İÇİMDEKİ YABANCI - Kl. Psk. Nazlı Fatma Altun

İÇİMDEKİ YABANCI

Herkesin yaptığı gibi rutin bir düzenle yaşamaya devam ediyorsunuz; ama tek bir farkla: Bunları yapan siz değil, içinizdeki yabancı. Sanki içimde farklı davranmama neden olan bir insan var. Bana komut veren, yaptıklarım ile ilgili yorum yapan sesler duyuyorum. Yola çıkıyorum. Bir yere geliyorum, oraya nasıl geldiğimi bilemiyorum gibi düşüncelere sahipseniz sizin de içinizde yabancı biri olabilir… O halde gelin bu hastalığı beraber inceleyelim.

Dissosiyatif kimlik bozukluğu (DKB), kişinin kendi kimliğinin dışında “alter” denilen farklı kişiliklerinin de var olmasıyla karakterize bir bozukluktur. Çoklu kişilik bozukluğu olarak da adlandırılır. Kişinin esas kimliği bölünüp birden çok kişilik ortaya çıkar. Her bir kişilik, kendi davranış örüntüleri, bellekleri ve özellikleri ile oldukça karmaşık olabilir. Genellikle tüm kişiliklerin özellikleri birbirinden oldukça farklıdır. El tercihleri, sanatsal becerileri, yemek seçimleri, hastalıkları, alerjileri, ilgi alanları farklı olabilir. Örneğin bir kimliğin diyabet hastalığı varken diğer kişilik sağlıklı olabilir. Ya da ressam olan bir kimliğin yanı sıra diğer kimliklerin resim yeteneği yoktur. Bu farklılıklardan dolayı DKB’yi aynı bedende yaşayan birbirinden bağımsız kimliklerin varlığı olarak açıklayabiliriz.

Dissosiyatif kimlik bozukluğu genellikle çocuklukta travma sonucunda başlar, yetişkinliğe kadar nadiren anlaşılır. Kadınlarda, erkeklerden çok daha fazla görülür. Dissosiyatif kimlik bozukluğu genellikle baş ağrısı, varsanı, intihar girişimi ve kendine zarar verme davranışları ile beraber görüldüğü gibi kimlik yitimi, kendine yabancılaşma gibi diğer dissosiyatif belirtilerle beraber de görülebilir.

Çoğul Kişilik Bozukluğu Belirtileri

• Flash-back yaşantılar
• Kişi kendi içinde başka bir kişinin ya da ikinci bir kişiliğin olduğunu hissetme
• Yabancılaşma (Depersonalizasyon)
• Zaman zaman kendi davranışlarını, konuştuklarını hatırlamama
• Evinde nereden geldiğini bilmediği eşyalar bulma
• Uyku bozukluğu
• Aşırı uyarılmışlık (tetiktelik duygusu)
• Bedensel yakınmalar (baş ağrısı, mide ağrısı gibi)
• Yeme bozukluğu
• Kendine zarar verme (diğer (alter) kişiliğin etkinliği ile olur)
• İntihar girişimi
• Depresif belirtiler (mutsuzluk, keyifsizlik, bir geleceğin kalmadığı şeklinde düşünceler)

Dissosiyatif durumların en uç ve şiddetli şekli olan çoğul kişilik bozukluğunda kişi, birden çok kimlik veya kişiliğe sahiptir. Her kişiliğin bir adı, yaşı, anıları ve kendine özgü davranışları vardır. Bu kişilik ya da kimlikler birbirini tanımazlar, birbirlerinden habersizdirler. Birbirlerinin yaptığı eylemleri unuturlar. Öteki kişilik, koruyucu, kollayıcı, persekütör, intihara eğilimli, çocuk veya karşı cins vb. özelliklere sahip olabilir. Bir kişilik, diğer kişilikle ters düşen özelliklere sahip olabilir (örneğin; biri bağımlı iken diğeri yıkıcı, düşmanca özellikler gibi). Bir kişilik veya kimlikten diğerine kaymalar kısa sürede olur. Kişi saatlerce, günlerce süren hafıza kaybı süreçleri yaşayabilir. Bireyde ayrı kimliklerin, kişiliklerin sayısı 2-10 arasında değişebilmektedir.

Dissosiyatif kimlik bozukluğu hastalığının belirli bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Bu hastalığın tedavisi uygun bir psikoterapi yöntemi ile mümkün olabilmektedir. Çoklu kişilik bozukluğu semptomlarının birçoğu hasta ile terapi sürecinde ortaya çıkar. Hastalar terapiye başlayana kadar alter kişiliklerinden genellikle haberdar değildirler. Psikoterapi sürecinde alter kişiliklerin farkına varmaya başlarlar ve terapi ilerledikçe de alter kişiliklerin sayısı artar. Çoklu kişilik bozukluğu olan hastanın psikoterapi sürecinde terapist alter kişiliklerle ayrı ayrı konuşur. Terapist bu yöntemle uzun vadede hastayı bütünleştirmeyi amaçlar. Bu şekilde kendileri ile konuşulan alter kişilikler zamanla birleşmeyi kabul ederler. Bununla birlikte birçok dissosiyatif kimlik bozukluğu hastası tedavi sürecinin yoğun bir şekilde sürdürülmesi ve hastanın kendisine zarar vermemesi için hastaneye yatırılır. Çoklu kişilik bozukluğu olan hastalar, psikiyatrist ya da psikologlara dolaylı belirtilerle müracaat edebilmekte, bu durum da tanı koyma problemlerine sebep olabilmektedir.

Her insan bir okyanus ve içinden neler çıkacağı bilinmiyor. Kitaplara, filmlere konu olmuş bu rahatsızlık çok gizemli olsa da insanın içindeki benlikleri ya da olmak istediği kişiyi ortaya çıkarıyor. Belki de olmak istediği kişilik için kendi benliğinden kaçıyor. Unutmayın ki bu dünya hasta insanların hasta ettiği insanlarla dolu. Yazımı en sevdiğim kitabın en güzel sözüyle bitirmek istiyorum:

‘’İnsan tek ömürde, aynı bedende, birden fazla kişi olarak yaşıyor. Her kayıp, her acı tecrübe, her gün batımı ve gözyaşıyla biraz değişiyor. Her kazanım, tatlı deneyim, gün doğumu ve tebessümle değiştiği gibi… İnsan, tek kişi olarak doğup çok kişi olarak ölüyor. Kimileri buna çoklu kişilik bozukluğu diyor, ben insanlık hali demeyi tercih ederim…’’ - Unutma Dersleri, Nermin Yıldırım.

NAZLI FATMA ALTUN

Kaynakça

Yanık, M. (2017). Dissosiyatif kimlik bozukluğunun tedavisi. Türkiye Klinikleri Psikiyatri Özel Dergisi.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana