İç Hastalıkları (Dahiliye); erişkinlerde birçok hastalığın ilk değerlendirmesinin yapıldığı, tanı ve tedavi sürecinin planlandığı ve özellikle kronik hastalıkların uzun dönem takibinin gerçekleştirildiği geniş kapsamlı bir tıp uzmanlık alanıdır.
Uzm. Dr. Ayşegül Navdar Resul, 2000 yılından bu yana İç Hastalıkları Uzmanı olarak erişkin hastaların genel sağlık değerlendirmesi, kronik hastalıkların takibi ve farklı sistemleri ilgilendiren dahili hastalıkların değerlendirilmesi alanlarında hizmet vermektedir.
İç Hastalıkları kapsamında erişkin hastalarda genel sağlık durumunun değerlendirilmesi, mevcut şikâyetlerin araştırılması, gerekli laboratuvar ve görüntüleme incelemelerinin planlanması ve kronik hastalıkların düzenli takibi yapılabilir.
Başlıca değerlendirme alanları:
• Halsizlik ve yorgunluk
• İştahsızlık
• Açıklanamayan kilo kaybı veya kilo artışı
• Ateş
• Baş dönmesi
• Ödem
• Genel durum bozukluğu
• Çoklu kronik hastalıkların takibi
• Çoklu ilaç kullanımının değerlendirilmesi
• Check-up ve genel sağlık değerlendirmesi
Diyabet ve metabolik hastalıklar, İç Hastalıklarının önemli takip alanlarından biridir.
• Tip 2 diyabet
• Kan şekeri yüksekliği
• Prediyabet
• İnsülin direnci
• Hipoglisemi
• Metabolik sendrom
• Obezite ve kilo problemleri
• Kolesterol yüksekliği
• Trigliserid yüksekliği
• Ürik asit yüksekliği ve gut
• Diyabete eşlik eden dahili sorunların değerlendirilmesi
Diyabet hastalarında kan şekeri kontrolünün yanı sıra böbrek fonksiyonları, kan yağları, tansiyon ve diğer eşlik eden metabolik risklerin birlikte değerlendirilmesi önem taşır.
İç Hastalıkları kapsamında sık karşılaşılan hormonal ve metabolik problemlerin ilk değerlendirmesi ve uygun hastalarda takibi yapılabilir.
• Hipotiroidi
• Hipertiroidi
• Hashimoto tiroiditi
• Tiroid fonksiyon bozuklukları
• Tiroid nodüllerinin dahili değerlendirilmesi
• Obezite
• İnsülin direnci
• Metabolik bozukluklar
• Kalsiyum metabolizması bozuklukları
İleri inceleme veya özel tedavi gerektiren hastalar gerektiğinde ilgili yan dal uzmanlıklarına yönlendirilir.
• Hipertansiyon
• Yeni saptanan tansiyon yüksekliği
• Kan basıncı takibi
• Kolesterol ve trigliserid yüksekliği
• Diyabet, hipertansiyon ve obezitenin birlikte değerlendirilmesi
• Kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
İç Hastalıkları değerlendirmesinde yalnızca tek bir laboratuvar veya tansiyon değerine değil, hastanın eşlik eden hastalıkları ve genel risk profiline birlikte bakılır.
• Anemi (kansızlık)
• Demir eksikliği
• Demir eksikliği anemisi
• Vitamin B12 eksikliği
• Folat eksikliği
• Ferritin yüksekliği veya düşüklüğü
• Lökosit ve trombosit değerlerindeki değişikliklerin değerlendirilmesi
• Açıklanamayan kan sayımı bozukluklarının ilk değerlendirilmesi
Gerekli durumlarda ileri hematolojik inceleme için Hematoloji uzmanlığına yönlendirme yapılabilir.
• Reflü yakınmaları
• Gastrit
• Hazımsızlık
• Karın ağrısı
• Şişkinlik
• Bulantı ve kusma
• İshal
• Kabızlık
• İştahsızlık
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik
• Karaciğer yağlanması
• Safra sistemi ile ilişkili dahili problemlerin değerlendirilmesi
Endoskopi veya ileri gastroenterolojik inceleme gerektiren hastalar Gastroenteroloji bölümüne yönlendirilebilir.
• Karaciğer yağlanması
• Karaciğer enzim yüksekliği
• Bilirubin yüksekliği
• Metabolik nedenlere bağlı karaciğer sorunları
• İlaç kullanımına bağlı karaciğer fonksiyon değişikliklerinin değerlendirilmesi
• Kreatinin yüksekliği
• Böbrek fonksiyonlarında azalma
• Akut veya kronik böbrek fonksiyon bozukluklarının ilk değerlendirilmesi
• Sodyum düşüklüğü (hiponatremi)
• Sodyum yüksekliği (hipernatremi)
• Potasyum düşüklüğü veya yüksekliği
• Kalsiyum bozuklukları
• Sıvı ve elektrolit dengesizlikleri
• Ödem
• Dehidratasyon
İleri böbrek hastalığı veya özel nefrolojik tedavi gerektiren durumlarda Nefroloji değerlendirmesi planlanabilir.
• Ateş
• Üst ve alt solunum yolu enfeksiyonlarına eşlik eden genel dahili sorunlar
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Tekrarlayan enfeksiyonların değerlendirilmesi
• Enfeksiyon sırasında kronik hastalıkların yönetimi
• Yaşlı ve kronik hastalığı bulunan kişilerde enfeksiyonların genel dahili değerlendirilmesi
• Eklem ağrıları
• Kas ağrıları
• Sabah tutukluğu
• Nedeni açıklanamayan inflamasyon bulguları
• Sedimantasyon ve CRP yüksekliği
Romatolojik hastalık şüphesinde gerekli ilk değerlendirmeler sonrasında Romatoloji uzmanlığına yönlendirme yapılabilir.
İleri yaştaki hastalarda birden fazla kronik hastalığın aynı anda bulunması sık görülür. Bu nedenle hastanın yalnızca tek bir hastalığı değil, genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.
• Diyabet ve hipertansiyon takibi
• Çoklu kronik hastalıkların değerlendirilmesi
• Çoklu ilaç kullanımı
• Beslenme durumunun değerlendirilmesi
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Sıvı ve elektrolit bozuklukları
• Anemi ve vitamin eksiklikleri
• Genel durum ve fonksiyonel kapasitedeki değişikliklerin değerlendirilmesi
Palyatif bakım; ciddi, uzun süreli veya ilerleyici hastalığı bulunan kişilerin şikâyetlerinin azaltılmasını, konforunun artırılmasını ve yaşam kalitesinin korunmasını amaçlayan destekleyici bir sağlık yaklaşımıdır.
Palyatif bakım yalnızca yaşamın son dönemiyle sınırlı değildir. Hastalığın esas tedavisi devam ederken de hastanın ihtiyaçlarına göre destekleyici bakım uygulanabilir.
İç Hastalıkları kapsamında palyatif bakımda:
• Ağrı ve diğer semptomların değerlendirilmesi
• Halsizlik ve yorgunluk
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Bulantı ve kusma
• Kabızlık ve ishal
• Beslenme durumunun değerlendirilmesi
• Dehidratasyon
• Sıvı ve elektrolit bozuklukları
• Anemi
• Enfeksiyonların değerlendirilmesi
• Eşlik eden diyabet, hipertansiyon ve diğer kronik hastalıkların takibi
• Çoklu ilaç kullanımının değerlendirilmesi
• Genel durumun ve günlük yaşamı etkileyen dahili problemlerin takibi
gibi konular ele alınabilir.
Kanser hastalarında palyatif bakım, onkolojik tedavinin yerine geçen bir yaklaşım değildir. Hastanın onkoloji tedavisi devam ederken veya hastalığın farklı dönemlerinde ortaya çıkan semptomların ve eşlik eden dahili problemlerin yönetimine destek sağlar.
Onkoloji hastalarında İç Hastalıkları ve palyatif bakım kapsamında:
• Halsizlik ve yorgunluk
• İştahsızlık
• Kilo kaybı
• Beslenme bozuklukları
• Bulantı ve kusma
• Sıvı kaybı ve dehidratasyon
• Sodyum, potasyum ve diğer elektrolit bozuklukları
• Anemi ve kan sayımı değişikliklerinin değerlendirilmesi
• Enfeksiyonların değerlendirilmesi
• Ağrı ve diğer semptomların değerlendirilmesi
• Diyabet ve hipertansiyon gibi eşlik eden kronik hastalıkların takibi
• Çoklu ilaç kullanımının değerlendirilmesi
• Genel durumun izlenmesi
konularında destekleyici dahili yaklaşım sağlanabilir.
Onkolojik tedavinin planlanması ve kanser hastalığına özgü tedaviler Tıbbi Onkoloji uzmanlığı tarafından yürütülür. Palyatif yaklaşım ise gerektiğinde ilgili branşların birlikte çalıştığı multidisipliner bir bakım sürecidir.
İç Hastalıkları uzmanlığı özellikle birden fazla kronik hastalığı bulunan erişkinlerin bütüncül değerlendirilmesinde önemli bir role sahiptir.
Diyabet, hipertansiyon, tiroid hastalıkları, lipid bozuklukları, obezite, karaciğer yağlanması, böbrek fonksiyon bozuklukları ve diğer kronik hastalıkların düzenli takipleri, hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak planlanır.
Her bireyin sağlık değerlendirmesi yaşına, cinsiyetine, aile öyküsüne, mevcut hastalıklarına ve kişisel risk faktörlerine göre farklılık gösterir.
İç Hastalıkları muayenesinde kişinin genel sağlık durumu değerlendirilerek gerekli görülen laboratuvar ve görüntüleme tetkikleri kişiye özel olarak planlanabilir.
Koruyucu sağlık kapsamında:
• Kan basıncı değerlendirmesi
• Kan şekeri ve diyabet riski
• Kolesterol ve kardiyovasküler risk faktörleri
• Böbrek ve karaciğer fonksiyonları
• Anemi ve vitamin eksiklikleri
• Tiroid fonksiyonları
• Obezite ve metabolik riskler
• Yaşa ve kişisel risklere uygun koruyucu sağlık değerlendirmeleri
ele alınabilir.
Uzm. Dr. Ayşegül Navdar Resul
İç Hastalıkları Uzmanı
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.