle terk edilmez; sürekli ertelenerek canlı tutulur. Lacancı anlamda saplantılı öznenin çıkmazlarından biri de budur: Arzusunu kaybetmemek için onu gerçekleştirebileceği karşılaşmayı durmadan geciktirmek.

Kayıp karşısında da benzer bir hareket görülebilir. Acıyı doğrudan yaşamak yerine onu düşüncelere, nesnelere ve ritüellere dağıtabilir. Böylece hayat sürer; fakat çoğu zaman biraz uzaktan, biraz sönükleşmiş olarak.

Bu nedenle analiz sırasında ortaya çıkan depresif bir uğrak her zaman yalnızca bir çöküş anlamına gelmez. Bazen özneyi uzun zamandır ayakta tutan eski düzenin çatırdamasıdır. Erteleme, kontrol ve bitmeyen düşünme artık aynı biçimde işlemediğinde, uzun zamandır ertelenen bir karşılaşma görünür hâle gelebilir.

Analizin meselesi özneyi aceleyle karar vermeye ya da “hayatı yaşamaya” ikna etmek değildir. Mesele, bu bitmeyen bekleyişin neyi ertelediğini ve öznenin arzusunu neden ancak gerçekleşmeyeceği bir mesafede tutabildiğini duyabilmektir.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana