Erteleme ve Odaklanma Sorunları: Neden Başlamak Bu Kadar Zor Geliyor? - Psk. Sümeyye Dikmen

Erteleme ve Odaklanma Sorunları: Neden Başlamak Bu Kadar Zor Geliyor?

Bir işi yapmanız gerektiğini bilip bir türlü başlayamamak, masanın başına oturup saatlerce verimsiz hissetmek ya da aynı anda birçok şeye odaklanmaya çalışırken hiçbirini tamamlayamamak… Erteleme ve odaklanma sorunları, özellikle öğrenciler, genç yetişkinler ve yoğun tempoda çalışan profesyoneller arasında oldukça yaygındır. Çoğu kişi bu durumu “disiplinsizlik”, “tembellik” ya da “irade eksikliği” olarak tanımlar; ancak çoğu zaman mesele bundan çok daha derindir.

DSM-5’e göre yetişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), yalnızca çocukluk dönemine özgü değildir. Dikkatini sürdürmede zorlanma, ayrıntıları gözden kaçırma, görevleri tamamlayamama, zaman yönetiminde güçlük, unutkanlık ve zihinsel dağınıklık yetişkinlikte de devam edebilir. Bu belirtiler akademik başarıyı, iş performansını ve kişinin kendine olan güvenini doğrudan etkileyebilir.

Erteleme davranışı genellikle tembellikten değil, kaygı, başarısızlık korkusu, mükemmeliyetçilik ya da zihinsel yük fazlalığından beslenir. Kişi bir işe başlamayı düşündüğünde zihni hızla olası olumsuz senaryolara gider; bu da kaçınma davranışını beraberinde getirir. Kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede suçluluk, yetersizlik ve tükenmişlik hissi artar.

Odaklanma sorunları ise sadece dikkatle ilgili değildir. Uyku düzeni, stres seviyesi, duygusal yükler, geçmiş deneyimler ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişki, bu süreci doğrudan etkiler. Özellikle yetişkinlikte DEHB belirtileri olan bireyler, yıllar boyunca “potansiyelini kullanamayan”, “dağınık” ya da “istikrarsız” olarak etiketlenmiş olabilir. Bu da kişinin kendine bakışını olumsuz yönde şekillendirir.

Psikolojik destek süreci, erteleme ve odaklanma sorunlarının altında yatan bu dinamikleri anlamaya odaklanır. Amaç yalnızca zaman planı yapmak ya da motivasyon artırmak değildir; kişinin düşünce kalıplarını fark etmesi, duygularını düzenleyebilmesi ve kendi işleyişine uygun stratejiler geliştirmesidir. Her bireyin dikkat sistemi ve çalışma biçimi farklıdır; bu nedenle süreç kişiye özel ele alınır.

Erteleme ve odaklanma sorunlarıyla yaşamak zorunda değilsiniz. Sürekli “neden yapamıyorum?” diye kendinizi sorgulamak yerine, bu döngünün nasıl oluştuğunu anlamak daha sağlıklı bir başlangıç olabilir. Zihninizi suçlamadan, daha işlevsel bir denge kurmak mümkündür. Bazen değişim, doğru yerden bakıldığında kendiliğinden başlar.

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana