Derya Bayrak
Psikoloji
Anne ve Baba Farklı Kurallar Koyuyorsa Çocuk Ne Öğrenir?
“Ben izin veriyorum ama baban izin vermiyor.” “Annenin yanında yapabilirsin.” “Baban gelince sorarsın.”
Ebeveynlerin her konuda aynı düşünmesi mümkün değildir. Farklı düşünmeleri normaldir. Ancak temel sınırlar konusunda sürekli çelişkili mesajlar verilmesi çocuk açısından zorlayıcı olabilir.
Çocuk için önemli olan, anne ve babanın bütün kararlarının aynı olması değil, temel konularda öngörülebilir bir çerçeve bulunmasıdır.
Bir ebeveyn “Akşam dokuzdan sonra telefon yok” derken diğeri “Bırak oynasın” diyorsa çocuk yalnızca ekran kuralını öğrenmez. Aynı zamanda ebeveynler arasındaki farklılığı da öğrenir.
“Annem izin vermiyor ama babamı ikna edersem olur.”
Bu öğrenme çocuğu kötü yapmaz. Çocuk, bulunduğu sistem içinde işe yarayan yolu öğrenmektedir.
Aile sistemleri açısından sınır koyma yalnızca ebeveyn ile çocuk arasındaki bir mesele değildir. Ebeveynlerin birbirleriyle iletişimi, çatışma düzeyi ve ortak tutumları da önemlidir.
Anne ve baba farklı düşünüyorsa konu, mümkün olduğunca çocuğun önünde uzun bir tartışmaya dönüşmeden yetişkinler arasında konuşulabilir. Çocuk bir konuda izin istediğinde:
“Bunu annenle/babanla konuşup sana birlikte cevap vereceğiz.”
denebilir.
Bir ebeveynin diğerinin koyduğu sınırı çocuğun önünde sürekli boşa çıkarması da sorun yaratabilir:
“Baban yine abartıyor.”
Bu cümle kısa vadede çocuğun yanında olmak gibi hissettirse de uzun vadede ebeveynlik otoritesini zayıflatabilir.
Elbette bir ebeveynin koyduğu sınır yanlış veya zarar verici ise diğer ebeveyn bunu sorgulamalıdır. Ancak mümkün olduğunca tartışmanın çocuk üzerinden yürütülmemesi önemlidir.
Ebeveynler şu alanlarda önceden konuşabilir:
Uyku saatleri, ekran kullanımı, ödev ve sorumluluklar, güvenlik kuralları, ev içindeki saygı sınırları ve sonuçların nasıl uygulanacağı.
Anne ve baba aynı kişilikte olmak zorunda değildir. Biri daha esnek, diğeri daha düzenli olabilir. Çocuğun ihtiyaç duyduğu şey birebir aynı ebeveynler değil, temel konularda anlaşabilen yetişkinlerdir.
Çocuk ebeveynler arasındaki çatışmanın ortasında kalıyor veya ailede temel kurallar konusunda ortaklaşmak mümkün olmuyorsa aile/ebeveyn danışmanlığı yararlı olabilir.
Ne zaman bir uzmandan destek alınmalı?
Sınır koyma güçlüğü aile yaşamını belirgin biçimde etkiliyor, çatışmalar sürekli hâle geliyor, ebeveynler kendilerini çaresiz hissediyor veya çocuğun davranışlarında yaşına göre belirgin ve kalıcı bir bozulma görülüyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Derya Bayrak | Çocuklarda Sınır Koyma Rehberi
Kaynaklar
Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.
Cummings, E. M., & Davies, P. T. (2010). Marital conflict and children: An emotional security perspective. Guilford Press.
McHale, J. (2007). When infants grow up in multiperson relationship systems. Guilford Press.
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye