Öykü Konya
Psikoloji, Aile Danışmanlığı
Psikolojik Olarak İletişim Hataları ve Duygusal Manipülasyon
1. İletişim Hataları
1.1. Savunmacı İletişim
Soru: Savunmacı iletişim nedir? Cevap: Savunmacı iletişim, kişinin eleştirilere karşı sürekli savunmaya geçmesi ve karşı tarafın duygularını görmezden gelmesi durumudur (Gottman, 1994).
Soru: Savunmacı iletişimin örnekleri nelerdir? Cevap: “Benim hatam değil, sen yanlış anladın.”
1.2. Suçlayıcı İletişim
Soru: Suçlayıcı iletişim neden zararlıdır? Cevap: Karşı tarafı sürekli suçlamak, iletişimi çıkmaza sokar ve ilişkide güveni zedeler (Watzlawick et al., 1967).
Soru: Suçlayıcı iletişime örnek verebilir misiniz? Cevap: “Bu tamamen senin suçun, ben böyle biri değilim.”
1.3. Pasif-Agresif Davranışlar
Soru: Pasif-agresif iletişim nasıl tanımlanır? Cevap: Dolaylı yollarla karşı tarafa zarar verici tutumlar sergilemektir (Björkqvist et al., 1992).
Soru: Pasif-agresif davranışlara örnek verebilir misiniz? Cevap: Birine doğrudan söylemek yerine imalı ifadeler kullanarak tepki vermek.
1.4. Genelleme (Her Zaman – Asla Söylemleri)
Soru: Genelleme içeren ifadeler neden sorunludur? Cevap: “Sen her zaman böyle yapıyorsun” gibi ifadeler karşı tarafın savunmaya geçmesine neden olur ve sağlıklı iletişimi engeller (Beck, 1976).
Soru: Genelleme örnekleri nelerdir? Cevap: “Sen asla beni anlamıyorsun.”
1.5. Aktif Dinlememe
Soru: Aktif dinlememenin olumsuz etkileri nelerdir? Cevap: Konuşurken karşı tarafın sözünü kesmek veya söylediklerini önemsememek, iletişimi zayıflatır (Rogers & Farson, 1987).
2. Duygusal Manipülasyon
2.1. Gaslighting (Gerçekliği Çarpıtma)
Soru: Gaslighting nedir? Cevap: Karşı tarafın algısını ve hafızasını sorgulatarak onu kendi gerçekliğinden şüphe ettirmek (Stern, 2007).
Soru: Gaslighting’e örnek verebilir misiniz? Cevap: “Sen bunu hiç söylemedin, hayal görüyorsun.”
2.2. Suçluluk Yükleme
Soru: Suçluluk yükleme nasıl bir manipülasyon yöntemidir? Cevap: Karşı tarafı sürekli suçlu hissettirerek onu kontrol altına alma stratejisidir (Karpman, 1968).
Soru: Suçluluk yüklemeye örnek verebilir misiniz? Cevap: “Eğer beni gerçekten sevseydin, bunu yapmazdın.”
2.3. Sessizlik Silahı (Stonewalling)
Soru: Sessizlik silahı nedir ve nasıl işler? Cevap: Tartışmalarda iletişimi tamamen keserek karşı tarafı cezalandırmak (Gottman, 1994).
Soru: Sessizlik silahına örnek verebilir misiniz? Cevap: “Bunun hakkında konuşmak istemiyorum.”
2.4. Mağdur Rolüne Bürünme
Soru: Mağdur rolüne bürünme neden manipülatif bir davranıştır? Cevap: Sürekli olarak mağdur olduğunu iddia ederek karşı tarafı manipüle etmek (Simon, 1996).
Soru: Mağdur rolüne bürünmeye örnek verebilir misiniz? Cevap: “Benim için hiç fedakârlık yapmıyorsun, hep ben çaba gösteriyorum.”
2.5. Aşırı Övgü ve Sonrasında Eleştiri
Soru: Aşırı övgü ve sonrasında eleştiri nasıl manipülasyon içerir? Cevap: Önce aşırı ilgi ve övgü gösterip, sonrasında ani eleştirilerle kişiyi aşağılamak (Lansky, 1992).
Soru: Bu manipülasyon tekniğine örnek verebilir misiniz? Cevap: “Sen harikasın ama keşke biraz daha dikkatli olsaydın.”
3. Sağlıklı İletişim İçin Öneriler
Soru: Sağlıklı iletişim için hangi yöntemler önerilir?
Cevap:
• Ben dili kullanmak: “Sen hep böylesin” yerine “Ben kendimi üzgün hissediyorum” demek.
• Aktif dinleme: Karşı tarafın söylediklerini dikkatle dinlemek ve geri bildirim vermek.
• Duygusal sınırlar koymak: Manipülatif davranışlara karşı “Bu şekilde konuşulmasını kabul etmiyorum” diyebilmek.
• Öz-farkındalık geliştirmek: Kendi iletişim tarzını analiz edip iyileştirmek.
4. Kaynakça
• Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
• Björkqvist, K., Lagerspetz, K., & Kaukiainen, A. (1992). Do girls manipulate and boys fight? Aggressive Behavior, 18(2), 117-127.
• Gottman, J. M. (1994). Why marriages succeed or fail: And how you can make yours last. Simon and Schuster.
• Karpman, S. B. (1968). Fairy tales and script drama analysis. Transactional Analysis Bulletin, 7(26), 39-43.
• Lansky, M. R. (1992). Shame and the scope of psychoanalytic understanding. American Behavioral Scientist, 35(9), 104-113.
• Rogers, C. R., & Farson, R. E. (1987). Active listening. University of Chicago Press.
• Simon, G. (1996). In Sheep’s Clothing: Understanding and Dealing with Manipulative People. A.J. Christopher.
• Stern, R. (2007). The Gaslight Effect: How to Spot and Survive the Hidden Manipulation Others Use to Control Your Life. Broadway Books.
• Watzlawick, P., Beavin, J. H., & Jackson, D. D. (1967). Pragmatics of human communication: A study of interactional patterns, pathologies, and paradoxes. Norto
Bu makalenin DoktorTakvimi web sitesinde yayımlanması, yazarın açık izniyle yapılmaktadır. Web sitesindeki tüm içerikler, fikri ve sınai mülkiyet mevzuatı kapsamında uygun şekilde korunmaktadır.
DocPlanner Teknoloji A.Ş. web sitesi tıbbi tavsiye sunmaz. Bu sayfanın içeriği, metinler, grafikler, görseller ve diğer materyaller de dahil olmak üzere, yalnızca bilgilendirme amacıyla oluşturulmuştur ve tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almak amacı taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuzla ilgili şüpheniz varsa, bir uzmana danışınız.
DocPlanner Teknoloji A.Ş.
E-5 Karayolu, Esentepe Mahallesi, Lapis Han, No:25 D:102-103-120
Kartal İstanbul, Türkiye