Klinik Pilates ile Stüdyo Pilatesi Aynı Şey mi? - Fzt. Ost. Umut Kahraman
Reformer aletiyle yapılan pilates son yıllarda çok popüler oldu. Bel ya da boyun ağrısı yaşayan birçok kişi de "pilates bana iyi gelir mi?" diye düşünüyor. Ancak aynı adla anılan iki farklı uygulama var: spor salonlarında ve stüdyolarda yapılan pilates ile rehabilitasyon amacıyla uygulanan klinik pilates. Aletler ve hareketler çoğu zaman benzer görünse de amaçları, kimin için kurgulandıkları ve nasıl ilerledikleri farklıdır.
Pilatesin ortak noktası
Pilates, 20. yüzyılın başında Joseph Pilates tarafından geliştirilen, kontrollü hareket, nefes, gövde merkezinin (core) kullanımı ve hareketin akıcılığı üzerine kurulu bir egzersiz yöntemidir. Hareketler minder üzerinde (mat) ya da reformer gibi yay dirençli aletlerle yapılır. Yay direnci hem hareketi zorlaştırmak hem de desteklemek için kullanılabildiği için reformer, ağrısı olan bir kişiye de güçlü bir sporcuya da uyarlanabilir.
Stüdyo pilatesi: genel kondisyon
Stüdyo ya da salon pilatesi çoğunlukla sağlıklı bireylere yöneliktir. Amaç genel kondisyon, esneklik, duruş farkındalığı ve kas dayanıklılığıdır. Dersler genellikle grup hâlinde, belirli bir akış izlenerek yapılır ve herkes aynı hareketleri benzer sırayla uygular. Ağrısı ya da sağlık sorunu olmayan biri için iyi bir hareket alışkanlığı olabilir.
Klinik pilates: değerlendirmeyle başlar
Klinik pilatesi ayıran ilk şey, egzersizden önce yapılan değerlendirmedir. Şikayetin öyküsü, duruş, eklem hareket açıklığı, kas kuvveti ve hareket kontrolü incelenir. Program bu bulgulara göre kurulur: hangi hareketin yapılacağı, hangisinden şimdilik kaçınılacağı ve yükün ne hızla artırılacağı kişiye göre belirlenir.
Klinik pilatesin diğer özellikleri şunlardır:
- Egzersizler bir rehabilitasyon hedefine bağlanır; örneğin bel ağrısında gövde kontrolü, ameliyat sonrasında eklemi güvenli biçimde yeniden yüklemek.
- Seanslar birebir ya da çok küçük gruplarla yapılır, hareket kalitesi sürekli izlenir.
- Ağrı ya da yeni bir belirti ortaya çıktığında, 48 saat sürmesi hâlinde program değiştirilebilir.
- İlerleme ara değerlendirmelerle ölçülür ve program güncellenir.
- Klinikte öğrenilen hareketlerin bir kısmı ev programına aktarılır.
Aynı alet, farklı amaç
Bir örnekle anlatmak gerekirse: Reformerde sırtüstü yatarak ayakla platformu itme hareketi, stüdyo dersinde bacak kuvveti ve dayanıklılık için birkaç set hâlinde yapılır. Diz ameliyatı sonrası bir kişide aynı hareket, düşük yay direnciyle, dizin açısı ve ağrı izlenerek, eklemi kontrollü biçimde yeniden yüke alıştırmak için kullanılır. Hareket aynıdır; dozu, amacı ve ilerleme biçimi farklıdır.
Kimler için düşünülebilir?
Klinik pilates; tekrarlayan bel ve boyun ağrısı, duruş bozuklukları, ortopedik yaralanma ya da ameliyat sonrası dönem, doğum sonrası dönem ve ileri yaşta denge ile kuvvet kaybı gibi durumlarda rehabilitasyon programının bir parçası olarak kullanılabilir. Ameliyat sonrası ve doğum sonrası dönemde programa başlamadan önce hekimin onayı alınmalıdır.
Araştırmalar ne söylüyor?
Kronik bel ağrısında pilatesi inceleyen bir Cochrane derlemesi, pilatesin hiç ya da çok az müdahale yapılmasına göre ağrı ve işlev üzerinde yardımcı olabildiğini, ancak diğer egzersiz türlerinden açıkça üstün olmadığını bildiriyor. Bu bulgu önemli bir mesaj taşıyor: Bel ağrısında belirleyici olan tek bir yöntem değil, düzenli ve kişiye uygun egzersizdir. Pilates, keyifle sürdürülebildiği ve kişiye uyarlandığı ölçüde iyi bir seçenektir.
Başlamadan önce hekime danışılması gerekenler
Aşağıdaki durumlarda pilates ya da başka bir egzersiz programına başlamadan önce hekim değerlendirmesi gerekir:
- Yeni başlamış, şiddetli ve hareketle değişmeyen ağrı.
- Kola ya da bacağa yayılan güç kaybı, uyuşma veya idrar kontrolünde değişiklik.
- Kemik erimesi (osteoporoz) tanısı; bazı öne eğilme ve dönme hareketleri uygun olmayabilir.
- Gebelik ve yakın zamanda geçirilmiş ameliyat.
Nasıl seçmeli?
Pilatese başlamadan önce şu sorular yol gösterici olabilir: Program öncesinde bir değerlendirme yapılıyor mu? Uygulayan kişinin sağlık alanında eğitimi var mı? Gruplar ne kadar kalabalık? Ağrı arttığında ne yapılıyor? Şikayeti olan biri için doğru başlangıç noktası, hareketi değil önce kendi durumunu tanımaktır. Pilates, bu değerlendirmenin üzerine kurulduğunda en verimli hâle gelir.
Osteopat & Fizyoterapist Umut Kahraman
Alsancak, İzmir
Kaynakça
Wells C, Kolt GS, Bialocerkowski A. Defining Pilates exercise: a systematic review. Complementary Therapies in Medicine. 2012;20(4):253-262.
Yamato TP, Maher CG, Saragiotto BT, et al. Pilates for low back pain. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015;(7):CD010265.
