Ubeydullah Yıldız
Psikoloji
Tik Bozukluklarının Klinik Psikoloji Tablosu
Açıklama
Tik bozuklukları, kişinin istemsiz ve tekrarlayıcı hareketler veya sesler çıkarmasıyla karakterize edilen nörogelişimsel bozukluklardır. Tikler genellikle çocukluk çağında başlamakta ve şiddeti zamanla değişkenlik gösterebilmektedir. Kimi zaman geçici olabilen bu durum, bazı bireylerde kronikleşmekte ve günlük işlevselliği etkilemektedir. Tourette sendromu ise hem motor hem de vokal tiklerin birlikte görüldüğü özel bir tik bozukluğudur.
Belirtiler
Kişi istemsiz göz kırpma, yüz buruşturma veya omuz silkme gibi hareketler yapmaktadır.
Kişi boğaz temizleme, öksürme veya ses çıkarma gibi vokal tikler göstermektedir.
Kişi tiklerin öncesinde artan gerginlik ve sonrasında geçici rahatlama hissetmektedir.
Kişi tikler nedeniyle sosyal ortamlarda utanma veya kaygı yaşamaktadır.
Kişi tiklerin şiddeti stres, yorgunluk ve heyecanla artış göstermektedir.
Nedenleri
Tik bozukluklarının nedenleri biyolojik, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle açıklanmaktadır. Genetik yatkınlık en güçlü risk faktörlerinden biridir. Beyindeki dopamin sistemiyle ilişkili işlev farklılıkları biyolojik zemini oluşturmaktadır. Stresli yaşam olayları, aile dinamikleri ve sosyal baskılar tiklerin şiddetini artırabilmektedir.
Başa Çıkma Yöntemleri
Psikiyatrik Değerlendirme ve İlaç Kullanımı
Şiddetli tiklerde psikiyatrist kontrolünde ilaç tedavisi kullanılabilmektedir. Bu tedavi tiklerin sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olabilmektedir.
Psikoterapi
Kısa süreli bilişsel terapi ve uzun süreli dinamik terapi tik bozukluklarında destekleyici rol oynayabilmektedir. Özellikle bilişsel-davranışçı teknikler, tik farkındalığı ve alternatif tepkilerin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.
Ek Destekleyici Yöntemler
Gevşeme egzersizleri, stres yönetimi, aile eğitimi ve sosyal destek tiklerin kontrolünde etkili olabilmektedir. Düzenli uyku ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları da süreci olumlu yönde etkilemektedir.
DSM-5’e Göre Tik ve Motor Bozukluklar
Geçici Tik Bozukluğu
En az 4 hafta süren ancak 1 yıldan kısa sürede ortadan kalkan tiklerdir.
Göz kırpma, yüz buruşturma
Kısa süreli ses tikleri
Kronik Motor veya Vokal Tik Bozukluğu
Bir yıldan uzun süren yalnızca motor ya da yalnızca vokal tiklerdir.
Uzun süreli hareket tikleri
Tekrarlayan ses tikleri
Tourette Sendromu
Hem motor hem de vokal tiklerin en az bir yıl süreyle birlikte görülmesidir.
Birden fazla motor tik
En az bir vokal tik
Diğer Belirtilen veya Belirtilmeyen Tik Bozuklukları
Tanı kriterlerini tam karşılamayan ancak tik belirtileri gösteren durumlar bu başlık altında yer almaktadır.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Tikler günlük yaşamı, okul veya iş hayatını belirgin şekilde bozuyorsa, birey sosyal ilişkilerinde zorlanıyorsa veya tikler yoğun utanç ve kaygıya yol açıyorsa profesyonel yardım almak gereklidir. Psikiyatri ve psikoterapi desteği bu süreçte kişiye önemli katkılar sağlayabilmektedir.
Tik bozuklukları, çocukluk çağında başlayan ve bireyin yaşamını farklı düzeylerde etkileyebilen nörogelişimsel tablolardır. Psikiyatri ve psikoterapi desteğiyle belirtiler yönetilebilir, bireyin sosyal uyumu ve yaşam kalitesi artırılabilir. Sabır ve doğru destekle ilerleme kaydetmek mümkündür. Esenlikle kendi yolunuzu bulma dileğiyle…
Klinik Psikolog Ubeydullah Yıldız
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye