Boyun Düzleşmesi Egzersizle Düzelir mi?
Boyun ağrısıyla çekilen bir röntgenin raporunda “boyun düzleşmesi” ya da “servikal lordozda azalma” ifadesini görmek çoğu kişiyi endişelendirir. Ardından gelen soru da hep aynıdır: Egzersizle bu eğri geri gelir mi? Kısa cevap şu: Egzersizin eğriyi kalıcı olarak değiştirdiğini gösteren güçlü bir kanıt yok. Ancak egzersiz, düzleşmeyle birlikte görülen ağrı ve tutukluk gibi şikâyetlerin yönetiminde önemli bir yer tutar. İkisini ayırmak, hem beklentiyi hem de çalışmanın hedefini doğru kurmayı sağlar.
Boyun düzleşmesi ne demek?
Yandan bakıldığında boyun omurları hafif öne doğru bir kavis çizer. Bu doğal kavse boyun lordozu (servikal lordoz) denir. Röntgende bu kavsin azaldığı ya da düz bir hat hâline geldiği görülürse raporda “düzleşme” olarak yazılır.
Bu görüntünün birkaç nedeni olabilir. Ağrılı dönemde boyun kaslarının koruyucu olarak gerilmesi, çekim sırasında başın hafifçe öne eğik tutulması, yaşla birlikte disklerde ve eklemlerde görülen değişiklikler, uzun süre öne eğik çalışma alışkanlığı ve geçirilmiş bir travma bunların başında gelir. Röntgenin o anki duruşu gösteren tek bir görüntü olduğunu da unutmamak gerekir. Aynı kişide farklı bir günde ya da farklı bir baş pozisyonunda çekilen filmde kavis daha belirgin görünebilir.
Düzleşme ağrının nedeni mi?
Her zaman değil. Boyun ağrısı olan ve olmayan kişilerin röntgenlerini karşılaştıran bir çalışmada iki grup arasında boyun eğriliği açısından anlamlı bir fark bulunmadı; düz ya da ters kavisli boyun yapısı ağrısı olmayan kişilerde de görüldü. Yani raporda düzleşme yazması tek başına ağrının kaynağını açıklamaz. Asıl önemli olan muayene bulgusudur: Hangi hareketin ağrıyı artırdığı, kaslarda gerginlik ya da güçsüzlük olup olmadığı, ağrının kola yayılıp yayılmadığı.
Egzersiz neyi değiştirir, neyi değiştirmez?
Egzersizden beklenen şey röntgendeki çizginin değişmesi değil, şikâyetin azalması ve boynun günlük yüklenmelere daha dayanıklı hâle gelmesidir. Boyun ağrısında egzersizi inceleyen kapsamlı bir derlemeye göre boyun, omuz ve kürek kemiği çevresindeki kasları güçlendiren ve dayanıklılığını artıran çalışmalar ağrı ve işlev üzerinde yardımcı olabiliyor; yalnızca germe hareketleriyle yapılan programlarda ise belirgin bir fayda görülmedi. Amerikan Fizyoterapi Derneği’nin boyun ağrısı kılavuzu da egzersizin, gerektiğinde elle uygulanan tekniklerle birlikte kullanılmasını öneriyor.
Bu nedenle programda genellikle şunlar öne çıkar:
- Başı taşıyan derin boyun kaslarının kontrolü, stabilizasyonu
- Kürek kemiği çevresindeki kasların kuvveti
- Üst sırtın, yani torakal bölgenin, hareketliliği
- Gün içinde aynı pozisyonda uzun süre kalmamak
Derin boyun kasları, başı omurganın üzerinde dengede tutan küçük kaslardır. Ağrılı boyunlarda bu kasların daha az devreye girdiği ve yükün yüzeydeki büyük kaslara kaldığı görülebilir. Çalışmalar bu dengeyi yeniden kurmayı hedefler; değişim genellikle haftalar içinde ve düzenli tekrarla ortaya çıkar.
Evde başlanabilecek güvenli adımlar
Ağrınız hafifse aşağıdaki adımlarla başlayabilirsiniz. Sırtınız dik, omuzlarınız gevşek otururken çenenizi aşağı eğmeden hafifçe geriye doğru çekin, sanki çift çene yapıyormuş gibi. Bu pozisyonu 5 saniye tutup bırakın ve 8-10 kez tekrarlayın. Ardından kürek kemiklerinizi hafifçe geriye ve aşağıya doğru toplayın, birkaç saniye tutup gevşetin. Üst sırt için kollarınızı göğsünüzde çaprazlayın ve göğüs kafesinizi hafifçe yukarı doğru açarak birkaç sakin nefes alın. Masa başında çalışıyorsanız ekranı göz hizanıza getirin ve 30-45 dakikada bir kısa bir ara verip pozisyonunuzu değiştirin.
Hareketler ağrınızı artırıyorsa ya da kola yayılan bir his oluşuyorsa bırakın. Bunlar genel başlangıç önerileridir; hangi hareketin ne sıklıkla yapılacağı kişinin muayene bulgusuna göre değişir.
Ne zaman muayene gerekir?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa egzersize başlamadan önce bir hekime başvurmanız gerekir:
- Kola ve parmaklara yayılan ağrı, uyuşma ya da karıncalanma
- Kolda veya elde güç kaybı, düğme iliklemek gibi ince işlerde zorlanma
- Yürürken dengesizlik
- Düşme, trafik kazası gibi bir travmadan sonra başlayan boyun ağrısı
- Ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da gece dinlenmekle geçmeyen ağrı
Bunların dışında, birkaç haftalık düzenli çalışmaya rağmen şikâyetiniz azalmıyorsa bir fizyoterapist değerlendirmesi programı size göre kurmanıza yardımcı olur.
Osteopat & Fizyoterapist Umut Kahraman
