İçeriğe geç
Blog

Sınav Kaygısı: Bildiklerini Unutmak mı, Başaramamaktan Korkmak mı? - Psk. Nur Sena Özkan Kızılkan

Sınav Kaygısı: Bildiklerini Unutmak mı, Başaramamaktan Korkmak mı?

Sınav dönemlerinde bazı öğrenciler için en zorlayıcı şey ders çalışmak değil, çalıştıklarının karşılığını alamayacakları düşüncesiyle baş etmektir. Saatlerce ders çalışmış, konuları tekrar etmiş, deneme sınavları çözmüş bir öğrenci, gerçek sınav anında bildiklerini hatırlamakta zorlanabilir. Bazen de henüz sınava haftalar varken başarısız olacağı düşüncesi günlük yaşamını etkilemeye başlayabilir.

Peki, yeterince hazırlanmış bir öğrenci neden sınav sırasında kendisini bu kadar çaresiz hissedebilir?

Sınav Kaygısı Nedir?

Sınav kaygısı, kişinin sınav öncesinde veya sınav sırasında yaşadığı yoğun endişenin dikkatini, düşüncelerini ve performansını olumsuz etkilemesiyle ortaya çıkan bir durumdur.

Aslında belirli düzeyde kaygı yaşamak oldukça doğaldır. Kaygı, kişinin önem verdiği bir duruma hazırlanmasını ve dikkatini toplamasını sağlayabilir. Ancak kaygının yoğunluğu arttığında, öğrencinin sahip olduğu bilgiyi kullanması zorlaşabilir.

Sınav kaygısı yaşayan öğrencilerde kalp çarpıntısı, mide bulantısı, terleme, titreme ve nefes alışverişinde değişiklikler görülebilir. Bunun yanında dikkat dağınıklığı, zihnin boşalmış gibi hissedilmesi, sürekli olumsuz sonuçları düşünme ve sınavdan kaçınma davranışları da ortaya çıkabilir.

Burada önemli olan, öğrencinin ne kadar kaygılandığından çok, bu kaygının yaşamını ve sınav performansını ne ölçüde etkilediğidir.

Bazen Korkulan Şey Sınavın Kendisi Değildir

Sınav kaygısının arkasında yalnızca zor sorularla karşılaşma ihtimali bulunmayabilir. Bazı öğrenciler için sınav sonucu, kendi yeterliliklerinin ve değerlerinin bir göstergesi hâline gelir.

“Ya kazanamazsam?”

“Ailem benim için bu kadar emek verdi, onları hayal kırıklığına uğratırsam?”

“Herkes başarılı olurken ben geride kalırsam?”

Bu düşünceler zamanla sınavın taşıdığı anlamı değiştirebilir. Öğrenci artık yalnızca bilgisinin değerlendirileceği bir sınava değil, kendisini kanıtlamak zorunda hissettiği bir duruma hazırlanıyor olabilir.

Özellikle mükemmeliyetçi eğilimleri olan, hata yapmaya tahammül etmekte zorlanan veya başarı üzerinden takdir görmeye alışmış öğrencilerde bu baskı daha belirgin yaşanabilir.

Bir sınavın önemli olmasıyla, kişinin bütün geleceğini ve değerini belirlediğine inanması aynı şey değildir.

Çok Çalışmak Neden Her Zaman Kaygıyı Azaltmaz?

Sınav kaygısı yaşayan öğrencilere sıklıkla daha fazla ders çalışmaları önerilir. Elbette yeterli hazırlık yapmak önemlidir. Ancak kaygının temelinde başarısızlık korkusu, yoğun beklentiler veya kişinin kendisine yönelik katı düşünceleri bulunuyorsa yalnızca çalışma süresini artırmak yeterli olmayabilir.

Öğrenci ne kadar çalışırsa çalışsın kendisini hazır hissetmeyebilir. Bir konuyu tamamladığında henüz çalışmadığı diğer konuları düşünmeye başlayabilir. Deneme sınavında yaptığı birkaç yanlış, doğru cevapladığı onlarca sorunun önüne geçebilir.

Bu durumda ders çalışmak, öğrenmenin yanında kaygıyı kontrol altında tutma çabasına da dönüşebilir.

Öğrencinin yalnızca çalışma programını değil, çalışırken kendisiyle nasıl konuştuğunu da değerlendirmek önemlidir.

Ailelerin İyi Niyetli Beklentileri de Baskıya Dönüşebilir

Sınav dönemlerinde aileler çoğu zaman çocuklarını motive etmeye çalışır. Ancak sürekli ders çalışmasını hatırlatmak, deneme sonuçlarını sorgulamak veya başka öğrencilerle karşılaştırmak, istenenin aksine kaygıyı artırabilir.

Özellikle “Biz sana güveniyoruz, bizi mahcup etmeyeceğini biliyoruz.” gibi destek amacıyla söylenen cümleler, bazı öğrenciler tarafından başarısız olma hakkının bulunmadığı şeklinde yorumlanabilir.

Bu nedenle ailelerin yalnızca sınav sonuçlarına değil, öğrencinin bu süreçte neler yaşadığına da dikkat etmesi gerekir.

Bir öğrencinin bazen ihtiyaç duyduğu şey yeni bir çalışma önerisi değil, yaşadığı zorluğun anlaşılmasıdır.

Sınav Kaygısıyla Baş Etmek İçin Neler Yapılabilir?

Sınav kaygısını tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, kaygı yaşanırken de süreci sürdürebilmeyi öğrenmek daha gerçekçi bir hedef olabilir.

Düşünceleri gerçeklerden ayırmak: “Kesin başarısız olacağım.” düşüncesi, geleceğe ilişkin bir tahmindir. Öğrencinin zihninden geçen her düşünceyi gerçekleşecek bir sonuç olarak değerlendirmemesi önemlidir.

Sonuç yerine sürece odaklanmak: Sınav sonucunun tamamı kontrol edilemez. Ancak çalışma düzeni, tekrarlar, uyku alışkanlıkları ve sınav sırasında kullanılabilecek stratejiler üzerinde çalışılabilir.

Deneme sınavlarını yalnızca puan üzerinden değerlendirmemek: Yanlış yapılan sorular, öğrencinin yetersizliğinin kanıtı değil, hangi konularda desteğe veya tekrara ihtiyaç duyduğunu gösteren bilgiler olarak ele alınabilir.

Dinlenmeye de yer açmak: Sürekli çalışmanın başarıyı garanti ettiği düşüncesi, zamanla zihinsel yorgunluğu artırabilir. Düzenli uyku, molalar ve sosyal yaşama ayrılan zaman öğrenme sürecinin önemli parçalarıdır.

Kaygının günlük yaşam üzerindeki etkisini fark etmek: Sınav düşüncesi nedeniyle uyku düzeni bozuluyor, bedensel belirtiler yoğunlaşıyor, ders çalışmak giderek zorlaşıyor veya öğrenci sınavlardan kaçınmaya başlıyorsa profesyonel destek değerlendirilmelidir.

Psikolojik Destek Sınav Kaygısında Nasıl Yardımcı Olabilir?

Sınav kaygısıyla yürütülen psikolojik çalışmalarda amaç, öğrenciye yalnızca rahatlama teknikleri öğretmek değildir.

Kaygıyı artıran düşüncelerin, başarısızlığa yüklenen anlamların, kişinin kendisinden beklentilerinin ve sınav karşısında geliştirdiği davranışların anlaşılması da önemlidir.

Bazı öğrenciler için hata yapabilmeye tahammül geliştirmek, bazıları için kendisini başkalarıyla karşılaştırmayı azaltmak, bazıları içinse ailesinin beklentileriyle kendi hedeflerini birbirinden ayırabilmek çalışmanın önemli bir parçası olabilir.

Bu süreç her öğrencinin yaşadığı güçlüğe göre farklılık gösterir.

Sonuç: Bir Sınav, Bir İnsanın Bütün Potansiyelini Ölçebilir mi?

Sınavlar akademik bilgi ve belirli beceriler hakkında önemli bilgiler verebilir. Ancak bir öğrencinin kişiliğini, yaşam boyunca göstereceği gelişimi veya bütün potansiyelini tek başına belirleyemez.

Sınav kaygısıyla baş etmek, sınavı önemsiz görmek anlamına gelmez. Sınava gereken önemi verirken, alınacak sonucun kişinin kendisine verdiği değeri belirlemesine izin vermemek de bu sürecin önemli bir parçasıdır.

Çünkü bazen öğrenciyi en çok zorlayan şey, sınavda karşısına çıkacak sorular değil, sınav sonucunda kendisi hakkında vereceği hükümdür.

Psk. Nur Sena Özkan Kızılkan

Bu makaleyi paylaş

Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.

DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.