Ekranı Kapatmasını Söylediğimde Neden Kriz Çıkıyor? - Kl. Psk. Derya Bayrak

Ekranı Kapatmasını Söylediğimde Neden Kriz Çıkıyor?

“Tableti kapat.” “Birazdan.” “Hayır, şimdi kapatıyoruz.” “Hayır!”

Ekran sınırları, günümüzde ailelerin en çok zorlandığı alanlardan biri. Ancak burada yalnızca “Günde kaç saat?” sorusuna odaklanmak yeterli değil. Çocuğun ne izlediği, ekranın hangi saatlerde kullanıldığı, uykuyu ve aile ilişkilerini etkileyip etkilemediği ve başka etkinliklerin yerini alıp almadığı da önemli.

Ekranı kapatmak, çocuk için yalnızca cihazı bırakmak değil, sevdiği bir etkinlikten başka bir etkinliğe geçmek anlamına gelir. Bu nedenle geçişi önceden haber vermek işe yarayabilir: “On dakika sonra kapatacağız”, “Beş dakika kaldı”, “Son videodan sonra kapatıyoruz.”

Amerikan Pediatri Akademisi, ailelerin kendi yaşam düzenlerine uygun bir medya planı oluşturmasını; yemek, ödev ve uyku öncesi gibi zamanlarda ekransız alanlar belirlemesini ve ebeveynlerin de aynı planın parçası olmasını öneriyor.

Çocuğa “Telefonu bırak” deyip yemek boyunca kendi telefonumuza bakıyorsak kuralın inandırıcılığı azalabilir. Çocuklar yalnızca söylediklerimizi değil, gözlemledikleri davranışları da öğrenir.

Bu nedenle ailece şu soruyu sormak daha yararlı olabilir: “Biz evimizde teknolojiyi nasıl kullanmak istiyoruz?”

Örneğin yemek masasında telefon olmaması, yatak odasında cihaz bırakılmaması, ödev sırasında bildirimlerin kapatılması ve ekran bittikten sonra yapılabilecek başka bir etkinliğin önceden belirlenmesi, aile için işe yarayan sınırlar olabilir.

Amaç ekranı tamamen yasaklamak değildir. Amaç, ekranın uyku, hareket, yüz yüze ilişki, oyun ve sorumlulukların yerini almamasıdır. Dünya Sağlık Örgütü, özellikle küçük çocuklarda hareketsiz ekran süresini azaltmayı ve bunun yerine hareket, uyku ve bakım verenle etkileşim gibi deneyimlere alan açmayı öneriyor.

Çocuk ekranı kapatırken ağlayabilir veya kızabilir. Bu durumda sakin kalmak ve sınırı korumak önemlidir: “Bırakmak istemediğini biliyorum. Ama süre bitti.”

Ekran kullanımı uyku, okul, aile ilişkileri veya günlük sorumlulukları belirgin biçimde bozuyor ve sınır koyma girişimleri sürekli yoğun çatışmaya dönüşüyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.

Ne zaman bir uzmandan destek alınmalı?

Sınır koyma güçlüğü aile yaşamını belirgin biçimde etkiliyor, çatışmalar sürekli hâle geliyor, ebeveynler kendilerini çaresiz hissediyor veya çocuğun davranışlarında yaşına göre belirgin ve kalıcı bir bozulma görülüyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.

Kaynaklar

American Academy of Pediatrics. (2026). How to make a family media plan. HealthyChildren.org.
American Academy of Pediatrics. (2024). Screen time & temper tantrums: Helpful tips for parents. HealthyChildren.org.
World Health Organization. (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana