Giriş Plantar fasiit, halk arasında topuk dikeni olarak bilinen, ayak tabanında özellikle topuk bölgesinde ağrıya yol açan yaygın bir durumdur. Uzun süre ayakta kalma, aşırı yüklenme ve yaşla birlikte risk artar. Son yıllarda ESWT (Extracorporeal Shock Wave Therapy), kronik vakalarda ağrıyı azaltmak ve fonksiyonel iyileşmeyi desteklemek için bir yöntem olarak öne çıkmıştır. Sistematik derlemeler, ESWT’nin hem kısa hem uzun vadede ağrıyı anlamlı şekilde azalttığını göstermektedir (Gerdesmeyer et al., 2008).
ESWT’nin Etkisi ESWT, ayak tabanına uygulanan şok dalgaları ile dokuda mikrotravmalar oluşturarak iyileşme sürecini tetikler. Bu yöntem ile sağlanan etkiler:
Ağrı azaltma Plantar fascia dokusunun elastikiyetini artırma Yerel kan akışını artırma Fonksiyon ve yürüyüş kalitesinde iyileşme Randomize kontrollü çalışmalar, haftada 1–2 seans ESWT uygulanan hastalarda 3–12 hafta içinde ağrıda belirgin azalma ve yaşam kalitesinde düzelme olduğunu göstermektedir (Furia, 2006).
Egzersiz ve Destekleyici Yöntemler ESWT genellikle ev egzersizleri ve fizyoterapi ile kombine edilir:
Aşil ve plantar fascia germe egzersizleri Düşük yoğunluklu eksantrik ayak kası güçlendirme Ayak tabanı ve baldır mobilizasyonu Ortopedik tabanlık kullanımı (gerekirse) Bu kombinasyon, tek başına ESWT’ye göre daha hızlı fonksiyonel iyileşme sağlayabilir.
Evde Dikkat Edilecek Noktalar Uzun süre sert zeminde durmaktan veya koşmaktan kaçının Ayağa uygun ayakkabı ve tabanlık kullanın Egzersizleri günlük rutine dahil edin Şiddetli ağrı, şişlik veya morarma olursa uzmana başvurun Sık Sorulan Sorular
-
ESWT güvenli midir? Evet, uzman fizyoterapist veya hekim tarafından uygulandığında güvenlidir; nadir olarak hafif kızarıklık veya geçici hassasiyet görülebilir.
-
Seans sayısı ne olmalı? Genellikle 3–5 seans, haftada 1 kez; hastanın durumuna göre değişebilir.
-
Cerrahiye gerek kalır mı? ESWT ve egzersiz programı, çoğu kronik plantar fasiit vakasında etkili olur; cerrahi yalnızca konservatif yöntemler başarısızsa düşünülür.
Kaynakça Gerdesmeyer, L. et al. (2008). Extracorporeal shock wave therapy for the treatment of chronic plantar fasciitis: a randomized controlled multicentre trial. PubMed PMID: 18452285. Furia, J. P. (2006). High-energy shock wave therapy for chronic plantar fasciitis. PubMed PMID: 17053174. Thomson, C. E. et al. (2019). Shockwave therapy for plantar heel pain: systematic review and meta-analysis. DOI: 10.1002/14651858.CD013106.pub2
