Yalnızlık - Psk. Kardelen Büyü

Yalnızlık

En temelde yalnızlık ikiye ayrılmaktadır: fiziksel olarak tek başına kalma hâli ve psikolojik olarak yalnız hissetmek. Çünkü yalnızlık denilince ilk olarak akla bir dağın başında, kimsenin olmadığı bir kulübede tek başına yaşayan biri gelmektedir. Aslında yalnızlık kimsesizlik demek değildir. Yalnızlık, kişinin sahip olmak istediği sosyal ilişkiler ile sahip olduğu sosyal ilişkiler arasındaki farktır. Aslında yalnızlık, fiziksel bir boşluktan ziyade çevre ile araya örülen cam bir duvardır. Bunun sebebi ise bağ kuramamak ve yüzeysel ilişkiler kurmaktır. Yalnızlık, en temelinde açlık, susuzluk gibi evrimsel bir alarmdır. O zaman neden insanları başka insanların yanında olmak doyurmuyor? Çünkü kişi, etrafında bulunan grubun, topluluğun kişiyi kabileden görüp görmediğini bilmiyor. Bunun bir çıktısı olarak kişi, güvende olup olmadığını, bir şey olsa birinin yardım edip etmeyeceğini, birinin onu anlayıp yargılamayacağını bilmiyor. Bundan dolayı kişinin etrafında birçok insan olmasına rağmen beyin sinyaline bir karşılık bulamıyor. Aksine beyin, ihtiyaçlarını karşılayabilmek adına sinyalin şiddetini giderek artırıyor. Sonuç olarak bedenlerin yan yana olması, ruhların temas ettiği anlamına gelmemektedir. Kişi, ait hissetmediği her yerde kalabalıklar içerisinde yalnız hissetmektedir.

Yalnızlık yıllarca bir patojen, anomali olarak görülmüştür. Burada ince bir ayrım mevcuttur. Eksikliğinden acı duyduğumuz yalnızlık ve kendimiz seçtiğimiz yalnızlık, birbirinden farklı iki kavramdır. Kendimiz seçtiğimiz yalnızlık, yani gönüllü yalnızlık, insanın ontolojik ihtiyacıdır. Toplumun taktığı maskelerden kurtularak kişinin kendi özünü bulma hâlidir. Oldukça yaratıcı ve besleyici bir süreçtir. Yeni bir şey oluşturmak; bedensel ve düşünsel bir izolasyon, var olan bağları koparmayı, o güne kadar kabul görülen doğruları reddetmeyi gerektirir. Aslında dış dünya ile frekans bilerek kesilmektedir. Burada ağaç metaforu devreye girer: “Ormanlarda bir arada aile gibi yaşayan ağaçlara hayranım ama tek başına yaşayan ağaçlara daha da hayranım.” Çünkü tek başına duran bir ağacın hayatta kalabilmesi için daha derine kök salması, rüzgâr ve diğer durumlar ile tek başına mücadele etmesi gerekir. Kendi oluşturduğumuz evrene hapsolmadığımız sürece yalnızlık güçlendirir. Van Gogh’u kulağını kesmeye iten yalnızlık ile eserlerini üretmeye iten yalnızlık aynı şey değildir.

Yalnızlık bir tercih değil de mecburiyet olduğu zaman buna alışmak bir savunmadır. Sosyal kaygı yaşayan bir insan, insan önünde konuşmaktan ya da kendini ifade etmekten çekinir, eleştirileceğinden ya da komik duruma düşeceğinden korkar, yeni kişilerle interaksiyona geçeceği zaman yoğun bir gerilim hisseder. Bu kişi için insanlardan uzaklaşmak esasında bir mecburiyet gibi gözükür. Beyin, kaçılan durumları tehlike olarak kodlar. Tehlike olarak kodlanan durumlardan da uzak durulur. Bu da kişileri bir döngüye sokar. İnsanlar, bu döngünün yarattığı stres ile baş edemedikleri için durumu rasyonalize etmek, yani mantıklı bir zemine oturtturabilmek için “Yalnızlığı seviyorum” derler. Bu da kişiyi sadece anlık olarak rahatlatır. Ancak uzun vadede daha problemli durumlara doğru sürükler.

Sosyal sermaye, toplumdaki insanların birbirleri ile kurdukları güven ve yardımlaşma ağlarıdır. Modern çalışma koşulları ve ekonomik baskı, toplumu bir arada tutan sosyal sermaye tutkalını eritmektedir. Bu durum da toplumu yalnızlığa doğru sürüklemektedir. Örnek olarak artık komşuluk ilişkileri oldukça zayıftır. İnsanlar mahallelerinde, binalarında oturan kişileri tanımamaktadırlar. Hatta yakınında oturdukları insanlardan yardım istemeye dahi çekinmektedirler. Belli meslek gruplarının bir iş ortamı, iş arkadaşları yoktur. Kurdukları tüm bağlar anlık ve yüzeyseldir. Örnek olarak kuryelerin telefonlarına bir bildirim gelmektedir ve oraya gidip işlerini yapmaktadırlar. Aslında dijital bir görünmez kafesin içerisinde tamamen yalnızlar.

Modern dünyanın kişilerin üzerine yıktığı sürekli görünür olma zorunluluğu ortaya çıktı. Mesajlara dönülmesi, gidilen yerlerin, özel anların paylaşılması gerekli ve bunlar sürekli sorgulanabilir bir durumda. Bu da mahremiyet eksikliği yaratıyor ve yalnızlık bu eksikliğe çok etkili bir kalkan olmaktadır. Sonuç olarak gönüllü yalnızlık özgürleştirici bir güçtür. Buna ek olarak insanların etrafında sürekli sanal bir kalabalık var. Bildirimler, sosyal medya, yapay zekâ insanların hem fiziksel olarak yalnız kalmamasını hem de insanlara onları arayan, soran, merak eden, derin bağlar kurdukları yakınlarının olmadığını hatırlatmaktadır.

Sonuç olarak artık evler küçülüyor ve tek kişinin yaşamasına uygun yapılıyor, kafelerde ve restoranlarda masalar iki kişilik oluyor. Sistem, insanları birbirlerinden uzaklaştırarak yalnızlığa itmektedir.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana