Değişimin Önünü Kesen İnançlar - Ece Bengisu Altınbaş

Değişim, yaşamın kaçınılmaz bir parçasıdır. Bazen bazı şeylerin sonu, bazen de yeni şeylerin başlangıcı olarak karşımıza çıkar. Bu değişimler, bilinçli yaklaşım ve kararlarla deneyimlenebilse de kimi zaman farkına varılmayan süreçlerin sonucu olarak da kendini gösterebilir. Kişisel deneyimler, kültürel söylemler, yakın çevreden öğrenilen inançlar, alışkanlıklar gibi engeller fark edilmediğinde, kişinin önündeki “kesin doğrular” haline gelir ve birey düzeyinde ele alınmadığında, bireyi otantik gerçekliğinden uzaklaştırabilir.

Değişime giden yolda sık sık karşılaşılan ve “doğru kabul edilen” bazı inançlar şu şekildedir:

1. “İnsan sorunun nedenini biliyorsa değişebilir.”
   Sorunun nedenini bilmek, değişim için değerli bir başlangıçtır; ancak her zaman yeterli bir etkiye sahip olmayabilir. Aynı davranışın neden tekrarlandığını anlamak, kısır döngüyü fark ettirebilir ama bu döngüden çıkılmasına yardımcı olmayabilir. Çünkü değişim için sadece bilmek değil; aynı zamanda denemek, bu değişimin neden istendiğini hatırlamak, sürece inanmak ve sabretmek de gerekir.

2. “Davranışın ardındaki nedenleri bilmemek değişimi engeller.”
   Bir sorunun ardındaki nedenleri bilmek, değişim sürecini kolaylaştırabilir; ancak bilmemek sanıldığı gibi değişimi imkânsız hale getirmez. Bazen bazı değişimler, asıl problemi ele almak yerine daha küçük farklılıklarla da kendini gösterebilir.

3. “İnsan asla değişmez, yedisinde neyse yetmişinde de odur.”
   Bu yaygın atasözü, aslında yaşamın işleyişine ters düşen yargılardan biridir. İnsan, var olduğu sürece kurduğu ilişkilerle, bulunduğu yerlerle etkileşim hâlindedir ve bu etkileşim de değişim için zemin hazırlar. Bu noktada önemli olan, kişi gerçekten değişmek istiyor mu ve bu yolda çaba gösteriyor mu bunları görmektir.

4. “Değişmek için çok zaman gerekir.”
   Değişim, herkes için aynı sürede ve eforda kendisini göstermeyebilir. Bu farklılıklar konunun niteliğine, kişinin kaynaklarına, isteklerine ve çevresel koşullara göre değişebilmektedir. Tüm bu faktörlerden dolayı değişim çok zaman alır düşüncesi, bazen gerçeği yansıtsa da çoğu zaman başlangıcın önündeki bir bahanedir. Bu noktada gerçekçi beklentilerin oluşturulması, atılan küçük adımların da takdir edilmesi önemlidir.

5. “Değişim bu kadar hızlı olduysa kesin uzun soluklu olmayacak.”
   Değişim bazen geçici olabilir ama bu durum her zaman böyle olmak zorunda değildir. Bu tarz genellemeler, değişimin önündeki olumsuz inançların pekişmesine sebep olabilir. Bunun yerine değişime yönelik çabaların yeni alışkanlıklara dönüştürülmesi, yeni düşünce sistemlerinin içselleştirilmesi ve bunlar için uygun ortamların oluşturulması kalıcılığı sağlayacaktır.

Değişimin önünü kesen bunun gibi inançlar, umutsuzluğa sürükleyebilir ve her bir adımın faydasız olarak değerlendirilmesine sebep olabilir. Kişinin kendine ve hayatına dair farkındalıklarının olması, istediği yönde değişebilmesi ve değişimi sürdürebilmesi sanıldığı kadar kolay değildir. Ancak tüm bunlar, değişimin mümkün olduğunun kabulüyle olabilir.

Psikoloji | Psikoloji İstanbul | Psikoloji Ankara | Psikoloji İzmir | Psikoloji Bursa | Psikoloji Adana