“Hayır” Dediğimde Neden Daha Çok Israr Ediyor? - Kl. Psk. Derya Bayrak

“Bir kere hayır dedim ama hâlâ ısrar ediyor.”

Bu cümle, birçok ebeveyn için tanıdık. Çocuk, sınırla karşılaştığında sınırı test edebilir. Bu, her zaman kötü niyetli olduğu anlamına gelmez. Çocuk aslında kuralın ne kadar geçerli olduğunu anlamaya çalışıyor olabilir.

“Tablet süren bitti.” “Biraz daha.” “Hayır, bitti.” “Ama anne!” “Tamam, beş dakika daha.”

Bu döngü tekrarlandığında çocuk şu öğrenmeyi yapabilir: “Yeterince ısrar edersem sınır değişebilir.”

Bu nedenle sınır koymada kural kadar tutarlılık da önemlidir. Tutarlılık, her durumda katı olmak demek değildir. Özel günlerde esneklik yapılabilir. Asıl önemli olan, çocuğun genel olarak ne bekleyeceğini bilmesidir.

Çocuk çok öfkelendiğinde uzun bir tartışmaya girmek yerine kısa ve sakin cümleler daha işlevsel olabilir: “Bunu çok istediğini biliyorum. Kararımız değişmeyecek.” Ardından çocuğun duygusuna alan açılabilir.

“Çok kızdın.”

“Bırakmak istemiyorsun.”

“Bunu istememen normal.”

Empati göstermek, sınırı kaldırmak değildir.

Ebeveynin kendi duygusu da önemlidir. Çocuk ısrar ettikçe ebeveynin öfkesi yükselirse konuşma kolayca güç savaşına dönüşebilir. Bu nedenle bazen önce birkaç saniye durmak ve kendi kendimize “Şu anda çocuğumun davranışını mı düzenliyorum, yoksa kendi öfkemi mi boşaltıyorum?” diye sormak faydalı olabilir.

Ekran, uyku, ödev, yemek ve alışveriş gibi sık tekrar eden alanlarda önceden belirlenmiş rutinler pazarlığı azaltabilir.

Sağlıklı sınırın mesajı şudur: “Seninle mücadele etmiyorum. Sana sınırı gösteriyorum ve bu sınırı koruyorum.”

Eğer evde hemen her sınır koyma girişimi uzun süren krizlere dönüşüyor, ebeveynler sürekli geri adım atıyor veya ilişki büyük ölçüde çatışmadan oluşuyorsa profesyonel destek yararlı olabilir.

Ne zaman bir uzmandan destek alınmalı?

Sınır koyma güçlüğü aile yaşamını belirgin biçimde etkiliyor, çatışmalar sürekli hâle geliyor, ebeveynler kendilerini çaresiz hissediyor veya çocuğun davranışlarında yaşına göre belirgin ve kalıcı bir bozulma görülüyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.

Kaynaklar

Grusec, J. E., & Goodnow, J. J. (1994). Impact of parental discipline methods on the child’s internalization of values.
Developmental Psychology, 30(1), 4–19.
American Academy of Pediatrics. (2024). Screen time & temper tantrums: Helpful tips for parents. HealthyChildren.org.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana