Nazlı Fatma Altun
Psikoloji
Hiçbir Duyguyu Bilmeyip Hissedemeyenlerin Yaşadığı ‘Duygusal Sağırlık’: ALEKSİTİMİ
İnsan sosyal bir varlıktır ve iletişimde bunun anahtarıdır. İletişim kurmanın en iyi yolu anlamaktan geçer; anlayıp yorumlamaktan. Ancak duygu sağırlığı yaşayan bireylerde ne iletişim sağlanabiliyor ne de insanlar onu anlayabiliyor. Kişi içinde ne olup bittiğini bilmiyor, sadece yaşıyor. Peki, nedir bu aleksitimi? Bu sorunun cevabına birlikte bakalım.
Aleksitimi ya da halk arasındaki tabiriyle duygusal sağırlık, duyguları tanımak, ayırt etmek ve ifade etmekte yaşanan güçlükleri tanımlayan bir kavramdır. Bu kavram ilk kez psikosomatik hastalar için kullanılmış olsa da günümüzde pek çok psikolojik rahatsızlık ile ilgisi olduğu belirtilmekle birlikte sağlıklı bireylerde dahi görülebilen bir durum olarak nitelendirilmektedir. Duyguların sözlü, sözsüz ya da davranışsal ifadesini etkileyen aleksitimi, kişiler arası ilişkileri de olumsuz etkilemektedir. Korku, mutluluk ve öfke gibi temel duygular evrenseldir ve yüz ifadeleri ile karşı tarafa iletilebilirler. Yüz ifadelerinin algılanması ve yaşanılan duygulara uygun bir şekilde oluşturulması sözsüz iletişimin önemli parçalarındandır. Bireylerde görülen aleksitimi bu yüz ifadelerinin oluşturulmasını güçleştirmekte, bireylerin yanlış değerlendirilmelerine sebebiyet vermekte ve sözsüz iletişimi olumsuz etkilemektedir. Bu kişiler aynı şekilde başkalarının duygularını anlamakta ve empati kurmakta da zorluk yaşadıklarından, duygusal yanıt vermekte yetersiz kalırlar. Haliyle de sosyal bağlılıkta ve kişiler arası ilişkilerde problemler yaşarlar.
Aleksitimik bireylerde gözlenen özellikler:
- Duyguları algılayamazlar.
- Duyguları tanımlama ve ayırt etme güçlüğü yaşarlar.
- Duyguları ifade edebilme ve ifade etme yetileri yeterince gelişmemiştir.
- Duygularını, duygunun duygusal bileşenlerini söze dökerek değil de fiziksel bileşenlerini (belirtilerini) kullanarak anlatırlar.
- Hayal dünyalarında kısırlık vardır. İmgelem ve düşlemleri yaratıcılıktan ve canlılıktan yoksundur.
Aleksitimi tanısı nasıl konulur ve tedavisi nedir?
Aleksitimi hastalığına tanı koyabilmede özel psikolojik testler kullanılmaktadır. Bu testlerden en yaygın olanı Toronto Aleksitimi Ölçeği’dir. Bir kendini değerlendirme ölçeği olan bu ölçek 20 sorudan meydana gelmekte ve duyguları tanımlamakta zorluk, duyguları ifade etmekte zorluk ve dışsal odaklı düşünce boyutlarından oluşmaktadır.
Her şeyin tedavisi olduğu gibi bu hastalığın da tedavisi vardır. Tedavisi, psikoterapi yani duygular dünyasına yolculuktur. İnsanın duygularıyla yüzleşmesini, duygularını fark etmesini sağlamak ve duyguların korkulacak şeyler olmadığını anlatmak gerekir. Duygusal ve bilişsel terapiler yani psikoterapi uygulamaları aleksitimi hastalığı için olumlu sonuçlar göstermektedir. Psikoterapiler sayesinde kişi duyguların varlığından haberdar olmaya başlar. Psikosomatik semptomlarının farkına varır. Olaylar karşısında ne hissettiğini anlayabilir hâle gelir.
Ülkemizde yapılan bir çalışmada psikosomatik hastalıklarda %22 oranında aleksitimi saptanmıştır. Bedensel belirtilerle çeşitli kliniklere başvuran ancak organik bir patoloji saptanamayan hastalarda aleksitimi %64,2 oranında bulunmuştur. Görüldüğü gibi aleksitimi kavramı bilinmeli ve aleksitimik birey sayısı azaltılmalıdır. Aleksitimi azaltmanın yolu çocuklarımıza duygularını ifade etmeyi öğretmek, kadına değer vermek, toplumdaki eğitim seviyesini yükselterek fikri hür, vicdanı hür ve irfanı hür nesiller yetiştirmektir.
DUYGULARIMIZDAN KORKMAK YERİNE ONLARI ANLAMAYI ÖĞRENMELİYİZ.
NAZLI FATMA ALTUN
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye