Aşırı Düşünmeyi Nasıl Durdurabilirim? - Kl. Psk. Beyza Gençelli Çekim

Aşırı Düşünmeyi Nasıl Durdurabilirim?

Gece yatağa yattığınızda, gün içinde yaşadığınız bir konuşmayı tekrar tekrar düşündüğünüz oluyor mu? Ya da henüz gerçekleşmemiş bir olayla ilgili onlarca farklı senaryo kurduğunuz? Belki de verdiğiniz bir kararın doğru olup olmadığını saatlerce sorguluyorsunuz.

Eğer bunlar size tanıdık geliyorsa, aşırı düşünme hali yaşıyor olabilirsiniz.

Aşırı düşünme, bir problemi çözmeye çalışmaktan farklıdır. Problem çözme sürecinde kişi bir durum üzerinde düşünür, seçenekleri değerlendirir ve bir sonuca ulaşır. Aşırı düşünmede ise düşünceler aynı noktaların etrafında dönüp durur. Kişi düşünmeye devam eder ancak çoğu zaman net bir çözüme ulaşamaz.

İlginç olan şu ki, aşırı düşünen insanların önemli bir kısmı bunu kendilerini korumak için yapar. Zihinleri adeta şöyle düşünür: “Eğer yeterince düşünürsem hata yapmam.”, “Her ihtimali hesaplarsam üzülmem.” ya da “Kötü bir şey olacaksa önceden hazırlıklı olurum.”

Ancak gerçek hayatta bunun tam tersi olur. Sürekli zihinsel analiz yapmak, kaygıyı azaltmak yerine artırır. Çünkü beynimiz dikkat ettiğimiz şeyleri önemli kabul eder. Sürekli risklere, hatalara ve olumsuz ihtimallere odaklandığımızda beynimiz de ortada gerçekten bir tehlike varmış gibi alarm vermeye devam eder.

Aşırı düşünmenin en yaygın belirtilerinden bazıları şunlardır:

• Geçmişte yaşanan olayları tekrar tekrar zihinde canlandırmak,
• Verilen kararları sürekli sorgulamak,
• Gelecekle ilgili felaket senaryoları üretmek,
• Küçük hataları büyütmek,
• Karar vermekte zorlanmak,
• Zihni susturamama hissi yaşamak.

Peki bununla nasıl baş edebiliriz?

Elbette bunun kısa bir yolu yok, ama istikrarlı biçimde pratik yaparak kazanabileceğimiz beceriler var. Öncelikle, her düşüncenin önemli olmadığını kabul etmek gerekir. Zihnimiz gün içinde binlerce düşünce üretir ve bunların büyük kısmı otomatik olarak ortaya çıkar. Bir düşüncenin aklımıza gelmesi, onun doğru olduğu anlamına gelmez.

Aslında aşırı düşünmenin altında çoğu zaman düşüncelerin kendisinden daha derin bir ihtiyaç yatar. Kimi zaman hata yapmaktan korkarız, kimi zaman reddedilmekten, kimi zaman da yetersiz görünmekten. Bu nedenle zihnimiz sürekli analiz yaparak bizi korumaya çalışır. Fakat zihnin bu koruma çabası zamanla bir tuzağa dönüşebilir. Çünkü ne kadar çok düşünürsek o kadar çok ihtimal üretir, ne kadar çok ihtimal üretirsek o kadar fazla kaygı hissederiz. Bu nedenle aşırı düşünmeyi yenmenin yolu, zihnimizi tamamen susturmaya çalışmak değildir. Zaten sağlıklı bir zihnin amacı düşünce üretmektir. Asıl önemli olan, her düşünceye aynı değeri vermemeyi öğrenebilmektir. Zihnimiz bazen doğruyu söyler, bazen korkularımızı, bazen de geçmiş deneyimlerimizin izlerini…

Belki de kendimize sormamız gereken soru şudur: “Bu düşünce bana şu an yardımcı oluyor mu?” Eğer cevap hayırsa, o düşünceyle savaşmak yerine onun orada olmasına izin verip dikkatimizi yaşama çevirebiliriz. Çünkü hayat, zihnimizde tekrar tekrar yaşadığımız senaryolardan değil; içinde bulunduğumuz anda kurduğumuz ilişkilerden, aldığımız küçük risklerden ve attığımız gerçek adımlardan oluşur. Bazen iyileşme, daha fazla düşünmekten değil; düşünmeye kısa bir mola verip yaşamın içine yeniden karışabilmekten geçer.

Son olarak, belirsizliğin hayatın doğal bir parçası olduğunu hatırlamak önemlidir. Hiçbirimiz geleceği kontrol edemeyiz. Bazen zihnimizin aradığı şey kesinliktir; “Doğru kararı verdiğimden yüzde yüz emin olayım.”, “Kimsenin beni eleştirmeyeceğini bileyim.”, “Başarısız olmayacağımın garantisini alayım.” isteriz. Ancak hayat ne yazık ki böyle garantiler sunmaz ve belirsizliğe karşı verdiğimiz savaş bizi çok yorabilir.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana