Sivas’ta Şema Terapi Nedir, Nasıl Uygulanır ve Kimler İçin Uygundur?
Uzman Klinik Psikolog Osman Mert Adil | Sivas | Yetişkin Psikoterapisi
Şema terapi, kişinin kendisi ve ilişkileri hakkında geliştirdiği, yaşamında tekrar tekrar karşısına çıkan düşünce, duygu ve davranış örüntülerini ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Sürekli terk edilmekten korkmak, hayır dedikten sonra suçluluk yaşamak, başarılarına rağmen kendini yetersiz görmek veya benzer ilişki sorunlarını tekrar yaşamak bu örüntülere örnek olabilir.
Sivas’ta şema terapi hakkında bilgi arayan kişiler için bu yazıda yaklaşımın nasıl çalıştığını, 18 temel şemanın günlük hayattaki olası görünümlerini ve terapi sürecinden neler beklenebileceğini açıklıyorum.
Şema terapi nedir?
Jeffrey Young tarafından geliştirilen şema terapi, bilişsel ve davranışsal çalışmalarla duygulara ve ilişki deneyimlerine odaklanan yöntemleri bir araya getirir. Burada şema, kişinin kendisi, başkaları ve dünya hakkında taşıdığı kökleşmiş anlamlandırma biçimini ifade eder.
Örneğin kişi, bir yakınının o gün sessiz olmasını “Yorulmuş olabilir” şeklinde değerlendirebilecekken, “Benden sıkıldı, yakında beni bırakacak” diye yorumlayabilir. Bu yorum yoğun korku yaratabilir; kişi art arda mesaj göndererek güvence arayabilir veya incinmemek için kendisi uzaklaşabilir.
Şema terapi açısından bu örüntülerin gelişiminde erken ilişki deneyimleri, temel duygusal ihtiyaçların karşılanma biçimi ve mizaç önem taşır. Sonraki yaşam deneyimleri de bu kalıpları etkileyebilir. Bir şemanın bulunması, kişinin çocukluğunda mutlaka belirli bir olay yaşandığını göstermez.
Şema terapide hangi konular çalışılabilir?
Şema terapide, kişinin yaşamında tekrar eden ve değiştirmekte zorlandığı düşünce, duygu, davranış ve ilişki örüntüleri ele alınır. Kişi, yaşadığı sorunun farkında olsa bile aynı durumlarda benzer tepkileri vermeye devam edebilir. Örneğin sınır koyması gerektiğini bildiği hâlde hayır diyemeyebilir veya kendisini inciten ilişkilerde kalmayı sürdürebilir.
Çalışmanın odağı, bu döngülerin nasıl oluştuğunu ve bugün nasıl sürdüğünü anlamak; kişinin ihtiyaçlarına daha uygun davranışlar geliştirmesini desteklemektir. Şema terapi, klinik değerlendirmeye bağlı olarak aşağıdaki alanlarda kullanılabilir.
Borderline ve diğer kişilik bozuklukları
Şema terapi, özellikle borderline, diğer adıyla sınırda kişilik bozukluğu, alanında araştırılmış psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Bu süreçte yoğun terk edilme korkusu, duyguları düzenlemekte güçlük, ilişkilerde hızlı değişen yakınlık ve uzaklaşma, boşluk hissi ve kişinin kendisine ilişkin değerlendirmelerindeki dalgalanmalar ele alınabilir.
Örneğin kişi, bir yakınının mesafe istemesini ilişkinin tamamen biteceği şeklinde yorumlayabilir. Yoğun korkuyla art arda iletişim kurmaya çalışabilir, ardından öfkelenebilir veya ilişkiyi kendisi sonlandırmak isteyebilir. Terapide bu döngünün tetikleyicileri, karşılanmamış ihtiyaçlar ve verilen tepkiler üzerinde çalışılır.
Çekingen, bağımlı, obsesif kompulsif ve narsisistik kişilik bozuklukları gibi bazı diğer kişilik bozukluklarında da şema terapi araştırmaları bulunmaktadır. Bununla birlikte, burada anlatılan özelliklerden birkaçını yaşamak kişilik bozukluğu tanısı anlamına gelmez. Tanı ve uygun tedavi planı, kapsamlı klinik değerlendirmeyle belirlenir. [4, 5]
Hayır diyememe ve sınır koymakta zorlanma
İstemediğiniz bir talebi reddettiğinizde suçluluk hissediyor, karşı tarafın kırılacağından veya sizden uzaklaşacağından korkuyor olabilirsiniz. Bu nedenle zamanınız ya da enerjiniz olmasa bile sorumluluk alabilirsiniz.
Şema terapide hayır demeyi zorlaştıran düşünceler ve duygular araştırılabilir. “Kendi ihtiyacımı söylersem bencil olurum” veya “İtiraz edersem beni sevmezler” gibi beklentiler üzerinde çalışılarak kişinin sınırlarını ifade edebilmesi desteklenebilir.
Aşırı fedakârlık ve kendi ihtiyaçlarını ihmal etme
Herkesin sorunuyla ilgilenirken kendi yorgunluğunuzu fark etmeyebilir, yardım istemeyi yük olmak gibi görebilirsiniz. Dışarıdan güçlü ve fedakâr görünürken içinizde kırgınlık birikebilir.
Terapide sorumlulukların nasıl paylaşıldığı, başkalarına destek olmanın hangi noktada kendini ihmal etmeye dönüştüğü ve kişinin kendi ihtiyaçlarına nasıl yer açabileceği ele alınabilir.
İlişkilerde tekrar eden sorunlar ve terk edilme korkusu
Farklı kişilerle benzer ilişki sorunlarını yaşamak, duygusal açıdan uzak kişilere yönelmek, sürekli güvence aramak veya ilişkiyi korumak için kendi yaşamından vazgeçmek çalışma konusu olabilir.
Örneğin partnerinizin mesajına geç yanıt vermesi sizde “Önemsenmiyorum” düşüncesini harekete geçirebilir. Terapide olayın kendisiyle ona yüklenen anlam birlikte incelenir. Partnerin gerçek davranışları, ilişkinin güvenilirliği ve karşılıklılığı da değerlendirilir.
Yetersizlik, değersizlik ve yoğun öz eleştiri
Başarılarınızı küçümsüyor, olumlu geri bildirimleri kabul etmekte zorlanıyor veya küçük bir hatadan sonra kendinize çok sert davranıyor olabilirsiniz.
“Yanlış yaptım” düşüncesi kısa sürede “Ben başarısız biriyim” sonucuna dönüşebilir. Şema terapide kişinin değerini tek bir sonuçla ölçmesine yol açan kalıplar ve kendisine yönelttiği eleştirel tutum üzerinde çalışılabilir.
Mükemmeliyetçilik ve hata yapma korkusu
Bir işi tamamladığınızda bile yeterli bulmamak, dinlenirken suçluluk duymak veya hata yapmamak için başlamayı ertelemek günlük yaşamı zorlaştırabilir.
Terapide kişinin kendisinden bekledikleri, bu beklentilerin bedeli ve hata yapmaya yüklediği anlam araştırılabilir. Daha gerçekçi standartlar geliştirmek ve sorumluluklarla dinlenme ihtiyacı arasında denge kurmak hedeflenebilir.
Kaygı, sürekli kötü ihtimalleri düşünme ve kontrol ihtiyacı
Belirsizliğe dayanmakta zorlanıyor, karar vermeden önce birçok kişiye danışıyor veya kötü bir şey olmasını önlemek için sürekli kontrol ediyor olabilirsiniz.
Şema odaklı çalışmada bu davranışları besleyen tehlike, yetersizlik ve baş edememe beklentileri araştırılabilir. Kaygının türüne göre farklı psikoterapi yöntemleri de tedavi planında yer alabilir.
Depresif belirtilere eşlik eden kökleşmiş örüntüler
Şema terapi depresyon alanında da araştırılmaktadır. Özellikle değersizlik, yoğun öz eleştiri, ilişkilerde geri çekilme ve kendi ihtiyaçlarını sürekli ihmal etme gibi örüntüler değerlendirmede önem taşıyabilir.
Örneğin kişi zorlandığında insanlardan uzaklaşabilir; yalnızlaştıkça “Kimse beni önemsemiyor” düşüncesi güçlenebilir. Terapide bu döngü ve günlük yaşamı daraltan davranışlar üzerinde çalışılabilir. Depresyonda kullanılacak yaklaşım, belirtilerin özellikleri ve diğer tedavi seçenekleriyle birlikte belirlenir. [6]
Duyguları bastırma ve tekrarlayan öfke döngüleri
Kırıldığınızı söylemek yerine susuyor, uzun süre biriktirdikten sonra küçük bir olayda yoğun tepki veriyor olabilirsiniz. Ardından pişmanlık duyup kendi ihtiyaçlarınızı yeniden geri plana atabilirsiniz.
Şema terapide duyguları fark etmek, ihtiyaçları daha erken ifade etmek ve öfke yükseldiğinde farklı tepkiler geliştirmek üzerinde çalışılabilir.
Aileden bağımsızlaşma ve kendi kararlarını verebilme
Kendi kararınızı verdiğinizde ailenizi üzmüş gibi hissedebilir, ne istediğinizi anlamadan önce onların beklentilerini düşünebilirsiniz.
Terapide yakınlığı korurken ayrı bir birey olarak hareket edebilmek, sorumlulukların sınırlarını belirlemek ve kendi tercihlerini ifade etmek ele alınabilir.
Yalnızlık, aidiyet güçlüğü ve anlaşılmadığını hissetme
Çevrenizde insanlar olsa da kendinizi dışarıda hissedebilir, ihtiyaçlarınızı anlatmanın bir karşılığı olmayacağını düşünebilirsiniz. Bu beklenti, yakınlık kurmaktan uzaklaşmanıza yol açabilir.
Şema terapide kişinin ilişkilerden bekledikleri, kendisini nasıl korumaya çalıştığı ve yakınlık kurmasını zorlaştıran örüntüler araştırılabilir.
Bu güçlüklerden birini yaşamak, mutlaka şema terapiye ihtiyaç duyduğunuz anlamına gelmez. Şema terapinin uygunluğu; yaşanan sorunun niteliği, süresi, günlük yaşama etkisi ve kişinin hedefleri doğrultusunda değerlendirilir. Her kullanım alanında aynı düzeyde bilimsel kanıt bulunmaz.
Şema terapideki 18 şema günlük hayatta nasıl görülebilir?
Aşağıdaki örnekler kendinizi gözlemlemenize yardımcı olmak içindir. Bir örneğin size tanıdık gelmesi, o şemaya sahip olduğunuzu veya bir psikiyatrik tanınız bulunduğunu kanıtlamaz. Aynı davranışın farklı nedenleri olabilir. [1, 2]
- Terk edilme ve tutarsızlık
Yakın olduğunuz kişilerin sizi bırakacağına veya ilişkinin güvenilir biçimde sürmeyeceğine dair güçlü bir beklentidir.
Partneriniz bir akşam daha az konuştuğunda zihniniz hemen ayrılık ihtimaline gidebilir; rahatlamak için tekrar tekrar sevildiğinizi duymak isteyebilirsiniz.
- Kuşkuculuk ve kötüye kullanılma
Başkalarının inciteceği, aldatacağı veya iyi niyeti kullanacağı beklentisi öne çıkar.
Birinin yardım teklifinde gizli bir çıkar arayabilir, yakınlaşmak isteseniz bile kendinizle ilgili bilgi paylaşmakta zorlanabilirsiniz.
- Duygusal yoksunluk
İhtiyaç duyulan ilginin, anlayışın veya duygusal desteğin yeterince karşılanmayacağı beklentisidir.
Zor bir günün ardından bir yakınınızı aramak yerine, “Anlatsam da beni gerçekten anlamaz” diye düşünüp içinize kapanabilirsiniz.
- Kusurluluk ve utanç
Kişinin kendisinde kabul edilemez bir eksiklik bulunduğunu ve tanındıkça sevilmeyeceğini düşünmesidir.
Bir hata yaptığınızda davranışınızı değerlendirmek yerine bütün kişiliğinizi yargılayabilir; yakın ilişkilerde bazı yönlerinizi saklama ihtiyacı hissedebilirsiniz.
- Sosyal izolasyon ve yabancılaşma
Kendini diğer insanlardan farklı, dışarıda veya bir gruba ait değilmiş gibi hissetmektir.
Bir arkadaş buluşmasında kimse sizi dışlamadığı hâlde “Ben burada fazlalığım” diye düşünüp konuşmalara katılmayabilirsiniz.
- Bağımlılık ve yetersizlik
Günlük sorumlulukları veya kararları yeterli destek olmadan yönetemeyeceğine inanmaktır.
Daha önce benzer işleri yapmış olsanız bile bir başvuru, alışveriş ya da karar için mutlaka birinin yönlendirmesine ihtiyaç duyabilirsiniz.
- Zarar ve hastalıklar karşısında dayanıksızlık
Kötü bir olayın her an gerçekleşebileceği ve bununla baş edilemeyeceği beklentisidir.
Olumsuz bir haberden sonra gündelik planlarınızı bırakıp saatlerce ihtimalleri araştırabilir, kendinizi hazırlamak uğruna yaşamınızı daraltabilirsiniz.
- İç içelik ve gelişmemiş benlik
Yakın bir kişiyle ilişkinin, kendi tercihlerini ve ayrı bir yaşam kurmayı zorlaştıracak ölçüde iç içe geçmesidir.
Ne istediğinizi anlamaya çalışırken önce ailenizin veya partnerinizin ne isteyeceğini düşünebilir, farklı bir karar vermeyi uzaklaşmak gibi yaşayabilirsiniz.
- Başarısızlık
Başarı gerektiren alanlarda diğerlerinden daha yetersiz olduğu veya sonunda başarısız olacağı inancıdır.
Yeterli hazırlığınız olsa bile “Zaten kazanamam” diyerek başvurmaktan vazgeçebilir; elde ettiğiniz sonucu şansa bağlayabilirsiniz.
- Haklılık ve büyüklenmecilik
Kendi isteklerinin öncelikli olması ve karşılıklılık kurallarının kendisi için esnetilmesi gerektiği beklentisidir.
Bir başkasının sınır koymasını kabul etmekte zorlanabilir, beklemeyi veya ortak karar için uzlaşmayı kendinize yapılmış bir haksızlık gibi yaşayabilirsiniz.
- Yetersiz özdenetim ve özdisiplin
Uzun vadeli hedefler uğruna sıkıntıya dayanmakta, dürtüleri düzenlemekte veya işleri sürdürmekte güçlük yaşanmasıdır.
Bir işi yapmaya karar verdiğiniz hâlde ilk zorlanmada bırakabilir; kısa süreli rahatlama sonrasında biriken sorumluluklarla karşılaşabilirsiniz.
- Boyun eğicilik
Tepki görmemek, çatışma yaşamamak veya ilişkiyi kaybetmemek için kendi isteklerini geri plana atmaktır.
Katılmadığınız bir planı kabul edebilir, düşüncenizi söylediğinizde karşı tarafın kızacağından korktuğunuz için sessiz kalabilirsiniz.
- Kendini feda
Başkalarının ihtiyaçlarını, kendi ihtiyaçlarını sürekli ihmal edecek ölçüde öncelikli tutmaktır.
Dinlenmeniz gereken bir gün yine herkesin işini üstlenebilir; destek istediğinizde ise kendinizi bencil hissedebilirsiniz. Zamanla yorgunluk ve kırgınlık birikebilir.
- Onay ve tanınma arayıcılık
Kendilik değerini büyük ölçüde başkalarının beğenisine, ilgisine veya takdirine bağlamaktır.
Gerçekte istemediğiniz bir seçimi beğenilmek için yapabilir, olumlu geri bildirim gelmediğinde kararınızdan ve değerinizden kuşku duyabilirsiniz.
- Karamsarlık ve kötümserlik
Olumsuz ihtimallere, kayıplara ve aksiliklere sürekli daha fazla ağırlık vermektir.
İşler yolunda giderken bile “Bunun arkasından kesin kötü bir şey gelecek” diye düşünüp iyi giden anın içinde kalmakta zorlanabilirsiniz.
- Duyguları bastırma
Duyguları veya kendiliğinden gelen tepkileri, uygun bulunmama ya da kontrolü kaybetme kaygısıyla sınırlandırmaktır.
Üzüldüğünüzü bildiğiniz hâlde bunu göstermeyebilir; sevginizi ifade etmekten veya yardım istemekten çekinebilirsiniz.
- Yüksek standartlar ve aşırı eleştiricilik
Kendinden sürekli çok yüksek performans beklemek ve hata payını dar tutmaktır.
Bir işi yeterli düzeyde tamamlasanız da eksiklerini düşünmeye devam edebilir; dinlenmek için önce bütün sorumlulukların bitmesini bekleyebilirsiniz.
- Cezalandırıcılık
Hataların sert biçimde karşılanması ve kolay affedilmemesi gerektiği düşüncesidir.
Küçük bir yanlışınızdan sonra kendinize günlerce yüklenebilir, telafi etmiş olsanız bile kendinizi cezalandırmayı sürdürmeniz gerektiğini hissedebilirsiniz.
Bu şemalar birbirinden tamamen bağımsız değildir; aynı kişide birkaç örüntü birlikte görülebilir. Ayrıca gerçek bir ihmal, şiddet, aldatma veya sürekli tutarsızlık varsa yaşanan güçlüğü yalnızca kişinin şemalarıyla açıklamak doğru olmaz. Güncel ilişkinin koşulları da değerlendirilmelidir.
Şema ve mod arasındaki fark nedir?
Şema daha kökleşmiş bir beklentiyi anlatırken mod, belirli bir anda etkinleşen duygu durumunu ve baş etme biçimini ifade eder.
Örneğin eleştirildiğinde bir kişi önce incinebilir, ardından kendisine sertçe yüklenebilir ve sonrasında hiçbir şey hissetmemek için insanlardan uzaklaşabilir. Bu farklı hâller mod kavramıyla birlikte anlaşılabilir.
Terapide kullanılan sağlıklı yetişkin ifadesi ise kişinin duygusunu fark edebilmesini, durumu değerlendirmesini ve hem kendi ihtiyaçlarını hem karşı tarafın sınırlarını gözeterek davranabilmesini anlatır.
Şema terapi süreci nasıl ilerler?
Değerlendirme ve ortak hedef belirleme
İlk görüşmelerde başvuru nedeniniz, günlük yaşamınız, ilişkileriniz ve değişmesini istediğiniz durumlar konuşulur. Gerektiğinde ölçeklerden yararlanılabilir. Ölçek puanları, görüşme ve yaşam öyküsüyle birlikte yorumlanır; tek başına tanı koymaz.
“Daha iyi olmak istiyorum” gibi genel bir hedef zamanla somutlaştırılır. Örneğin sınır koyabilmek, tartışma sonrasında kendini günlerce suçlamamak veya bir ilişkide kendi yaşamını sürdürebilmek çalışma hedefi olabilir.
Tekrarlayan döngüyü birlikte anlama
Bir olayın nasıl yorumlandığı, hangi duyguyu uyandırdığı ve ardından ne yapıldığı incelenir. Geçmiş deneyimlerle bugünkü tepkiler arasındaki olası bağlantılar araştırılır. Kişinin rahatlamak için yaptığı bazı davranışların uzun vadede güçlüğü nasıl sürdürebildiğine bakılır.
Örneğin sürekli güvence istemek kısa süreli rahatlatabilir. Fakat kişi kendi değerlendirmesine güvenmeyi öğrenemedikçe aynı kuşku yeniden ortaya çıkabilir.
Düşüncelerle ve duygularla çalışma
Şema terapide düşüncelerin değerlendirilmesi, sandalye çalışmaları ve imgeleme gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Sandalye çalışmasında, örneğin kendini eleştiren taraf ile incinen tarafın ihtiyaçları ele alınabilir. İmgelemede ise zorlayıcı bir deneyimin taşıdığı duygusal anlam üzerinde çalışılabilir. Uygulamalar açıklanır ve kişinin hazır oluşuna göre planlanır.
Terapist ile kurulan güvenilir ve sınırları belirli ilişki de sürecin parçasıdır. Danışanın kendisini ifade edebilmesi, anlaşmazlıkları konuşabilmesi ve ihtiyaçlarının ciddiye alındığını deneyimlemesi önemsenir.
Günlük yaşamda farklı davranışları deneme
Görüşmeler arasında küçük ve uygulanabilir çalışmalar planlanabilir. Bir isteği açıkça söylemek, bir görevi “yeterince iyi” düzeyde tamamlamak veya tetiklenme anını kaydetmek bunlara örnektir. Seanslarda bu denemelerin nasıl geçtiği değerlendirilir.
İlerleyen dönemde danışanın öğrendiklerini kendi başına kullanabilmesine ve zorlandığı zamanlar için bir plan geliştirmesine odaklanılır. Görüşmelerin sıklığı ve sonlandırma zamanı birlikte değerlendirilir.
Şema terapiden neler beklenebilir?
Değişim; tetiklendiğiniz anı daha erken fark etmek, kendinize daha dengeli yaklaşmak ve alışılmış tepki yerine farklı bir davranış seçebilmek şeklinde görülebilir.
Örneğin hayır dedikten sonra suçluluk hissetseniz de kararınızdan hemen vazgeçmemeyi öğrenebilirsiniz. Bir hata yaptığınızda bütün kişiliğinizi yargılamak yerine neyi düzeltebileceğinizi değerlendirebilirsiniz.
İlerlemenin değerlendirilmesinde yalnızca şema ölçeği puanlarına bakılmaz. İlişkilerdeki davranışlarınız, belirtileriniz ve günlük yaşamınızı sürdürme biçiminiz de önemlidir. Sonuçlar kişiye, başvuru nedenine ve sürecin koşullarına göre değişir; kesin bir iyileşme veya sabit seans sayısı vaat edilemez.
Bilgilendirme ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; bireysel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez. Günlük yaşam örnekleri konuyu açıklamak için oluşturulmuştur.
International Society of Schema Therapy. Schema Therapy Central Concepts.
Schema Therapy Institute. Early Maladaptive Schemas.
International Society of Schema Therapy. Techniques.
Bamelis ve arkadaşları. Kişilik bozukluklarında şema terapinin klinik etkililiğini değerlendiren çok merkezli randomize kontrollü çalışma.
Arntz ve arkadaşları. Borderline kişilik bozukluğunda bireysel ve grup şema terapi biçimlerini karşılaştıran randomize klinik çalışma.
Depresyonda şema terapi, bilişsel davranışçı terapi ve destekleyici terapiyi karşılaştıran randomize klinik çalışma.
Sık sorulan sorular
Şema terapi kimler için uygun olabilir?
Benzer ilişki sorunlarını tekrar yaşayan, kendisine çok sert davranan veya bazı duygu ve davranış örüntülerini değiştirmekte zorlanan yetişkinlerde değerlendirilebilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğu, belirtiler ve kişinin ihtiyaçları birlikte incelenerek belirlenir.
Şema terapiye başlamak için tanı almış olmam gerekir mi?
Başvurmak için önceden bir tanı almış olmanız gerekmez. İlk görüşmelerde yaşadığınız güçlükler değerlendirilir; gerekirse psikiyatri değerlendirmesi veya başka bir destek önerilir.
Şema terapi kaç seans sürer?
Herkes için geçerli bir sayı yoktur. Kökleşmiş örüntülerle çalışma uzun süreli olabilir. Hedefler, görüşme sıklığı ve ilerleyiş belirli aralıklarla birlikte gözden geçirilir.
Sadece çocukluk hakkında mı konuşulur?
Geçmiş deneyimler araştırılabilir; ancak güncel ilişkileriniz, iş yaşamınız, verdiğiniz tepkiler ve seanslar arasında denediğiniz davranışlar da çalışmanın önemli bölümünü oluşturur.
Geçmişimi ayrıntılı hatırlamıyorsam çalışılabilir mi?
Her anıyı ayrıntılı hatırlamanız gerekmez. Bugün yaşadığınız belirli bir olay, his veya tekrar eden davranış değerlendirmeye başlangıç oluşturabilir. Eksik hatıraları tamamlamanız beklenmez.
Şema ölçeğinde yüksek puan almam ne anlama gelir?
Bazı temaların sizin için daha belirgin olabileceğini düşündürebilir. Yüksek puan tek başına kişilik bozukluğu, çocukluk travması veya kesin bir şema tanısı anlamına gelmez.
Partnerimin davranışları beni incitiyorsa sorun benim şemam mı?
Böyle bir sonuca varılamaz. Şema tetiklenmesiyle birlikte karşı tarafın gerçek davranışları, ilişkinin güvenliği ve karşılıklılığı değerlendirilir. Terapi, zararlı davranışları kabul etmeniz için kullanılmamalıdır.
Şema terapi ile EMDR aynı şey mi?
Farklı yaklaşımlardır. Şema terapi, kökleşmiş örüntüler ve bunlarla baş etme biçimleri üzerinde çalışır. EMDR’de ise belirlenen rahatsız edici anılar ve bunlarla ilişkili tepkiler yapılandırılmış bir süreçte ele alınır. Hangi yöntemin kullanılacağı bireysel değerlendirmeye bağlıdır.
Şemalar tamamen silinir mi?
Bu temaları daha erken fark etmek, etkilerini azaltmak ve ihtiyaçlarınıza daha uygun tepkiler geliştirmek amaçlanır. Zorlanılan temaların hiçbir zaman yeniden ortaya çıkmayacağı garanti edilemez.
Online şema terapi yapılabilir mi?
Uygun koşullarda online görüşmeler yürütülebilir. Mahrem bir ortam, teknik koşullar, güvenlik ve kişinin belirtileri değerlendirilerek bu çalışma biçiminin uygunluğuna karar verilir.
Terapiye iyi yanıt verdiğimi nasıl anlayabilirim?
Belirlediğiniz hedeflere bakabilirsiniz. Örneğin aynı olaydan sonra daha kısa sürede toparlanmak, ihtiyacınızı daha açık söylemek veya kendinizi suçlamadan sınır koyabilmek günlük yaşamda izlenebilecek değişimlerdir.
