MEME KANSERİNİN TANI ve TEDAVİSİNDE YAPAY ZEKA - Op. Dr. Sabahattin Destek

Meme Kanseri: Tarama, Tanı ve Yapay Zeka ile Tedavi Yaklaşımları

1) Meme kanseri görülme sıklığındaki artışı değerlendirebilir misiniz?

Meme kanseri kadınlarda en sık görülen ve en sık ölüm nedeni olan kanserdir. Toplumda risk grubunda olmayan kadınların meme kanserine yakalanma ihtimali %12’dir. Meme kanseri risk faktörleri olan kadınlarda meme kanserine yakalanma olasılığı normal insanlara göre 3-4 kat daha yüksektir. Yüksek risk grubundaki kadınlarda, ailede meme kanseri varlığı, ilk adet yaşı, ilk gebelik yaşı, menopoz yaşı, beden kitle indeksi, atipik duktal hiperplazi gibi riskli meme biyopsisi sonuçları ve BRCA1/2 gibi genetik faktörler bulunur.

2) Meme kanseri sıklığı yaş gruplarına göre değişiyor mu? Genç yaşlarda görülüyor mu?

Gelişmiş ülkelerde her 8 kadından birinde hayatı boyunca meme kanseri gelişebilir. Fakat tanı ve tedavi imkanları arttıkça meme kanserinden ölümlerde azalma dikkat çekmektedir. Türkiye Meme Hastalıkları Dernekleri Federasyonu’nun ülkemizdeki araştırmalarında meme kanseri ortalama görülme yaşı 51’dir. Ülkemizde 40 yaş altındaki hasta oranı %16.6, gebelik geçirmemiş hastalarda meme kanseri oranı %13.6 olarak saptanmıştır. Yapılan hesaplamalara göre, şişmanlıktan kaçınma, düzenli egzersiz, dengeli beslenme, alkol kullanmama, gereksiz hormon tedavisi almamakla meme kanseri riski azalır. Ancak bunlara dikkat etmeyenlerde hastalık olasılığı genç yaşlarda da artmaktadır.

3) Mamografi ile taramaya başlama yaşı nedir? Hangi aralıklarla taramaya devam edilmelidir?

Meme kanserinde tarama yöntemleri olarak, 20 yaşından itibaren kendi kendine muayene, 20 yaşından sonra klinik muayene ve 40 yaşından sonra her iki yılda bir mamografi önerilmektedir. Bilimsel araştırmalar, mamografinin meme kanserinden ölümleri %20 ile %40 oranlarında azalttığını göstermektedir. Bu nedenle tüm dünyada mamografi, meme kanseri için tarama yöntemi olarak kullanılmaktadır. Tarama mamografisi 40 yaş ve üzeri belirti olmayan kişilerde iki yıllık aralarla yapılmalıdır. Ancak yüksek risk grubundaki kadınlara (genetik taşıyıcılık, ailede meme kanseri varlığı, yoğun sert meme yapısı vb.) taramaya daha erken yaşta, önerilen aralıklarla ve önerilen tarama yöntemleri ile devam edilmelidir. Örneğin 1. derece akrabasında meme kanseri olanların tanı aldığı yaştan 10 yıl önce başlanmalıdır. Meme silikonu olan şikayeti olmayan kadınlar da tarama programına dahil edilmelidir. BRCA1 geni mutasyon taşıyıcılığı olan hastalarda meme taramasına 25 yaşında başlanmalıdır.

4) Meme Tomosentezi hangi durumlarda kullanılır?

Meme tomosentezi (genellikle 3D mamografi olarak adlandırılır), memenin bir tür X-ışını muayenesidir. Meme tomosentezi yoğun meme dokusundaki görüntüleri iyileştirmek ve tarama mamogramında ve/veya meme ultrasonunda görülen şüpheli bir anormalliğin daha net görüntülerini elde etmek için de kullanılabilir. Meme kanseri ailesel öyküsü olan kadınlar gibi yüksek riskli hastalar, kitle veya meme ucu akıntısı gibi belirti ve semptomlar gösterenler, yoğun meme dokusuna sahip kadınlar (50 yaş altı kadınlarda yaygındır).

6) Yapay zekanın kanser teşhisinde rolü nedir? Avantajları nelerdir?

Yapay zeka, cilt, akciğer, prostat, meme, rahim ağzı, kolorektal ve mide kanseri dahil olmak üzere çok çeşitli kanser türlerinde görüntüleme süreçlerini geliştirerek, tanıda erken teşhis, cerrahide revizyon aşamasında kolaylık ve ilaç geliştirme gibi faydaları vardır. Yapay zeka algoritmaları meme kanserinin mamografide daha iyi tespit edilmesini sağlarken, invaziv meme kanserinin uzun vadeli riskini tahmin etmeye de yardımcı olmaktadır.

7) Yapay zeka kanserin teşhis ve tedavisinde kullanıldığında, tümörle mücadele edilebilir mi? Bu açıdan bizi nasıl bir gelecek bekliyor? Bu gelecek ne kadar yakın?

Kesin ve etkili tanı için büyük miktarda veriyi değerlendirmek üzere makine öğrenimi algoritmalarını kullanan yapay zeka, kanser teşhisi için yararlı bir araç haline gelmiştir. Tıpta yapay zeka, sanal ve fiziksel olarak iki kategoride kullanılır. Elektronik sağlık kayıt sistemleri ve sinir ağı tabanlı tedavi karar rehberliği gibi uygulamalar sanal yapay zeka ile yapılır. Yaşlı bakımı, engelli kişiler için akıllı protezler ve cerrahiye yardımcı olan robotlar fiziksel yapay zeka ile kullanılır. Yapay zeka algoritmaları, tıbbi görüntüleme, genomik veriler ve elektronik sağlık kayıtları dahil olmak üzere birden fazla hasta verisi analiziyle teşhis ve tedavi seçiminde yardımcı olmaktadır. Örneğin yapay zeka, radyoloji gibi dijitalleştirilmiş tıbbi alanlarda, özellikle kanser tespitinde erken ve doğru tanıya katkıları her geçen gün artmaktadır. Yapay zeka, daha erken tespit, daha doğru teşhis ve daha kişiselleştirilmiş tedavi planlaması sağlayarak kanser sağkalım oranlarını önemli ölçüde iyileştirme potansiyeline sahiptir.

8) Yapay zekayı kullanarak kanser tedavisini kişiselleştirmek mümkün mü?

Yapay zeka algoritmaları, genomik veriler, tıbbi görüntüleme ve diğer hasta verilerine dayanarak belirli hastalık alt tiplerini belirlemek için kullanılabilir ve daha hedefli tedavi sağlar. Yapay zeka destekli tanı ile kişiselleştirilmiş tıp, hedefe yönelik tedavi planları geliştirmek için genomik veriler, tıbbi görüntüleme ve elektronik sağlık kayıtları dahil olmak üzere büyük miktarda hasta verisini analiz eder. Yapay zeka, hastalık alt tiplerini belirleyerek kişiselleştirilmiş tıbbi uygulamaları mümkün kılabilir. Meme kanseri hastalığının cerrahi tedavisi için bize başvurabilirsiniz.

Genel Cerrah | Genel Cerrah İstanbul | Genel Cerrah Ankara | Genel Cerrah İzmir | Genel Cerrah Bursa | Genel Cerrah Adana