Çene Eklemi (Temporomandibular Eklem) Tedavisinde Manuel Terapinin Etkinliği - Fzt. Cihat Seyrek

Temporomandibular eklem (TME) problemleri; çene ağrısı, ağız açmada kısıtlılık, eklem sesleri, baş-boyun ağrıları ve fonksiyonel zorluklarla seyreden yaygın kas-iskelet sistemi sorunlarıdır. Güncel yaklaşımlar, TME problemlerinin yalnızca ekleme değil, kaslar, servikal omurga, postür ve nöromüsküler kontrol ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda manuel terapi, çene eklemi tedavisinde etkili bir konservatif yaklaşım olarak öne çıkmaktadır.

Çene Eklemi (TME) Problemleri Nedir?

TME problemleri; çiğneme kasları, temporomandibular eklem diski, eklem kapsülü ve çevre yumuşak dokuları içeren multifaktöriyel bir klinik tabloyu ifade eder. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm)
• Çiğneme kaslarında aşırı tonus
• Servikal omurga disfonksiyonları
• Postür bozuklukları
• Stres ve psikososyal faktörler
• Travma veya uzun süreli tek taraflı çiğneme alışkanlığı

Manuel Terapi Nedir?

Manuel terapi: eklem, kas, fasya ve sinir dokularına uygulanan, elle yapılan değerlendirme ve tedavi tekniklerini kapsar. Amaç: hareket açıklığını artırmak, ağrıyı azaltmak ve fonksiyonel uyumu yeniden kazandırmaktır.

Manuel Terapinin Çene Eklemi Üzerindeki Etki Mekanizmaları

Manuel terapi, çene eklemini “yerine oturtma” yaklaşımından ziyade, fonksiyonel dengeyi yeniden sağlamayı hedefler:

1. Eklem mobilitesinin düzenlenmesi
   TME’deki hipomobilite veya asimetrik hareket paternlerinin manuel tekniklerle dengelenmesi, ağız açma ve kapama fonksiyonunu iyileştirir.
2. Çiğneme kaslarında tonus azalması
   Masseter, temporalis ve pterigoide kaslarındaki aşırı gerginlik manuel terapi ile azaltılarak ağrı ve sertlik kontrol altına alınabilir.
3. Servikal omurga – çene ilişkisinin düzenlenmesi
   Boyun bölgesindeki kısıtlılıklar, çene biyomekaniğini doğrudan etkiler. Servikal manuel terapi, TME üzerindeki yükü dolaylı olarak azaltır.
4. Fasya ve nöromüsküler regülasyon
   Fasya gevşemesi ve nöromüsküler yeniden eğitim, çene hareketlerinin daha koordineli ve ağrısız yapılmasına katkı sağlar.

Bilimsel Literatür Ne Söylüyor?

Güncel çalışmalar ve sistematik derlemeler, manuel terapi ile egzersizin kombinasyonunun çene ağrısını azalttığını, ağız açma açıklığını artırdığını, kas hassasiyetini düşürdüğünü ve baş ile boyun ağrılarında iyileşme sağladığını göstermektedir. Özellikle kas kaynaklı ve fonksiyonel TME problemlerinde manuel terapinin etkinliği daha belirgindir.

Kimler Manuel Terapiden Daha Fazla Fayda Görebilir?

Manuel terapi özellikle:

• Kas kaynaklı çene ağrısı olanlar
• Bruksizm öyküsü bulunan bireyler
• Boyun ağrısı ve postür bozukluğu eşlik eden hastalar
• Cerrahi gereksinimi olmayan TME problemleri
  için uygun bir konservatif tedavi seçeneğidir.

Ne Zaman Yeterli Olmayabilir?

Aşağıdaki durumlarda manuel terapi tek başına yeterli değildir:

• İleri derecede disk deplasmanı
• Şiddetli eklem dejenerasyonu
• Akut inflamatuar eklem hastalıkları
• Travmaya bağlı ciddi yapısal hasar
  Bu durumlarda diş hekimi, KBB veya çene cerrahisi ile multidisipliner değerlendirme gereklidir.

Sonuç

Çene eklemi tedavisinde manuel terapi, kas-iskelet sistemi, postür ve nöromüsküler faktörleri birlikte ele alan bütüncül ve etkili bir konservatif yaklaşımdır. Doğru hasta seçimi, bireysel değerlendirme ve egzersizle desteklenen bir program ile uygulandığında, ağrı kontrolü ve fonksiyonel iyileşme açısından yüksek klinik fayda sağlayabilir.

Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı | Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı İstanbul | Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı Ankara | Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı İzmir | Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı Bursa | Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı Adana