Gaslighting Nedir? Kişi Neden Gerçekliğinden Şüphe Duyar? - Kl. Psk. Işılay Sarvan

Gaslighting Nedir? Kişi Neden Gerçekliğinden Şüphe Duyar?

Bazen bir ilişkinin içinde kendinizi sürekli yanlış hatırlıyormuş gibi hissedebilirsiniz.
"Sana öyle bir şey söylemedim, abartıyorsun, çok hassassın."
Zamanla kişi kendi duygularından ve hatıralarından şüphe etmeye başlayabilir. İşte bu psikolojik manipülasyon biçimine gaslighting denir.
Gaslighting, kişinin gerçeklik algısını yavaş yavaş sarsan ve kendine güvenini azaltan bir ilişkisel dinamiktir. Çoğu zaman fark edilmesi zordur çünkü açık bir şiddet değil, ince bir yönlendirme şeklinde ortaya çıkar.

Gaslighting Nedir?

Gaslighting, bir kişinin karşısındaki insanın algısını sistematik biçimde sorgulatmasıdır. Bu süreçte kişi:

Hafızasından şüphe eder
Duygularının yanlış olduğunu düşünür
Kendini “abartılı” hissetmeye başlar
Karar vermekte zorlanır
Sürekli özür diler

Gaslighting yaşayan kişiler genellikle şöyle cümleler kurar:

“Belki de ben yanlış hatırlıyorum.”
“Çok büyütüyor olabilirim.”
“Sorun bende olabilir.”

Zamanla kişi kendi iç sesine yabancılaşabilir.

Gaslighting Belirtileri

Bir ilişkide gaslighting olup olmadığını anlamak bazen zor olabilir. Ancak bazı işaretler dikkat çekicidir:

1. Sürekli kendinizden şüphe ediyorsanız Ne hissettiğinizi açıklamakta zorlanıyor ve sık sık kendinizi düzeltiyorsanız bu bir işaret olabilir.
2. Özür dileme alışkanlığınız arttıysa Haklı olsanız bile ortamı yatıştırmak için özür diliyorsanız dikkat etmek gerekir.
3. Karar vermekte zorlanıyorsanız Basit konularda bile başkalarının onayına ihtiyaç duyuyorsanız gerçeklik algınız zedelenmiş olabilir.
4. Sürekli açıklama yapma ihtiyacı hissediyorsanız Kendinizi savunmak zorunda kalıyormuş gibi hissediyorsanız bu bir manipülasyon göstergesi olabilir.

Gaslighting Neden Bu Kadar Etkili?

Gaslighting güçlüdür çünkü açık bir saldırı içermez. Aksine, çoğu zaman sevgi veya ilgiyle birlikte gelir.
Bu nedenle kişi şunu düşünür:
"Bu kadar seven biri bana zarar vermek istemez."
Oysa gaslighting çoğu zaman bilinçli bir kötülükten değil, kontrol ihtiyacından veya güvensizlikten doğar.

Gaslighting Sonrası Psikolojik Etkiler

Uzun süre gaslighting yaşayan kişilerde:

Kaygı artışı
Özgüven düşüşü
Karar verme güçlüğü
Değersizlik hissi
Duygularını bastırma eğilimi

görülebilir.
En önemli etkilerden biri kişinin kendi sezgisine güvenmemeye başlamasıdır.

Terapi Gaslighting Sonrası Nasıl Yardımcı Olur?

Terapi sürecinde kişi:

Duygularını yeniden tanımayı
Sınır koymayı
Kendi gerçekliğine güvenmeyi
İlişki örüntülerini anlamayı

öğrenir.
Gaslighting deneyimi yaşayan birçok kişi terapi sürecinde ilk kez şu cümleyi söyler:
"Aslında hissettiklerim doğruymuş."
Bazen iyileşme, gerçekliğinize yeniden güvenmekle başlar.

Sonuç

Gaslighting çoğu zaman sessiz bir süreçtir. Kişi ne olduğunu tam olarak anlayamaz ama bir şeylerin yanlış gittiğini hisseder.
Eğer kendinizi sık sık şüphe içinde buluyorsanız, bu hisler ciddiye alınmalıdır. Çünkü psikolojik iyilik hâli, kişinin kendi gerçekliğine güvenebilmesiyle başlar.

Klinik Psikolog Işılay Sarvan

Psikolog | Psikolog İstanbul | Psikolog Ankara | Psikolog İzmir | Psikolog Bursa | Psikolog Adana