Çocuğuma Sınır Koymak Neden Bu Kadar Zor? - Kl. Psk. Derya Bayrak

Çocuğunuza “hayır” demek neden bazen bu kadar zor geliyor?

Birçok ebeveyn sınır koymak istediği hâlde çocuğunun üzülmesine, öfkelenmesine veya hayal kırıklığı yaşamasına dayanmakta zorlanabiliyor. “Çocuğum üzülmesin”, “Beni kötü bir anne/baba olarak görmesin” veya “Zaten onunla yeterince zaman geçiremiyorum” gibi düşünceler sınır koymayı güçleştirebiliyor.

Oysa çocukların ihtiyacı yalnızca sevgi ve özgürlük değildir. Güvenli sınırlar da gelişimin önemli bir parçasıdır. Sınır koymak, çocuğu cezalandırmak için değil; ona neyin güvenli, uygun ve kabul edilebilir olduğunu öğretmek için vardır. Çocuk zaman içinde dışarıdan konan bu sınırları içselleştirerek kendi davranışlarını düzenlemeyi öğrenir.

Sağlıklı sınırda çocuğun duygusu ile davranışı birbirinden ayrılır. “Çok kızdığını görüyorum ama kardeşine vuramazsın” cümlesi bunun güzel bir örneğidir. Çocuğun duygusuna yer vardır; ancak her davranışa izin verilmez.

Sınır koymak bize bazen kendi çocukluğumuz nedeniyle de zor gelebilir. Çok katı bir ortamda büyüyen ebeveyn “Ben çocuğuma bunu yaşatmayacağım” diyebilir. Bir başka ebeveyn ise sınır koyduğunda çocuğunun sevgisini kaybetmekten korkabilir. Yoğun iş yaşamı ve ebeveyn suçluluğu da “Bugünlük böyle olsun” düşüncesini artırabilir.

Çocuğun ağlaması veya kızması da sınırın yanlış olduğu anlamına gelmez. Çocuk istediği şey gerçekleşmediğinde doğal olarak hayal kırıklığı yaşayabilir. Ebeveynin görevi bütün zor duyguları ortadan kaldırmak değil, çocuk bu duyguları yaşarken yanında kalabilmektir.

“Bunu çok istediğini biliyorum. Olmayınca üzülmen normal. Yanındayım. Ama kararımız değişmeyecek.”

Bu cümlede hem şefkat hem sınır vardır.

İyi ebeveyn olmak daha sert olmak değildir. Asıl hedef, çocuğun ne bekleyeceğini bildiği, sınırların sakin ve tutarlı uygulandığı, duygularının küçümsenmediği bir ilişki kurabilmektir.

Ne zaman bir uzmandan destek alınmalı?

Sınır koyma güçlüğü aile yaşamını belirgin biçimde etkiliyor, çatışmalar sürekli hâle geliyor, ebeveynler kendilerini çaresiz hissediyor veya çocuğun davranışlarında yaşına göre belirgin ve kalıcı bir bozulma görülüyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.

Kaynaklar

Baumrind, D. (1967). Child care practices anteceding three patterns of preschool behavior.

Kochanska, G., Murray, K., & Coy, K. C. (2001). Inhibitory control as a contributor to conscience in childhood. Child Development, 72(3), 673–690.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana