Aynı Evin İçinde Farklı Diller: Ailede İletişim Boşlukları

Bazı evlerde kelimeler çoktur ama anlaşılmak azdır. Bazen herkes konuşur ama kimse birbirini duymaz. Aile içi iletişim sorunları çoğu zaman bir anda ortaya çıkmaz; yavaş yavaş, küçük yanlış anlaşılmalarla, susturulan duygularla, görülmeyen ihtiyaçlarla büyür. Anne-baba-çocuk ilişkileri, çocuğun kendilik gelişimini ve hayata bakışını derinden etkiler.

Bir çocuğun ilk aynası anne ve babasıdır. Onların bakışıyla kendini tanır, onların sesiyle iç sesini oluşturur. Ancak ebeveynlerin kendi geçmişlerinden taşıdıkları yükler, bu aynayı bulanıklaştırabilir. Örneğin duyguların ifade edilmediği ya da bastırıldığı bir ailede büyüyen bir baba, kendi çocuğunun duygusal ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabilir. Ya da sürekli eleştirilerek büyüyen bir anne, çocuğunu koruma adı altında aşırı müdahaleci olabilir. Farkında olmadan kendi ebeveyn tutumlarını geçmişe göre şekillendiren anne-babalar, zamanla çocuklarıyla aralarında iletişim problemleri yaşamaya başlayabilir.

Bu noktada duygusal kopukluklar devreye girer. Çocuk bir duygusunu paylaştığında aldığı yanıt onu daha da içine kapatır. “Ağlama”, “abartma”, “senin yaşında ben…” gibi cümlelerle duygular değersizleştikçe, çocuk bu duyguları bastırmayı öğrenir. Bu bastırılmışlık, ilerleyen yaşlarda kaygı, öfke kontrol sorunları ya da ilişki zorlukları olarak geri dönebilir.

Aile içi çatışmalar sadece bireylerin değil, ilişkinin yapısının bir sonucudur. Bazen sorun ne söylendiğinde değil, nasıl söylendiğinde yatar. Ses tonu, beden dili, zamanlama… Bunların hepsi birer mesajdır. Birçok ailede sorun, bir şeylerin eksik söylenmesi değil; yanlış anlaşılmalarla çoğalmasıdır.

Aile terapisi ya da bireysel destek sürecinde, duygu odaklı ve sistemik yaklaşımlarla, bu ilişkisel örüntüler anlaşılır hale gelir. Duygulara alan açıldığında, suçlamalardan uzak bir dille konuşmak mümkün hale gelir. Aile danışmanı ya da psikolojik danışmanlık desteği ile aile bireylerinin birbirini “düzeltmek” yerine “anlamaya” yöneldiği anlar, iyileşmenin başladığı anlardır.

Aile olmak, sadece birlikte yaşamak değil; birbirine temas edebilmek demektir. Bu temas bazen tek bir soruyla mümkün olur: “Şu anda neye ihtiyacın var?” Bu soruyu sormak ve duymaya gönüllü olmak, ilişkilerde görünmeyeni görünür kılar.

Kimi zaman bir dış göz, bu karmaşık dinamikleri anlamlandırmakta yol gösterici olabilir. Anlatamadıklarımızı fark etmek, hem kendimiz hem ilişkilerimiz için yeni bir başlangıç olabilir.