İç Hastalıkları (Dahiliye) - Sık Sorulan Sorular Ve Kısa Cevaplar - Uzm. Dr. Ayşegül Navdar Resul

Uzm. Dr. Ayşegül Navdar Resul | Hasta bilgilendirme, web sitesi ve sosyal medya için hazırlanmış kısa yanıtlar

1. Genel dahiliye ve sık görülen şikâyetler

1. Sürekli yorgunluk ve halsizlik neden olur?
   Kansızlık, tiroid hastalıkları, vitamin eksiklikleri, diyabet, uyku bozuklukları ve kronik hastalıklar halsizliğe neden olabilir.

2. Geçmeyen halsizlik için hangi doktora gidilir?
   Öncelikle iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurulmalıdır. Muayene ve gerekli tetkiklerle neden araştırılır.

3. B12 vitamini eksikliği belirtileri nelerdir? Nasıl tedavi edilir?
   Halsizlik, unutkanlık, uyuşma ve denge sorunları görülebilir. Nedene göre ağızdan veya enjeksiyonla B12 tedavisi uygulanır.

4. D vitamini eksikliği hangi belirtilere yol açar?
   Kas güçsüzlüğü, kemik ağrısı ve ileri eksikliklerde kemik mineralizasyonunda bozulmaya neden olabilir.

5. Demir eksikliği ve kansızlık belirtileri nelerdir?
   Halsizlik, çabuk yorulma, solukluk, çarpıntı, baş dönmesi ve eforla nefes darlığı görülebilir.

6. İnsülin direnci nedir? Belirtileri nelerdir?
   Vücudun insüline verdiği yanıtın azalmasıdır. Çoğu zaman belirti vermez; karın çevresi yağlanması ve ciltte koyulaşma eşlik edebilir.

7. İnsülin direnci kilo vermeyi zorlaştırır mı?
   Kilo kontrolünü güçleştiren metabolik sorunlarla birlikte görülebilir. Beslenme, egzersiz ve kilo yönetimi önemlidir.

8. Açlık kan şekeri kaç olmalı? Şeker hastalığı kaçta başlar?
   Normal değer 100 mg/dL'nin altıdır. 100–125 prediyabet, 126 mg/dL ve üzeri diyabet açısından değerlendirilir.

9. HbA1c kaç olmalı? Gizli şeker nasıl anlaşılır?
   HbA1c %5,7'nin altı normal, %5,7–6,4 prediyabet, %6,5 ve üzeri diyabet aralığıdır.

10. Tiroid bezinin az çalışması kilo aldırır mı?
    Evet. Hipotiroidi metabolizmayı yavaşlatarak genellikle hafif veya orta düzeyde kilo artışına neden olabilir.

11. Hipotiroidi belirtileri nelerdir? Nasıl anlaşılır?
    Halsizlik, üşüme, kabızlık, cilt kuruluğu ve kilo artışı görülebilir. TSH ve serbest T4 ile değerlendirilir.

12. TSH yüksekliği ne anlama gelir? Ne zaman tedavi gerekir?
    Tiroid bezinin yetersiz çalışmasını düşündürebilir. Tedavi kararı TSH, serbest T4, belirtiler ve hastanın özelliklerine göre verilir.

13. Karaciğer yağlanması neden olur? Nasıl düzelir?
    Obezite, insülin direnci, diyabet ve metabolik sorunlarla ilişkilidir. Kilo kontrolü, sağlıklı beslenme ve egzersiz temel yaklaşımlardır.

14. Karaciğer enzimleri AST ve ALT neden yükselir?
    Karaciğer yağlanması, hepatitler, ilaçlar ve alkol nedeniyle yükselebilir. Kas hastalıkları da artışa yol açabilir.

15. Kolesterol yüksekliği tehlikeli midir? Nasıl düşürülür?
    Özellikle LDL yüksekliği damar sertliği riskini artırır. Beslenme, egzersiz ve gerektiğinde ilaç tedavisi uygulanır.

16. Tansiyon kaç olursa tehlikelidir?
    180/120 mmHg ve üzeri ciddi yüksekliktir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya nörolojik belirti varsa acil değerlendirme gerekir.

17. Yemek sonrası şişkinlik ve mide ağrısı neden olur?
    Gastrit, reflü, besin intoleransı, fonksiyonel sindirim sorunları ve safra kesesi hastalıklarından kaynaklanabilir.

18. Sürekli baş dönmesi ve halsizlik neden olur?
    Kansızlık, tansiyon düşüklüğü, sıvı kaybı, kan şekeri sorunları ve iç kulak hastalıkları neden olabilir.

19. Zayıflama iğneleri kalıcı kilo kaybı sağlar mı?
    Tedavi süresince etkili olabilirler. Ancak bırakıldıktan sonra kilo geri alımı görülebilir; uzun dönem yaşam tarzı değişikliği önemlidir.

20. Dahiliye doktoru hangi hastalıklara bakar?
    Diyabet, hipertansiyon, tiroid, kansızlık, vitamin eksiklikleri, kolesterol, karaciğer, böbrek ve birçok iç organ hastalığını değerlendirir.

2. Diyabet, insülin direnci ve kan şekeri

1. Şeker hastalığının ilk belirtileri nelerdir?
   Sık idrara çıkma, aşırı susama, halsizlik, bulanık görme ve açıklanamayan kilo kaybı görülebilir.

2. Gizli şeker nedir? Prediyabet nasıl anlaşılır?
   Kan şekerinin normalden yüksek, ancak diyabet sınırının altında olmasıdır. Açlık şekeri, HbA1c veya şeker yükleme testiyle belirlenir.

3. İnsülin direnci olan kişiler nasıl beslenmeli?
   Rafine karbonhidratları azaltmalı; lif, sebze, tam tahıl ve yeterli protein içeren dengeli beslenmeyi tercih etmelidir.

4. Tokluk kan şekeri kaç olmalı?
   75 gramlık şeker yükleme testinin ikinci saatinde 140 mg/dL altı normaldir. Diyabet hastalarında öğün sonrası hedef sıklıkla 180 mg/dL altıdır.

5. Sabah açlık kan şekeri neden yüksek çıkar?
   Gece hormon değişiklikleri, şafak fenomeni, insülin direnci veya yetersiz diyabet kontrolü nedeniyle yükselebilir.

6. Şeker hastalığı tamamen iyileşir mi?
   Tip 2 diyabette bazı hastalarda remisyon sağlanabilir. Ancak yeniden ortaya çıkabileceğinden takip gereklidir.

7. Diyabet hastaları hangi meyveleri tüketebilir?
   Elma, armut, çilek ve diğer bütün meyveler uygun porsiyonlarda tüketilebilir. Miktar ve toplam karbonhidrat önemlidir.

8. Hipoglisemi nedir? Kan şekeri düşüklüğü belirtileri nelerdir?
   Kan şekerinin 70 mg/dL altına düşmesidir. Terleme, titreme, açlık, çarpıntı ve bilinç değişikliği görülebilir.

9. Diyabet böbreklere zarar verir mi?
   Evet. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri böbrek damarlarına zarar vererek kronik böbrek hastalığına yol açabilir.

10. Metformin kilo verdirir mi? Kimlerde kullanılır?
    Bazı kişilerde hafif kilo kaybı sağlayabilir. Özellikle tip 2 diyabet tedavisinde, seçilmiş prediyabet hastalarında da kullanılabilir.

3. Tiroid ve hormon hastalıkları

1. Hashimoto hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir?
   Tiroid bezini etkileyen otoimmün hastalıktır. Tiroid hormonları azaldığında halsizlik, üşüme ve kilo artışı görülebilir.

2. Tiroid nodülü tehlikeli midir? Ne zaman biyopsi gerekir?
   Nodüllerin çoğu iyi huyludur. Ultrason özellikleri ve büyüklüğüne göre biyopsi kararı verilir.

3. TSH düşüklüğü ne anlama gelir?
   Tiroid hormon fazlalığını düşündürebilir. Serbest T4 ve gerektiğinde T3 ile birlikte değerlendirilmelidir.

4. Tiroid hastalıkları saç dökülmesine neden olur mu?
   Evet. Hem hipotiroidi hem de hipertiroidi saç dökülmesine yol açabilir.

5. Hipertiroidi çarpıntı ve kilo kaybı yapar mı?
   Evet. Çarpıntı, terleme, ellerde titreme, sıcağa tahammülsüzlük ve kilo kaybı görülebilir.

6. Tiroid ilacı ömür boyu kullanılır mı?
   Hastalığın nedenine bağlıdır. Kalıcı hipotiroidide çoğunlukla uzun süreli veya ömür boyu tedavi gerekir.

7. Tiroid hastaları neden kilo veremez?
   Tedavi edilmemiş hipotiroidi kilo kontrolünü zorlaştırabilir. Hormonlar düzeldiğinde diğer kilo nedenleri de araştırılmalıdır.

8. Tiroid ultrasonunda nodül görülmesi kanser anlamına gelir mi?
   Hayır. Tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur.

9. Anti-TPO yüksekliği ne anlama gelir?
   Tiroid bezine karşı otoimmün aktiviteyi düşündürür. Özellikle Hashimoto hastalığında görülebilir.

10. Tiroid hastalıklarında hangi kan testleri yapılır?
    Öncelikle TSH ve gerektiğinde serbest T4, T3, anti-TPO ve anti-Tg testleri değerlendirilir.

4. Kansızlık, vitamin ve mineral eksiklikleri

1. Ferritin düşüklüğü nedir? Kaç olursa tehlikelidir?
   Vücudun demir depolarının azaldığını gösterir. Ferritin 15 ng/mL altı genellikle demir eksikliğini destekler; klinik duruma göre yorumlanır.

2. Hemoglobin düşüklüğü hangi hastalıkların belirtisidir?
   Demir ve B12 eksikliği, kronik hastalıklar, kan kaybı ve kemik iliği hastalıklarında görülebilir.

3. Demir eksikliği neden sürekli tekrarlar?
   Yoğun adet kanaması, sindirim sistemi kan kaybı, yetersiz alım veya emilim bozukluğu nedeniyle tekrarlayabilir.

4. B12 eksikliği unutkanlık yapar mı?
   Evet. Konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık ve bazı nörolojik sorunlara neden olabilir.

5. B12 eksikliği el ve ayaklarda uyuşma yapar mı?
   Evet. Sinir sistemi etkilenmesine bağlı uyuşma, karıncalanma ve denge bozukluğu gelişebilir.

6. D vitamini eksikliği kas ve kemik ağrısına neden olur mu?
   Evet. Özellikle ciddi eksikliklerde kas güçsüzlüğü ve kemik ağrıları görülebilir.

7. Magnezyum eksikliği belirtileri nelerdir?
   Kas krampları, güçsüzlük, titreme ve ciddi eksikliklerde kalp ritim bozuklukları görülebilir.

8. Kansızlık çarpıntı ve nefes darlığı yapar mı?
   Evet. Özellikle belirgin kansızlıkta çarpıntı, çabuk yorulma ve eforla nefes darlığı gelişebilir.

9. Demir ilaçları ne kadar süre kullanılmalı?
   Hemoglobin düzeldikten sonra demir depolarının dolması için genellikle birkaç ay daha devam edilir. Süre takip sonuçlarına göre belirlenir.

10. Sürekli vitamin eksikliği yaşanmasının nedenleri nelerdir?
    Yetersiz beslenme, emilim bozuklukları, bazı ilaçlar ve kronik hastalıklar neden olabilir.

5. Mide, bağırsak ve sindirim sistemi

1. Sürekli mide ağrısı neden olur?
   Gastrit, ülser, reflü, fonksiyonel dispepsi ve safra kesesi hastalıklarından kaynaklanabilir.

2. Gastrit ve reflü arasındaki fark nedir?
   Gastrit mide iç yüzeyinin iltihabıdır. Reflü ise mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır.

3. Mide yanması hangi hastalıkların belirtisidir?
   En sık reflü ve mide kaynaklı rahatsızlıklarda görülür. Bazen kalp hastalıklarıyla da karışabilir.

4. Helicobacter pylori nedir? Nasıl tedavi edilir?
   Midede yaşayabilen, gastrit ve ülsere neden olabilen bakteridir. Uygun antibiyotik kombinasyonları ve asit baskılayıcılarla tedavi edilir.

5. Yemekten sonra karın şişliği neden olur?
   Hızlı yemek, gaz oluşumu, besin intoleransları ve fonksiyonel sindirim sorunlarından kaynaklanabilir.

6. Sürekli gaz ve bağırsak şişkinliği neden olur?
   Kabızlık, laktoz intoleransı, çölyak hastalığı ve irritabl bağırsak sendromu neden olabilir.

7. Kabızlık hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
   Hipotiroidi, diyabet, bağırsak hastalıkları ve bazı ilaçların kullanımında görülebilir.

8. İrritabl bağırsak sendromu (huzursuz bağırsak) nedir?
   Karın ağrısı ile birlikte dışkılama alışkanlığında değişikliklerin görüldüğü fonksiyonel bağırsak hastalığıdır.

9. Safra kesesi taşı mide ağrısı ile karışır mı?
   Evet. Özellikle yağlı yemeklerden sonra sağ üst karında veya mide bölgesinde başlayıp sırta yayılabilen ağrı yapabilir.

10. Karın ağrısının tehlikeli olduğu nasıl anlaşılır?
    Şiddetli veya giderek artan ağrı, karında sertlik, bayılma, kanlı kusma ya da dışkılama acil değerlendirme gerektirir.

6. Karaciğer, böbrek ve metabolik hastalıklar

1. Karaciğer yağlanması kilo vermeden düzelir mi?
   Beslenme ve egzersiz değişiklikleri yarar sağlayabilir. Fazla kilolu kişilerde kilo kaybı genellikle daha belirgin iyileşme sağlar.

2. Karaciğer yağlanması siroza dönüşür mü?
   Bazı hastalarda iltihaplanma ve fibrozis gelişerek yıllar içinde siroza ilerleyebilir.

3. GGT yüksekliği ne anlama gelir?
   Karaciğer ve safra yolları hastalıklarında, alkol kullanımında ve bazı ilaçlara bağlı yükselebilir.

4. Bilirubin yüksekliği neden olur?
   Karaciğer hastalıkları, safra yolu tıkanıklığı, hemoliz ve Gilbert sendromu gibi nedenlerle görülebilir.

5. Kreatinin yüksekliği böbrek yetmezliği anlamına mı gelir?
   Her zaman değil. Susuzluk, kas kütlesi ve ilaçlar da etkileyebilir. eGFR ve önceki sonuçlarla değerlendirilir.

6. eGFR düşüklüğü nedir? Kaç olmalı?
   Böbrek süzme fonksiyonunu gösterir. Genellikle 90 ve üzeri normal aralıktadır; 60 altının üç aydan uzun sürmesi önemlidir.

7. Böbrek yetmezliğinin ilk belirtileri nelerdir?
   Erken dönemde belirti vermeyebilir. İlerleyen dönemlerde halsizlik, ödem ve idrar değişiklikleri görülebilir.

8. Ürik asit yüksekliği neden olur? Gut hastalığına yol açar mı?
   Böbrekten atılımın azalması, beslenme ve metabolik sorunlarla ilişkili olabilir. Gut riskini artırır.

9. İdrarda protein kaçağı neden olur?
   Diyabet, hipertansiyon ve böbrek hastalıklarından kaynaklanabilir. Geçici nedenlerle de görülebilir.

10. Böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için hangi testler yapılır?
    Kreatinin, eGFR, idrar tahlili ve idrar albümin/kreatinin oranı temel testlerdir.

7. Hipertansiyon, kolesterol ve kalp-damar riskleri

1. Yüksek tansiyonun belirtileri nelerdir?
   Çoğunlukla belirti vermez. Çok yüksek değerlerde baş ağrısı, görme bozukluğu ve nefes darlığı görülebilir.

2. Tansiyon neden aniden yükselir?
   Ağrı, stres, bazı ilaçlar, aşırı tuz tüketimi ve kontrolsüz hipertansiyon nedeniyle yükselebilir.

3. Küçük tansiyon yüksekliği neden olur?
   Damar direncinin artması, obezite, böbrek hastalıkları ve diğer hipertansiyon nedenleriyle ilişkili olabilir.

4. LDL kolesterol kaç olmalı?
   Hedef kişinin kalp-damar riskine bağlıdır. Yüksek riskli hastalarda 70, çok yüksek risklilerde 55 mg/dL altı hedeflenebilir.

5. Trigliserid yüksekliği neden olur?
   Fazla kalori, şeker ve alkol tüketimi, obezite, diyabet ve genetik nedenlerle yükselebilir.

6. Kolesterol ilacı ömür boyu kullanılmalı mı?
   Hastanın riskine ve kolesterol yüksekliğinin nedenine bağlıdır. Birçok hastada uzun süreli tedavi gerekir.

7. Yüksek kolesterol belirti verir mi?
   Genellikle belirti vermez. Kan testleriyle saptanır.

8. Tansiyon ilacı kullanırken nelere dikkat edilmeli?
   İlaç düzenli kullanılmalı, tansiyon takip edilmeli ve doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.

9. Metabolik sendrom nedir? Nasıl anlaşılır?
   Karın çevresi yağlanması, yüksek tansiyon, kan şekeri ve kan yağlarındaki bozuklukların bir arada bulunmasıdır.

10. Kalp-damar hastalığı riskini değerlendirmek için hangi kan testleri yapılır?
    Lipid profili, kan şekeri, HbA1c ve böbrek fonksiyonları değerlendirilir. Gerektiğinde ek testler istenir.

8. Obezite, kilo verme ve zayıflama iğneleri

1. Diyet yapmama rağmen neden kilo veremiyorum?
   Kalori dengesi, uyku düzensizliği, ilaçlar, metabolik uyum ve bazı hormonal hastalıklar kilo kaybını zorlaştırabilir.

2. Zayıflama iğneleri kimlere uygulanabilir?
   Genellikle VKİ 30 ve üzerindeki veya VKİ 27 ve üzerinde olup kilo ilişkili hastalığı bulunan uygun yetişkinlerde değerlendirilir.

3. Zayıflama iğnelerinin yan etkileri nelerdir?
   Bulantı, kusma, kabızlık ve ishal görülebilir. Daha nadiren safra kesesi sorunları ve pankreatit gelişebilir.

4. Zayıflama iğnesi bırakılınca verilen kilolar geri alınır mı?
   Evet. Tedavi kesildiğinde özellikle yaşam tarzı değişiklikleri sürdürülmezse kilo geri alımı sık görülür.

5. Menopoz döneminde kilo almak neden kolaylaşır?
   Hormonal değişiklikler, kas kütlesinin azalması ve enerji ihtiyacındaki değişimler kilo artışını kolaylaştırabilir.

6. İnsülin direnci olan kişiler nasıl kilo verebilir?
   Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve gerektiğinde tıbbi tedaviyle kilo kaybı sağlanabilir.

7. Hızlı kilo vermek karaciğer ve safra kesesini etkiler mi?
   Evet. Özellikle hızlı kilo kaybı safra taşı oluşma riskini artırabilir.

8. Obezite tedavisinde hangi kan tahlilleri yapılır?
   Kan şekeri, HbA1c, lipid profili ve karaciğer fonksiyonları değerlendirilir. TSH gibi testler klinik gerekliliğe göre istenir.

9. Kilo verememenin altında hangi hormonal hastalıklar olabilir?
   Hipotiroidi ve Cushing sendromu gibi hastalıklar etkili olabilir. Ancak kilo verememenin çoğu hormonal hastalıktan kaynaklanmaz.

10. Göbek çevresinde yağlanma neden olur? Nasıl azaltılır?
    Genetik, yaş, hormonal değişiklikler ve enerji fazlalığıyla ilişkilidir. Genel kilo kaybı ve egzersizle azaltılabilir.

9. Genel dahiliye, check-up ve kan tahlilleri

1. Dahiliye muayenesinde hangi tahliller yapılır?
   Şikâyete göre tam kan sayımı, kan şekeri, böbrek ve karaciğer testleri, tiroid ve diğer gerekli tetkikler istenir.

2. Check-up hangi yaşta ve ne sıklıkla yapılmalı?
   Yaş, aile öyküsü ve risk faktörlerine göre kişiselleştirilmelidir. Herkes için aynı yıllık test paketi gerekli değildir.

3. CRP yüksekliği ne anlama gelir?
   Vücutta iltihabi süreç olduğunu gösterebilir. Enfeksiyonlarda ve çeşitli inflamatuvar hastalıklarda yükselir.

4. Sedimantasyon yüksekliği hangi hastalıklarda görülür?
   Enfeksiyon, romatizmal hastalıklar, bazı kanserler ve kronik inflamatuvar durumlarda yükselebilir.

5. Lökosit (WBC) yüksekliği neden olur?
   Enfeksiyon, inflamasyon, stres, kortizon kullanımı ve bazı kan hastalıkları nedeniyle yükselebilir.

6. Trombosit (PLT) yüksekliği tehlikeli midir?
   Enfeksiyon ve demir eksikliği gibi nedenlerle görülebilir. Kalıcı veya belirgin yüksekliklerde ileri değerlendirme gerekir.

7. Gece terlemesi hangi hastalıkların belirtisidir?
   Enfeksiyonlar, menopoz, hormonal sorunlar, bazı ilaçlar ve nadiren hematolojik hastalıklarla ilişkili olabilir.

8. İstemsiz kilo kaybı hangi hastalıkların habercisi olabilir?
   Diyabet, hipertiroidi, sindirim sistemi hastalıkları, enfeksiyonlar ve bazı kanserlerde görülebilir.

9. Uzun süren ateş ve halsizlik neden olur?
   Enfeksiyonlar, romatizmal hastalıklar, inflamatuvar durumlar ve bazı hematolojik hastalıklar neden olabilir.

10. Kan tahlilinde hangi değerlerin yüksek veya düşük olması önemlidir?
    Hemoglobin, kan şekeri, böbrek ve karaciğer değerleri, elektrolitler ve diğer sonuçlar klinik durumla birlikte değerlendirilmelidir.

Bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gereklidir. Tetkik sonuçları kişinin yaşı, hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve klinik durumuna göre yorumlanmalıdır.

Uzm. Dr. Ayşegül Navdar Resul
İç Hastalıkları Uzmanı

---

İç Hastalıkları Uzmanı | İç Hastalıkları Uzmanı İstanbul | İç Hastalıkları Uzmanı Ankara | İç Hastalıkları Uzmanı İzmir | İç Hastalıkları Uzmanı Bursa | İç Hastalıkları Uzmanı Adana

---